حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
معایب و مزایای ارتباطات مجازی
آنلاین بودن چت کردن نیست
اگر بخواهیم به دستاوردهای بشر امتیاز دهیم، باید برای آتش، بهعنوان نخسین دستاورد، یکی از بالاترین نمرهها را در نظر بگیریم. اگر شما داور این مسابقه باشید، چه امتیازی را برای آن در نظر میگیرید؟
برای این امتیازدهی به نکاتی مانند اینکه « زندگی برای بشر بدون آتش امکانپذیر نبود» و یا اینکه «دستمایه بسیاری از اختراعات بشر همین آتش بوده است» باید توجه کنیم.
حال یک پرسش: از بدو تاریخ تا امروز چند نفر به واسطه سوختن در آتش جان خود را از دست دادهاند و یا حداقل دچار خسارتهای جانی و مالی شدهاند؟ بله بسیاری از دستآوردها همراه مزایای خود معایبی را نیز به زندگی بشر آوردهاند که امری است اجتناب ناپذیر.
معایب فناوریها از هر دسته که باشند به نوعی برآمده از خاصیت ذاتی همان فناوری است. اما در موقع رفتار نادرست دچار آن مشکل میشویم. مانند اینکه ما آتش را برای ایجاد گرما میخواهیم اما اگر فاصله خود را با منبع حرارت حفظ نکنیم، دچار عارضهای میشویم که برآمده از خاصیت گرمادهی مان آتش است.
به راستی در این میان مقصر کیست؟ بهطبع فناوریهایی که برای رفاه زندگی ابداع شده و کاربردهای خود را نیز به اثبات رسانیدهاند در این میان مقصر نیستند و تنها کسانی که در این زنجیره باقی میمانند، حامیان و دستاندرکاران فناوری هستند. بهعلاوه کاربران باید به دستورالعمل سازنده و یا حامی هر نوع فناوری گوش فرا داده و آنها را اجرا کنند و تولیدکنندگان نیز موظف به ایمنسازی هر چه بیشتر محصولات و خدمات خویش هستند که فناوری اطلاعات نیز از این قاعده جدا نیست و ما قصد داریم نمونههایی از این فناوری را در سطوح کاربردی مورد ارزیابی قرار دهیم.
آنلاین بودن برابر با چت نیست
درست زمانی که شبکههای ارتباطی رایانهای برپا شد، واژههایی مانند آنلاین و آفلاین نیز بهوجود آمد و بسیاری از واژههای دیگر معنا و مفهوم جدیدی یافتند.
اما این واژهها هرچه بودند بهمعنای حالتی بودند که یک وضعیت را توصیف میکردند. این واژهها کمکم معناهایی غیر از معنای اصلی یافتند که بر مبنای آنها فرهنگهای جدیدی نیز در جوامع شکل گرفت و طبق معمول، کسانی که در حوزه این فرهنگ بودند آن را خوب و خارج از آن را بد دانستند. این امر هر چند با شرایط عمومی تناسبی خاص دارد. اما در جوامع مختلف رویکرد مشابهی نیز داشته است.
در مورد همین واژه آنلاین در کشورهای اروپای شرقی تا پیش از سال 2000 یک شوخی رسم شده بود که در آن به فردی که سعی در بزرگ نشان دادن خود داشت، میگفتتند «یک ایمیل هم داری؟!» که این نمونه و نمونههای مانند این، بیانگر نوع تعریف این فناوری در بین آنها است.
در بسیاری کشورها مانند کشور ما فرهنگ استفاده از فناوری کندتر از خود فناوری وارد شد که دو علت داشت: یکی اینکه کسانی که ابزار جدید را نبینند علاقهای به فراگرفتن فرهنگ آن نیز ندارند و دوم اینکه پدیدآورندگان این فناوریها بر این عقیدهاند که از هر چیز برای برتری باید استفاده کرد و داشتن فرهنگ داخلی در کشور مشتری برای آنها به معنای از دست دادن قدرت است و همانطور که میبینید نداشتن فرهنگ استفاده از این فناوریها موجب استفاده بیشتر از آنها میشود. که این استفاده زیاد به معنای بهرهوری بیشتر نیست و فقط پول بیشتری خرج کردهاید.
آنلاین بودن رویایی است که هر کسی در دنیای مجازی (اینترنت) به آن نیاز دارد و لزوما اولین ابزار برای حضور در این محیط نیز آنلاین بودن است که به دلیل شکل گرفتن خرده فرهنگهای غلط در ذهن کاربران ایرانی این واژه بهمعنای حضور در برنامه پیامرسان یاهو (یاهو مسنجر) تعبییر میشود که برداشت غلط از این واژه بین خانوادهها و آن عدهای که از آنها با نام افراد خارج از فرهنگ یاد کردیم پایه اشتباه بزرگتری را بنا نهاده است. که بر مبنای آن اکثر مردم امروزه آنلاین بودن و کلا اینترنت را برابر چت میدانند.
متاسفانه بر مبنای همان اشتباه فرهنگی و قسمتی بیاطلاعی از نوع کارکردها در کشور ما تقریبا اکثر کسانی که امروزه در جامعه خارج از دنیای رایانه زندگی میکنند، بر این باورند که اینترنت همان یاهو و یاهو همان چت و چت همان ارتباط ناسالم است.
اما بر هرکسی که در دنیای مجازی دستی دارد روشن است که این برداشت نشانهای از ناآگاهی فرد است و کارکردهای این فناوری آنقدر متنوع است که گزینهای مانند چت، کارکردی است که ارتباط بین انسانها را حفظ میکند و نه یک وسیله خطرناک.
اشتباه نکنید
بله اشتباه نکنید با تمام صحبتهایی که کردیم هیچگاه فضای مجازی و مخصوصا کارکردی مانند چت را کاملا ایمن و دور از خطر نمیدانیم. چرا که این نیز یک کارکرد است با وسعت عموم جامعه و همانطور که میدانید ناامنی جامعه یکی از خواص زندگی امروزی است.
گفتگوی آنلاین یا همان چت کردن به دلایلی که در ادامه ذکر میکنیم اولین و یکی از ابزارهای پرکاربرد فضای مجازی است. دلایلی را که موجب استفاده زیاد از این ابزارها شده است بهطور خلاصه اینگونه میتوان برشمرد
1. نیاز افراد به برقراری ارتباط با افراد جدید
2. نیاز افراد به حفظ ارتباط با دوستان و همکاران و اطرافیان
3. سهولت کاربری این نوع برنامهها
4. نیاز زیرساختی کم برای برقراری ارتباط
5. هیجانانگیز بودن ارتباط مجازی
6. نیاز به اطلاعات تخصصی کم درباره رایانه.
اصولا به کاربردن هر نوع فناوری برای رفع یک نیاز است و همانطور که در بالا گفته شد دلیل روی آوردن افراد به این کاربرد به این دلیل است که نیاز ایجاد ارتباط در محیط واقعی برای ایشان محقق نشده است. پس به این وسیله میخواهند نیازهای واقعی خود را در محیطی مجازی جبران کنند. نکته اینجاست که این رفع نیاز به دلیل اینکه فرد معمولا در موقعیت چندان مناسب روحی قرار ندارد موجب میشود اقدام به دوستیابیهایی نماید که معمولا آغاز یک ارتباط سالم نیست.
اما در کنار این دوستیابی به هر روشی در شرایط عادی امری بسیار مفید و پسندیده است. افراد میتوانند با دوستیابی و به اشتراکگذاری دانستههای خود گام بلندی را در راه پیشرفت خود بردارند و جالب آنکه برداشتن این گام در دنیای واقعی و میان تعداد محدود دوستان قدیمی تقریبا ممکن نیست.
در آینده به انواع، مزایا و معایب دنیای مجازی نیز خواهیم پرداخت.
واژه برخط که برگردان کلمه Online است؛ بهمعنای حضور واقعی در زمانی مشخص در فضای مجازی. و نیز واژه چت (Chat) بهمعنای گفتگوی مستقیم یا گپ است که بهدلیل همهگیری و هدف ما، که همان اصلاح تفکر غلط است، در متن از اصل واژه با نوشتار فارسی استفاده کردهایم.
سعید نوری آزاد
گفت و گو
