نمک همیشه هم مضر نیست

نمک از چه زمانی مضر شناخته شد

پیشرفت علم نشان داده است که نمک از مواد لازم برای سالم ماندن است و در مقابله با کمبود ید بسیار مفید است. حقیقت دارد که جدال بر سر فواید کاهش نمک به یکی از طولانی‌ترین و سخت‌ترین بحث‌های پزشکی تبدیل شده است. از سوی دیگر پزشکانی وجود دارند که فکر می‌کنند تا وقتی مطالعات نشان دهند که آیا رژیم کم سدیم مفید است یا نه احتیاط بهترین سیاست است. در سمت دیگر پزشکانی قرار دارند که بیشتر نگران عوارض منفی ناشی از مصرف سدیم کم هستند.

خـطــرنــاک دانـسـتــن نـمــک بــه ســال 1970 برمی‌گردد، یعنی جایی که مطالعات، رابطه‌ای بین دریافت سدیم و فشارخون بالا پیدا کردند. به همین علت پزشکان این توصیه کلی را پیشنهاد کردند که باید سدیم دریافتی خود را کاهش دهند. اما در اواسط 1990 مطالعات جدیدتر، مطالب قبلی را مورد سوال قرار دادند. بحث و جدل‌ها همچنان ادامه پیدا کرد تا این که نتایج مطالعات بعدی در آمریکا نشان داد که فقط 30 درصد آمریکایی‌هایی که فشارخون بالا دارند از رژیم کم سدیم سود می‌برند. شریان‌هایی که مسدود شده‌اند با دریافت سدیم ارتباطی ندارند ولی با بیماری احتقانی قلب ارتباط دارد. کلیه‌های بیمار از ورود نمک تاثیر می‌پذیرند ولی کلیه‌های سالم نمک اضافی را دفع می‌کنند. اگر نمک محدود شود افراد در خطر خونریزی، اسهال و از دست دادن آب قرار می‌گیرند. بعضی از مادران با محدود کردن نمک کودکان خود موجب قرار گرفتن آنها در وضعیت شوک و گاهی اوقات مرگ شده‌اند.

تفکرات اشتباه خود را اصلاح کنید

بعضی‌ها وقتی به غذایشان نمک نمی‌زنند دیگر فکر می‌کنند که نمکی دریافت نمی‌کنند و خیالشان راحت می‌شود، ولی اصلا این طور نیست زیرا 75 درصد از نمکی که می‌خوریم در غذاهای موجود است که می‌خریم مانند سریال صبحانه، سوپ‌های آماده، سس، غذاهای آماده و بیسکویت. بنابراین خیلی راحت است که بدون آن‌که به دست خودمان به غذا نمک بزنیم مقدار زیادی نمک مصرف کنیم. در حقیقت یک یا دو وعده از بعضی غذاها می‌تواند بیش از مقدار توصیه شده برای بزرگسالان در روز (6 گرم) نمک داشته باشد. بعضی‌ها از این مساله شکایت می‌کنند که غذا بدون نمک طعمی ندارد. ولی مساله این است که وقتی بیش از اندازه به غذا نمک می‌زنید جوانه‌های چشایی خود را به نمک زیاد عادت می‌دهید. در حالی که می‌توانید ظرف چـنـد هـفته با مصرف نمک کمتر جوانه‌های چشایی خود را با نمک کم سازگار کنید. در حقیقت نمک باعث از بین رفتن مزه طبیعی مواد تشکیل‌دهنده غذا می‌شود. اما آیا هر چیزی که پرنمک است شور است؟ بعضی از غذاهایی که نمک زیادی دارند، مزه نمک نمی‌دهند. بعضی وقت‌ها این قضیه به آن علت است که این غذاها مقدار زیادی شکر در خود دارند، مانند بعضی از بیسکویت‌ها و سریال‌های صبحانه.

هـمـچـنـیـن جوانه‌های چشایی می‌توانند با شوری زیاد سازگار شوند بنابراین پس از مدتی شما شور بودن واقعی غذاها را درک نمی‌کنید. وقتی مردم غذاهای کم نمک‌تر مصرف می‌کنند، جوانه‌های چشایی‌شان حساس‌تر می‌شوند و وقتی غذایی را که همیشه مصرف می‌کردند می‌خورند از پر نمک بودن آن تعجب می‌کنند.

در این میان این موضوع در میان مردم جا افتاده است که فقط سالمندان باید نگران مصرف نمک خود باشند. درست است که احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی یا سکته در 20 یا 30 سالگی نسبت به دوره سالمندی کمتر است اما اگر در سن جوانی دچار فشارخون بالا هستید نسبت به افرد هم سن و سالتان که فشارخون ندارند در خطر بالاتری قرار دارید.

نمک همان کلرید سدیم است و این سدیم اسـت کـه بـاعـث افـزایش فشارخون می‌شود. بنابراین هیچ ربطی ندارد که نمک چه قیمتی دارد، از کجا می‌آید و به چه شکلی است، مهم این است که نمک به هر شکلی باشد حاوی سدیم است.

عده‌ای فکر می‌کنند که در آب و هوای گرم به نمک بیشتری نیازمندند. زیرا بیشتر عرق می‌کنند اما باید دانست که مقدار کمی نمک از طریق عرق دفع می‌شود حتی در جاهایی که خیلی گرم باشد. بنابر این نیازی به مصرف نمک بیشتر در هوای گرم نیست. اما مهم است که آب کافی بنوشید تا دچار عوارض ناشی از کم آبی نشوید.

در ضمن بیشتر افرادی که فشارخون بالا دارند هیچ علامتی ندارند، بنابراین نمی‌توانید انتظار داشـتـه بـاشـید فشارخونتان نرمال است وقتی فشارخون خود را اندازه نگرفته‌اید.

آیا مصرف نمک به معنی افزایش احتمال فشار خون است؟

به همه ما معمولا گفته می‌شود که اگر فشار خون دارید باید مصرف نمک را کاهش دهید اما گاهی اوقات با کاهش نمک باز هم تغییری در فشارخون مشاهده نمی‌کنیم.

در یک مطالعه نشان داده شده است که استفاده از نمک پتاسیم، منیزیم و سدیم به جای نمک رومیزی باعث کاهش فشارخون سیستولی به میزان 11 واحد در هر 9 نفر از 20 فرد کهنسال مبتلا به فشارخون شده است و همچنین نشان داده شده است که نمک خام طبیعی که حاوی موادمعدنی دیگری غیر از سدیم است به حفظ فشارخون در محدوده طبیعی کمک می‌کند. اگر از آن دسته افراد حساس به سدیم نباشید تغییرات فشارخون شـمـا مـی‌تـواند نتیجه نامتناسب بودن سطوح کلسیم، پتاسیم و منیزیم باشد.

همان‌طور که می‌دانید نمک از سدیم و کلر تشکیل شده است که هر دوی این یون‌ها برای سلامت انسان لازمند. کلر به جذب پتاسیم مورد نیاز قلب کمک می‌کند، باعث حفظ تعادل اسید معده می‌شود، به حفظ تعادل اسید و باز بدن کمک می‌کند و دفع دی‌اکسید‌کربن خون را آسان می‌کند.

نمک طبیعی برای بدن فواید بسیاری دارد اما نمک مصنوعی، خالص سازی شده (نمک رومیزی) داستانی متفاوت دارد. میزان عناصر کمیاب نمک رومیزی صفر است و به همین جهت این نمک می‌تواند برای بدن مضر باشد.

نمک دریایی (طبیعی) میزان متعادلی از عناصر کمیاب مانند پتاسیم، منیزیم و سایر عناصری که برای سلا‌متی مفید هستند را داراست که بدن شما به گونه‌ای این تعادل مناسب را درمی‌‌یابد و به سرعت این مواد را جذب می‌کند.

داروهای فشارخون علاوه برتنظیم فشار خون عـوارض جـانبی ناخواسته‌ای دارند اما نمک دریایی عوارض جانبی ندارد و فشارخون را در حد مطلوب نگه می‌دارد. این کار توسط عناصر کـمـیـاب مـوجـود در ایـن نـوع نـمـک صورت می‌گیرد. ولی از آنجا که نمکی را که روزانه مصرف می‌کنیم نمک مصنوعی است و دسترسی به نمک دریایی دشوار می‌باشد لازم است در صورتی که به بیماری‌هایی که رژیم غذایی کم نمک را طلب می‌کنند مبتلا هستید، از نمک در حد توصیه شده استفاده کنید.

منابع: americanchronicle /salt.gov.uk
دکتر آزاده شیروانی