پدربزرگ تبادل پیغام

تا امروز، بیش از 100 شبکه چت آی‌آر‌سی وجود دارند و در لحظه به بیش از نیم میلیون کاربر سرویس می‌دهند که در حدود صدها هزار کانال مختلف حضور دارند و تقریبا 1500 سرور در تمام دنیا مختص ارتباط آی‌آرسی است.

جارکو ایکارینن3‌ ‌در سال 1988 برای جایگزینی برنامه‌ای به نام ‌MUT‌4‌ ‌در شبکه ‌BBS‌ فنلاند، این شبکه را ایجاد نمود. اویکارینن این شبکه را از سیستم چتی به‌نام ‌Bitnet Relay‌ الهام گرفت.

یکی از نکات جالب در مورد آی‌آر‌سی، استفاده نظامی از آن بود. در سال 1991، نقش مهمی در تبادل پیغام و در نهایت، فروپاشی شوروی داشت و قبل‌تر از آن در زمان جنگ خلیج فارس از آن برای تبادل اطلاعات مهم نظامی استفاده شد. گزارش این تبادل پیغام‌ها را می‌توانید در وب سایت زیر ببینید:

‌http://www.ibiblio.org‌

تقریبا تمام سیستم‌های عاملی که از شبکه پشتیبانی می‌کنند از ‌IRC‌ هم پشتیبانی می‌کنند. ‌IRC‌ پروتکل بازی است که از ‌TCP‌ بهره می‌جوید. سرور آن می‌تواند به سرورهای دیگر متصل شود تا شبکه خود را افزایش دهد. کاربران می‌توانند از طریق نرم‌افزارهای خود، به شبکه‌های ‌IRC‌ متصل شوند. نکته خوب این است که اغلب شبکه‌های ‌IRC‌ نیازی به ثبت نام ندارند، و تنها کافی است پیش از ورود به شبکه، یک نام مستعار برای خودتان انتخاب کنید.

شبکه‌های اولیه ‌IRC‌ از پورت 194 برای انتقال داده استفاده می‌کردند، اما بعدا به 6667 تغییر پیدا کرد، به‌این دلیل که پورت درجه پایین نیاز به دسترسی ریشه ‌(Root)‌ در اکثر سیستم‌های عامل داشت. ‌ ‌

دستورات و پاسخ‌ها

شبکه‌های ‌IRC‌ بر مبنای دستورات متنی کار می‌کنند که به سمت سرور ارسال می‌شود و پاسخ‌هایی از سمت آن دریافت می‌شود، همچنین می‌توان یک کپی از دستوراتی که دیگر کلاینت‌ها به سمت سرور ارسال کرده‌اند را هم مشاهده و دریافت کرد.

کانال‌ها

ارتباطی که در یک نشست (جلسه)5‌‌ ایجاد می‌شود، کانال نام دارد. کانال‌های یک سرور را می‌توان با دستور ‌LIST‌‌مشاهده کرد. کانال‌های آی‌آر‌سی یک علامت ‌#‌ در اول اسمشان دارند. ‌ ‌

حالت‌ها

کاربران در هر کانال می‌توانند برای خود حالت تعیین کنند، حالت‌ها را می‌توان با کمک دستور ‌Mode‌ تعیین کرد. معمولا یک حرف کوچک کنار اسم شخص یا کانال قرار می‌گیرد تا حالت آن را نشان بدهد. مثلا ‌i‌ برای کاربر یعنی نادیدنی6‌ ‌و ‌i‌ برای گروه یعنی «فقط با دعوتنامه می‌شود وارد شد7».

مشکلات ‌ ‌

در طراحی اصلی این شبکه‌ها، چندین مشکل در مورد داده‌های اشتراکی وجود دارد که رشد آن را محدود کرده است، نخست این‌که نبود یک شناسه کاربری واحد، منجر به اشتراک در نام کاربری می‌شود. از طرف دیگر، به‌خاطر این‌که بیشتر اتصالات در شبکه آی‌آرسی به‌صورت رمزبندی نشده است و مدت زمان زیادی در جریان می‌ماند، هدف خوبی برای مهاجمین به‌شمار می‌رود. به‌همین دلیل، در سرورها نرم‌افزارهای امنیتی خاصی نصب می‌کنند که حملاتی چون «براندازی آی‌آر‌سی» مجددا رخ ندهد.

همچنین یکی از بزرگترین مشکلات آی‌آرسی آن‌جایی رخ می‌دهد که دو سرور بخواهند با یکدیگر ادغام شوند. در این حالت، اگر یک کاربر در این سمت سرور، با یک نام کاربری وارد شود که در آن یکی سرور وجود داشته باشد، سرور هر دو آن‌ها را بیرون می‌اندازد. به‌همین جهت، مهاجمین با اتصال یک سرور مجازی به یک سرور، شروع می‌کنند به وارد شدن با کاربرهای سرور اصلی، و همین باعث کشتار جمعی می‌شود. ‌ ‌

شبکه‌ها

هزاران شبکه اینترنت آی‌آرسی روی اینترنت وجود دارند و سرورهای مختلفی از آی‌آرسی را اجرا می‌کنند. بزرگترین شبکه‌های آی‌آرسی از قدیم در گروهی به نام «چهار بزرگ» کنترل می‌شدند. شبکه‌های چهاربزرگ به‌صورت دوره‌ای تغییر می‌کند، اما نام‌شان ثابت است:

Efnet‌/ ‌IRCnet‌/ ‌QuakeNet‌ / ‌Undernet

شبکه‌های آی‌آرسی ساختار ساده‌درختی دارند. هر کلاینت به سرور متصل می‌شود و سرورها به‌یکدیگر متصل می‌شوند. ‌ ‌

نرم‌افزارها

تعداد نرم‌افزارهایی که با کمک آن‌ها می‌شود به شبکه آی‌آرسی متصل شد زیاد است، اما برای سیستم عامل ویندوز می‌توان به ‌mIRC‌ اشاره کرد. در لینوکس تعداد نرم‌افزارها بسیار زیاد است اما ‌Pidgin‌ به‌خاطر یکپارچه بودن با بقیه پروتکل‌ها، توصیه می‌شود.

همچنین برخی مرورگرهای وب چون اپرا داخل خود قابلیت اتصال به آی‌آرسی دارند و برخی دیگر چون فایرفاکس، افزونه‌هایی برای اتصال به این شبکه دارند. بسیاری از بازی‌های کامپیوتری همچون ‌Unreal Tournament‌، ‌Uplink‌، ‌‌World of Warcraft‌ و ‌ EvE Online‌ از سیستم آی‌آرسی برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند.

اشتراک فایل

با کمک نرم‌افزارهایی چون ‌Sysreset‌، ‌UPP‌، ‌Sooplex‌ و یا ‌Polaris‌ می‌توان سرورهایی از فایل ساخت و با بقیه به اشتراک گذاشت.

بسیاری از کاربران، از آی‌آرسی برای اشتراک فایل استفاده می‌کنند و هدف نگارنده در اصل معرفی چنین قابلیتی بوده است. البته از نظر فنی، خود آی‌آرسی هیچ پروتکلی برای انتقال فایل ندارد؛ این مشتریان آی‌آرسی هستند که سرویس فایل را ارائه می‌‌دهند که به آن ‌DCC‌ گفته می‌شود و انتقال فایل طی پروتکل‌هایی که پیغام‌های خصوصی بین دو فرد را تشکیل می‌دهد، انجام می‌شود. ‌ ‌

دانش قدرت است

یکی از بهترین محل‌ها برای پیدا کردن کتاب‌های الکترونیکی، همین شبکه است. فقط کافی است مراحل آن را بدانید تا هر چه دانش می‌خواهید را در کمترین زمان ممکن بدست بیاورید. پس از این‌که یکی از نرم‌افزارهای مشتری را نصب کردید، (مثلا (mIRC‌ آن را اجرا کنید و مشخصات خود را وارد کنید. سرور را ‌Undernet‌ انتخاب کنید.

در مورد این‌که این شبکه چندین زیرشاخه دارد، نگران نباشید، ‌Random EU Server‌ را انتخاب کنید تا به یکی از سرورهای اروپا متصل شوید. بعد از اتصال، می‌توانید با دستور زیر به کانال کتاب‌های الکترونیکی وارد شوید:

‌/join #bookz‌

پس از ورود، پیغام‌هایی که دیگران می‌فرستند و دستورات آن‌ها را مشاهده می‌کنید. همچنین پیغام‌هایی رنگی می‌بینید که حالت تبلیغاتی دارد. این‌ها روبات‌هایی هستند که ما باید به‌ آنها متصل شویم و فهرستشان را ببینیم. هر کدام از این‌ها، روش دانلود فهرست کتاب‌هایشان را نوشته‌اند. اما اگر دنبال عنوان خاصی می‌گردید، کافی است با کمک دستور زیر، کتاب را جستجو کنید:

‌find @BookName‌

اگر کتاب در فهرست کتاب‌های روبات‌ها باشد، آن‌ها به شما پیغام خصوصی می‌دهند و اعلام می‌کنند. برای دانلود هر کتاب، کافی است متنی که برای شما فرستاده‌اند، و همیشه با علامت تعجب )!( شروع می‌شود را داخل کانال کپی کنید و پس از اندکی صبر (یا ساعت‌ها صبر، بسته به روبات مورد نظر) فایل برای شما ارسال می‌شود. در این کانال، از کتاب آموزشی گرفته تا رمان و کتب موسیقی پیدا می‌شود. ‌ ‌

پانوشت‌ها

‌ Internet Relay Chat.1‌

‌ Channel.2‌

‌ Jarkko Oikarinen.3‌

‌ MultiUser Talk.4‌

‌ Session.5‌

‌ Invisible.6‌

‌ Invite Only.7