درک هستم از دایره جنایی

درک‌)Derek( یک مجموعه تلویزیونی آلمانی است که توسط شرکت تله نوا فیلم و با همکاری شبکه‌های تلویزیونی ZDF ،ORF وSRG از اکتبر 1974 تا اکتبر 1998 از تلویزیون آلمان پخش شد. اگر چه بسیاری از مخاطبان براین باورند که بازرس درک مجموعه تلویزیونی پلیسی ساده‌ است اما باید توجه داشت که این سادگی ناشی از ضعف فیلمنامه نبوده است بلکه استفان درک، کارآگاه ویژه دایره جنایی و دستیارش بازرس هری کلین از روش‌ جالبی برای به دام انداختن قاتلین در حوزه استحفاظی شهر مونیخ استفاده می‌کردند که می‌توان آن را وجه تمایز این مجموعه با دیگر مجموعه‌های پلیسی برشمرد. به عبارت دیگر در این مجموعه مخاطب قاتل را شناسایی می‌کرد و حتی در همان‌ بخش‌های اول به انگیزه قتل و نسبت بین قاتل و مقتول پی می‌برد.

اگر چه به نظر می‌رسد که در این صورت دیگر مخاطب انگیزه‌ای نخواهد داشت که داستان را تعقیب کند اما جالب اینجاست که مهم‌ترین ویژگی این مجموعه در این بود که مخاطب می‌دانست چه کسی قاتل است و بنابراین تا پایان با داستان پیش می‌رفت تا چگونگی حل این معمای پلیسی توسط کارآگاه ویژه بخش‌ جنایی را تعقیب کند و به این ترتیب برخلاف دیگر مجموعه‌های پلیسی پاسخ این معما از ابتدا در اختیار مخاطب قرار می‌گرفت. جذابیت نهفته در این مجموعه تلویزیونی نه تنها مورد توجه مخاطبان ایرانی قرار گرفته بود بلکه پخش آن در بیش از 100 کشور در سراسر دنیا نیز مورد استقبال قرار گرفته بود. استقبال شگفت‌انگیز و بی‌‌نظیر چینی‌ها از این مجموعه سبب شده بود آکادمی پلیس چین برای آموزش پلیس‌های جوان خود از این مجموعه استفاده کرده و با استفاده از آن چگونگی تعقیب مجرمان و بازجویی از متهمان را به دانشجویان آموزش دهد.

نویسنده خلاق و خستگی‌ناپذیر

جالب است بدانید که تمام 281 قسمت 60 دقیقه مجموعه تلویزیونی بازرس درک را که به طور مرتب و هفتگی برای مدت زمان 24 سال به روی آنتن می‌رفت تنها یک نفر نوشته است. بدون تردید هربرت رینکر تنها نویسنده مجموعه درک ذهن بسیار خلاق و پویایی داشته است که توانسته است به مدت 22 سال و به طور مدام این همه ایده متنوع را در مقابل دیدگان مخاطبان این مجموعه به تصویر درآورد. بازرس درک که به طور منظم جمعه‌شب‌ها ساعت 15 / 8 روی آنتن می‌رفت به محبوبیت چشمگیری در نزد مخاطبان دست یافت و دو بازیگر اصلی این مجموعه توانستند نام خود را برای همیشه در تاریخ تلویزیون به یادگار گذارند. اعلام پایان ساخت مجموعه تلویزیونی درک در سال 1998 میلادی موجب نارضایتی شمار زیادی از مخاطبان این مجموعه شد. اگرچه بسیاری بر این باورند که عدم استقبال مخاطبان از آخرین سری از این مجموعه نقش بسیار مهمی در اتخاذ چنین تصمیمی داشته است، اما بدون تردید خستگی عوامل تولید و ساخت این مجموعه از تلاش بی‌وقفه 24 ساله نیز چندان بی‌تاثیر نبوده است.

هورست تاپر ایفاگر نقش درک تنها هنرپیشه آلمانی است که در خارج از مرزهای این کشور و در کشورهایی مانند هلند و فرانسه تا این اندازه به محبوبیت دست یافته است. در بسیاری از کشورها برای حمایت از این هنرمند محبوب انجمن‌هایی نیز تشکیل شده است که طرفدارانش با حضور در این انجمن‌ها درباره‌اش به گفتگو و اظهارنظر می‌پردازند و جالب این که بازرس درک در زمان جدایی بین سفیدپوستان و سیاهپوستان در آفریقای جنوبی از محبوب‌ترین مجموعه‌های تلویزیونی در این کشور بوده است. با وجود این که ساخت این مجموعه 10 سال پیش به پایان رسیده است. پخش مجدد آن در بسیاری از کشورها آغاز شده است ، درک به کمک حس درونی خود، در رسیدگی به یک پرونده جنایی از بسیاری از مظنونین از همان ابتدا چشمپوشی می‌کند و برخلاف تعقیب و گریزهای پرهیاهو که در بسیاری از فیلم‌های پلیسی دیده می‌شود، مظنونین اصلی حادثه را در محل ترددشان تحت تعقیب قرار می‌دهد و برای شناخت بهتر آنها مدت زمان‌ طولانی را به گفتگو با آنها اختصاص می‌دهد تا به این وسیله بتواند به قول معروف سر از کارشان درآورد و در پایان قاتل با اظهار ندامت از عمل ناشایستی که مرتکب شده است بدون نیاز به ارائه شواهدی از سوی بازرس درک به گناه خود اقرار خواهد کرد. به این ترتیب بازرس درک با خونسردی و بدون نیاز به درگیری و خشونت به این ماجرا پایان خواهد داد. این ویژگی حتی در قسمت پایانی این مجموعه نیز بارز و مشهود است. در این قسمت قرار بود بازرس درک که خود را برای پذیرش مسوولیت سرپرستی پلیس بین‌الملل اروپا آماده کرده است به دست مجرمانی که آنها را به زندان انداخته بود، کشته شود و این در حالی است که اقدام به موقع او سبب می‌شود بدون این که کسی در جریان این درگیری‌ها کشته شود، این ماجرا نیز مانند ماجراهای رسیدگی به پرونده‌ها در 280 قسمت دیگر که بازرس درک تنها در حل 3 تا از آنها ناتوان بود، به خوبی خاتمه یابد و به این ترتیب بازرس درک بتواند فصل جدیدی از زندگی حرفه‌ای خود را آغاز کند.

هری ماشین رو آتیش کن!

محبوبیت مجموعه تلویزیونی بازرس درک در میان گروه‌های مختلف مردمی که از نظر فرهنگ و زبان فاصله بسیار زیادی بین آنها وجود دارد نشان‌دهنده این است که باید عامل مشترکی در این میان وجود داشته باشد که می‌تواند نقش بسیار مهمی در افزایش محبوبیت این کارآگاه مونیخی در میان مخاطبان و استمرار ساخت و تولید این مجموعه برای یک بازه زمانی 24 ساله داشته باشد. هلموت رینگلمن تهیه‌کننده این مجموعه بر این باور است که رمز موفقیت این سریال در این است که در تمامی قسمت‌ها نویسنده توانسته است به نوعی احساسات و عواطفی مانند عشق، تنفر و ترس را که پایه‌گذار روابط میان انسان‌هاست هدف قرار داده و به این ترتیب قدم فراتر از مرزهای پیشین گذارد. نویسنده موفق این مجموعه به گونه‌ای به زندگی حرفه‌ای این کارآگاه و دستیارش پرداخته بود که زندگی شخصی آنها مورد توجه قرار نگرفته بود و از آنجایی که آنها بعدازظهرها و پس از پایان وقت کاری خود نیز همچنان در تعقیب متهمان بودند، نشانه‌ای از کوچک‌ترین تداخل ممکن در زندگی حرفه‌ای و شخصی آنها دیده نمی‌شد. علاوه بر هورست تاپر ایفاگر نقش درک و فریتز وپر ایفاگر نقش هری کلین دستیار بازرس درک مجموعه‌ای از هنرپیشه‌های آلمانی و اتریشی در نقش متهم، قربانی و شاهد جرم نیز در این مجموعه حضور داشته‌اند که از آن به عنوان تجربه‌ای به یادماندنی در کارنامه هنری خود یاد می‌کنند. ثابت بودن نویسنده این مجموعه تلویزیونی نقش بسیار مهمی در تثبیت دو شخصیت اصلی این مجموعه یعنی بازرس درک و همکارش هری داشته است تا جایی که اگر برای مدتی طولانی به تماشای قسمت‌های مختلف سریال می‌نشستید براحتی می‌توانستید عکس‌العمل‌ بازرس درک نسبت به یک موقعیت خاص را پیش‌بینی کنید. بسیاری از مخاطبان پس از مدتی احساس می‌کردند که درک و دستیارش از اعضای خانواده آنها هستند و به همین دلیل می‌توانستند براحتی درباره عادت‌ها و عقاید آنها سخن گفته و به اظهارنظر بپردازند. شبکه تلویزیونیZDF آلمان که در ساخت این مجموعه تلویزیونی همکاری داشت مدتی پس از پخش این سریال سوالاتی را درباره علاقه بازرس درک به شهر مونیخ، نحوه چای خوردن او و ... به نظرسنجی گذاشت و جالب این‌که نویسنده این مجموعه تلویزیونی به قدری دقیق و هنرمندانه شخصیت‌های اصلی مجموعه را به تصویر کشیده بود که شمار زیادی از مخاطبان توانستند بدرستی به سوالات پاسخ دهند.

هری ماشین رو آتیش کن، تکیه کلامی است که پس از پخش این مجموعه در دو کشور چین و آلمان بر سر زبان‌ها افتاد و به عنوان اصطلاح جدیدی در فرهنگ عمومی این کشورها پذیرفته شد. امروزه نیز این اصطلاح به عنوان یک ضرب‌المثل معروف در فرهنگ زبانی این دو کشور همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اما حقیقت این است که این عبارت در هیچ‌‌یک از 281 قسمت این سریال و حتی برای یک بار هم گفته نشده است بلکه این عبارت توسط اریک آر در مجموعه تلویزیونی کمیسر که در آنجا فریتزوپر ایفاگر نقش هری کلین در مجموعه تلویزیونی بازرس درک نقش دستیار این کمیسر را بازی می‌کرد و خطاب به او به کار می رفت. اگر این تکیه کلام تنها در یکی از این کشورها مورد استفاده قرار می‌گرفت قطعا می‌توانستیم دلیل موجهی برای آن بیابیم، اما مساله این است که این اصطلاح در دو کشور متفاوت که از نظر مکانی و زبانی از زمین تا آسمان متفاوت هستند، همه‌گیر شده است و جالب این‌که این اصطلاح با وجود آنچه گفته شد به مجموعه تلویزیونی بازرس درک نسبت داده شده است. به گفته یکی از منتقدان برنامه‌های تلویزیونی از آنجایی که نویسنده همه قسمت‌های دو مجموعه تلویزیونی بازرس درک و کمیسر، هربرت رینکر بوده است به نظر می‌رسد که این اصطلاح به اشتباه در یکی از قسمت‌های مجموعه تلویزیونی کمیسر آورده شده است در حالی که اساسا برای فیلمنامه مجموعه بازرس درک در نظر گرفته شده بود.

در سال 2004، یک انیمیشن طنز تحت عنوان دیدار بازرس درک ساخته شد که در آن هرورست تاپر که صداگذاری شخصیت انیمیشنی استفان درک را به عهده داشت در قسمتی از فیلم عبارت مشابهی را خطاب به دستیارش هری بر زبان آورد. ساخت این انیمیشن بسیاری از موقعیت‌هایی را که بازرس درک در مجموعه اصلی با آن مواجه شده بود به هجو مبدل ساخت و به این ترتبیب چهره جدیدی را از این کارآگاه جدی در مقابل دیدگان مخاطبان به تصویر درآورد. در کشور ما نیز پس از پخش این مجموعه تلویزیونی تکیه کلام‌هایی مانند هری تعطیلات کجا می‌روی بر سر زبان‌ها افتاد و این در حالی بود که بازرس درک هیچ ‌گاه چنین اصطلاحی را در هیچ‌یک از قسمت‌های این مجموعه نگفته بود. شخصیت بازرس درک به قدری در تمام دنیا مشهور است که تاکنون 8 کتاب در کشورهای آلمان، فرانسه و ایتالیا با محوریت شخصیت این مجموعه تلویزیونی به قلم نویسندگان مختلف نوشته شده که بسیار مورد استقبال قرار گرفته است.

درگذشت اسطوره

هورست تاپر، بازیگر آلمانی ایفاگر نقش بازرس درک در این مجموعه تلویزیونی سال گذشته، در سن 85 سالگی در بیمارستانی در مونیخ در جنوب آلمان با دنیای هنر وداع کرد. او که حدود یک‌چهارم قرن در نقش بازرس درک در نمایشگرهای تلویزیونی حضور یافته بود از مشهورترین هنرپیشه‌های آلمانی در اروپا بود که پس از ساخت دویست و هشتاد و یکمین و به عبارت دیگر آخرین قسمت از این مجموعه تلویزیونی اعلام بازنشستگی کرد. او با حضور در این مجموعه تلویزیونی توانست جوایز متعددی همچون جایزه صلیب شایستگی در سال 1988 میلادی را از آن خود ساخته و یادگار ارزشمندی در تاریخ تلویزیون اروپا از خود به جای گذارد. بدون تردید حضور هورست تاپر و دستیارش نقش بسیار مهمی در موفقیت این مجموعه در کشورهای مختلف جهان داشته است.

فرانک فراهانی‌جم