نگاهی به کارکردها و گونه‌های دانشگاه مجازی (بخش نخست)

دانشگاه با طعم کلیک

زمانی اگر کسی در خانه می‌ماند، نه درآمدی کسب می‌کرد و نه چیزی یاد می‌گرفت. اما آن روزها گذشته و با پدیده‌ای به‌نام فناوری اطلاعات دیگر نیازی به انجام کارها به روش سنتی نیست. یکی از آن کارها درس خواندن است. ‌ ‌

کد خبر: ۲۵۳۸۷۶

با ورود شیوه‌های نوین برقراری ارتباط تقریبا تمام کارهای روزمره که به‌نحوی با برقراری ارتباط همراه بود، یا تغییر شکل و ماهییت داده و یا راه‌های نوینی برای انجام آن ایجاد شده است. این شیوه‌های نوین مزایای بسیاری نسبت به شیوه‌های قدیمی دارد و همان‌طور که گفته شد درس خواندن یکی از زمینه‌های متحول شده در عصر فناوری اطلاعات است و دانشگاه‌های مجازی نیز یکی از آثار این عصر است. ‌ ‌

دانشگاه مجازی ‌ ‌

دانشگاه مجازی یکی از گونه‌های آموزش مجازی است که بر پایه آموزش‌های الکترونیکی ارائه می‌شود و در آن دروس دانشگاهی به‌عنوان محور تدریس منظور می‌گردد تا از مجموعه یک دوره تدریس نتایج مشابه یک دوره تدریس در دانشگاه سنتی حاصل شود. به عبارتی دانشگاه مجازی در شکل اولیه آن از نظر محتوا تفاوت چندانی با نوع سنتی آن ندارد. محتوای دروس و نحوه ارائه آنها نیز تنها با تغییر در رسانه بین استاد و شاگرد روبرو شده و باقی مطالب همان تدریس سنتی است و انواع ابتدایی این دانشگاه‌ها قسمتی از کار دانشگاه‌هایی را انجام می‌دهند که تا قبل از آن به‌صورت سنتی وجود داشته است و برای گسترش و تنوع در آموزش اقدام به تاسیس این رشته‌ها می‌کند. ‌ ‌

اما دانشگاه کاملا مجازی دانشگاهی است که تقریبا وجود خارجی ندارد (مگر در حد یک دفترکه طبق قانون برای ثبت موسسه لازم است) و تمام کار خود را بر مبنای دنیای مجازی پایه‌گذاری کرده است، تا بتواند بدون محدودیت در زمان و مکان و با گذشتن از تمام مرزهای جغرافیایی برای تمام دنیا به‌عنوان یک محل در دسترس باشد. ‌ ‌

این دانشگاه دارای محتوایات درسی متفاوتی از دانشگاه سنتی است. رویه‌های آموزشی در آن اصلاح شده است، روند اداری امور تسهیل و بهینه‌سازی گردیده تا بر خلاف روال دانشگاه سنتی مهم‌ترین امر در دانشگاه آموزش باشد و نه امور اداری. این دانشگاه در واقع یک پایگاه داده گسترده، ‌یکپارچه و در عین حال پیچیده است که بنا بر روابط تعیین شده میان اعضا تشکیل یک سازمان مجازی را می‌دهند. در یک تعریف معنایی نیز می‌توان گفت دانشگاه مجازی راهکار گسترش آموزش است که دارای درجات و گونه‌های بسیاری است که از ارائه یک درس به‌صورت اینترنتی آغاز می‌شود و طیفی تا دانشگاه صد‌در‌صد مجازی را پوشش می‌دهد.

نوع کارکرد‌های دانشگاه مجازی ‌ ‌

مجازی‌سازی بخش جدایی‌ناپذیر دنیای فناوری اطلاعات است که به‌جهت مزایای فراوان آن در اکثر امور نیز به‌کارگرفته می‌شود. مجازی‌سازی یک دانشگاه نیز به‌دلیل دور‌نمای کاربرد مجازی‌سازی در آن بوده است که می‌تواند آموزش از دور1 ‌را تحقق بخشد و نیز آموزش‌های استادمحور را بدون تاثیر رفتار دانشجو و محیط به‌نحو مطلوبی ایجاد کند و در مقابل آموزش‌هایی که در آنها دانشجو ‌باید نقش بیشتری ایفا کند را بدون وجود عوامل استرس‌زا و در محیط جدید به‌اجرا درآورد. ‌ ‌

دانشگاه مجازی بر اساس سه نوع آموزش که اساس آموزش الکترونیکی2 ‌است اقدام می‌کند. اول آموزش مبتنی بر وب (‌WBT‌3‌‌( ‌که شامل آموزش‌های چند‌رسانه‌ای و تفکیکی (متن، صوت و تصویر) در محیط اینترنت است. نوع دوم آموزش (‌EPSS4(‌‌‌ ‌که برخی آن را «سیستم‌های پشتیبانی عملکرد» ترجمه می‌کنند، سیستم‌هایی هستند که برای ارزیابی دانشجو و محصول آموزشی کاربرد دارند؛ یعنی با برگزاری امتحانات و دریافت سسبازخوردهای آموزش برآیندی از کل و یا قسمتی از آن به‌دست می‌آورد و در نوع سوم کلاس‌های مجازی است که به 2 صورت همزمان ‌(SVC5(‌‌ و غیرهمزمان (‌AVC6(‌‌ ‌قابل برگزاری است.

در نوع همزمان آنها یک کلاس واقعی شبیه‌سازی شده و تمام افراد نیز در یک زمان و از هر نقطه‌ای با اتصال به شبکه می‌تواند در کلاس حضور یابند و در نوع غیرهمزمان محتوای کلاس برای مدتی روی شبکه باقی می‌ماند تا افراد بتوانند در زمان‌های متفاوت از آن استفاده کنند. ‌ ‌

ملزومات

برای تحصیل در یک دانشگاه سنتی موارد زیر باید فراهم آمده باشد: ساختمان مناسب در محیطی آرام و مناسب تحصیل، وسیله رفت و‌آمد، کتابخانه‌ای متناسب با تعداد و نیاز رشته‌های آن دانشگاه که حاوی نسخ کاغذی کتاب‌های مورد نظر بوده و دارای فضایی مناسب برای مطالعه باشد و نیز تعداد زیادی کلاس که دارای تجهیزات لازم برای تدریس و حضور دانشجویان باشد. به‌علاوه سالن‌های کنفرانس و محیط‌هایی برای حضور دانشجویان همچنین تعداد زیادی پرسنل که کارهای تکراری امور آموزش و اداری و بایگانی را انجام دهند . ‌ ‌

حال به همه این‌ها حضور همزمان استاد و شاگردان را در یک محل اضافه کنید که می‌تواند مشکلات متعددی را برای افراد ایجاد کند. اما در مقابل این روش سنتی برای حضور در یک دانشگاه مجازی این موارد لازم است: یک رایانه متصل به شبکه سراسری، یک سیستم طراحی شده برای دانشگاه همراه قصد تحصیل. ناگفته پیداست که با شرایط موجود در شهرهای بزرگ، گسترش دانشگاه‌های سنتی چندان مقرون به‌صرفه و عقلانی نیست؛ مگر در مواردی که درس‌ها به حضور فیزیکی افراد وابسته باشد و دروس حالت تجربی داشته و نیازمند کار با دستگاهی خاص باشد که در آن رشته‌ها نیز بیشتر دروس ‌باید به‌صورت الکترونیکی ارائه شود و تنها هزینه کلاس‌های عملی را از این میان نمی‌توان حذف کرد. پس در هر حال ‌باید از مزایای فناوری اطلاعات حداکثر استفاده را برد.