محصول جانبی فقر

باب شدن مشاغلی چون محافظ خصوصی محصول جانبی فقر در کشوری است که در سال 1996 پس از جنگ داخلی 36 ساله برای اولین بار روی آرامش را به خود دید. با این حال آینده گواتمالا را تلفیقی از در دسترس بودن سلاح، اشاعه خشونت و توزیع نامناسب ثروت که همه فرصت‌ها را جز از اقلیت ثروتمند کم شمار کشور گرفته است، تهدید می‌کند.

طی سال‌های اخیر رشد بی‌سابقه قاچاق مواد مخدر، جنایات سازمان‌یافته و پاگرفتن باندهای بزهکار موجبات افزایش خشونت را فراهم آورده است. تنها در سال گذشته 6700 نفر در این کشور کوچک 13 میلیون نفری به قتل رسیدند و قتل به عامل اصلی مرگ و میر جوانان در گواتمالا تبدیل شده است. درگیری‌های مسلحانه در اماکن عمومی به امری عادی تبدیل شده و جنایتکاران حرفه‌ای معمولا در روز روشن و در برابر چشمان مردم دست به جنایت می‌زنند.

با این همه به اعتقاد کارشناسان، راه‌حل مشکلات این کشور به خدمت گرفتن مردان مسلح بیشتر به عنوان محافظ خصوصی نیست. کارلوس کاترسانا، رئیس کمیسیون بین‌المللی مبارزه علیه مصونیت در گواتمالا‌ که تیمی متشکل از 150 متخصص جرم‌شناس است و از سوی سازمان ملل برای کمک به دولت گواتمالا در جنگ با گروه‌های مسلح غیرقانونی به این کشور اعزام شده‌اند، می‌گوید: محافظان مسلح یکی از جدی‌ترین تهدیدات امنیتی‌‌ هستند که گواتمالا با آن مواجه است. او با اشاره به این که 100هزار محافظ مسلح خصوصی سالانه 50 میلیون گلوله شلیک می‌کنند، می‌افزاید: گواتمالا در غیاب کنترل تسلیحاتی هیچ‌گاه رنگ صلح را نخواهد دید.

یکی از دلایلی که صاحبان مشاغل و ساکنان مناطق متمول شهری به استخدام محافظ خصوصی روی می‌آورند، سهولت دسترسی بزهکاران به سلاح است. از آنجا که نهادهای دولتی قادر به تامین امنیت مردم و مهار خشونت نیستند مردم به ناچار به راهکارهای دیگری که پیش روی‌شان قرار گرفته است از جمله به خدمت گرفتن محافظان خصوصی، روی می‌آورند.

گواتمالایی‌ها دیگر به حضور شبه‌نظامیان که در سکوت اسلحه خود را به طرف زمین نشانه رفته و اطراف را تحت نظر دارند، عادت کرده‌اند. آنها همه جا هستند. جلوی در مدارس، داخل رستوران‌ها و حتی در خشکشویی‌ها.

همین اواخر بود که محافظ جوانی که استخدام شده بود تا مانع از سرقت اتوبوس‌های شهری شود ناخواسته به طرف عده‌ای که در صف سوار شدن به اتوبوس ایستاده بودند، شلیک کرد. در این حادثه خود او و شاگرد راننده اتوبوس زخمی شدند. در ماه ژانویه پلیس 4 محافظ مسلح خصوصی که دو نفر آنها فقط 17 سال سن داشتند را به اتهام قتل دو کارخانه‌دار کره‌ای پس از کشف اجسادشان که در حاشیه جاده‌ای بین شهری دفن شده بود، بازداشت کرد.

سوفیا نل، مدیر آن بستنی‌فروشی که اموالش توسط محافظ قبلی به یغما رفته است، می‌گوید: اتفاقات ناخوشایندی که به نوعی با محافظان خصوصی مرتبط هستند به امری عادی تبدیل شده‌اند. او با اشاره به این که به دلیل نداشتن شناخت از کسانی که به عنوان محافظ به خدمت می‌گیرد احساس نگرانی می‌کند، می‌افزاید: چاره‌ای دیگر نیست. گاه افرادی به عنوان مشتری داخل مغازه می‌شوند و ناگاه برای سرقت به مشتریان حمله‌ور می‌شوند. به هر حال بدون امنیت کاسبی ممکن نیست.

آلوارو کولوم، رئیس‌جمهور گواتمالا به این مساله که محافظان خصوصی به تهدیدی برای امنیت کشورش تبدیل شده‌اند، اذعان دارد. درست در همان روزی که او بر صفحه شبکه تلویزیون دولتی گواتمالا ظاهر شد تا در مورد این مساله با مردم سخن بگوید یکی از محافظان مسلح پمپ‌بنزینی در گواتمالا سیتی، پایتخت محافظ دیگری را به ضرب گلوله کشته بود.

براساس آمارهای موجود، تعداد محافظان خصوصی گواتمالا در حدود 100 هزار نفر است که از مجموع نیروهای مسلح این کشور متشکل از ارتش 12 هزار نفری و نیروی پلیس 19 هزار نفری بیشتر است.

کارشناسان امور گواتمالا معتقدند مشکلات این کشور از بابت قاچاق مواد مخدر و فعالیت باندهای بزهکار ناشی از واگرایی اجتماعی به دلیل دهه‌ها جنگ داخلی به عنوان تجربه‌ای مشترک بین گواتمالا و السالوادور در همسایگی این کشور است.

در گزارش سال 2007 اداره مبارزه با جنایات و مواد مخدر ملل متحد تصریح شده بود عبور کاروان‌های مواد مخدر از این دو کشور تاثیرات مخربی بر سراسر منطقه گذاشته است. شورای ملی امنیت عمومی السالوادور در سال گذشته میلادی هزینه‌ای که اقدامات خشونت‌آمیز آمریکای‌مرکزی روی دست کشورهای این منطقه می‌گذارد را 5/6 میلیارد دلار برآورده کرده بود. این گزارش که با در نظر گرفتن هزینه‌های بهداشتی، زیان‌های اقتصادی و پولی که صرف تامین امنیت می‌شود،‌ تهیه شده بود بار مالی اشاعه خشونت در دو کشور السالوادور و گواتمالا را بیش از 2 میلیارد دلار اعلام کرد. بزهکاران هر روز به شیوه‌ای جدید روی می‌آورند. دولت گواتمالا پس از اشاعه استفاده از موتورسیکلت توسط ضاربان مسلح برای کشتن قربانیان خود، استفاده از موتورسیکلت را جز برای فرد راکب ممنوع کرد. این دستورالعمل پس از قتل رونالدو سانتز، از گزارشگران مشهور تلویزیون و فیلمبردارش صادر شد. ضاربان موتورسوار پس از قتل این دو در منطقه‌ای شلوغ و مملو از نیروهای پلیس در ترافیک شهری ناپدید شدند.

آنچنان که سازمان ملل اعلام کرده کمتر از 2 درصد قتل‌ها در گواتمالا به گشوده شدن پرونده قضایی و پیگرد قاتل منجر می‌شود. ناتوانی نهادهای قانونی در مقابله با جرم و جنایت و نگرانی عمومی از فعالیت باندهای بزهکار موجب شکل‌گیری سیکلی معیوب شده که خروج از آن جز با تغییر شرایط امنیتی گواتمالا و تغییر نگاه مردم به مقوله امنیت ممکن نیست.

فقر حاکم بر گواتمالا فعالیت به عنوان محافظ خصوصی را به شغلی اغوا‌کننده تبدیل کرده است. اسکار فرناندز 22 ساله که در برابر هتل مجللی در پایتخت روز و شب پاس می‌دهد زمانی به این حرفه روی آورد که پدر پیرش که با گرداندن مغازه‌ای کوچک در حومه شهر خرج 6 سر عائله خود را می‌داد به ضرب گلوله سارقان ناشناس کشته شد.

فرناندز برنامه کاری سختی دارد. او هر روز از 7 صبح تا 3 بامداد روز بعد پاس می‌دهد و پس از استراحتی 3 ساعته در کیوسکی کوچک و فاقد امکانات رفاهی شیفت بعدی را شروع می‌‌کند. حقوق ماهانه او 221 دلار است در حالی که اطاق هتلی که او یکی از محافظانش است برای هر شب اقامت 181 دلار از مشتریان خود اخذ می‌کند.

فرناندز می‌گوید هیچ رغبتی به همکاری با باندهای تبهکار که وجوهی اغوا‌کننده به اعضای خود می‌پردازند، ندارد. او رویایی در سر دارد. می‌گوید اگر پول داشته باشد به مدرسه باز می‌گردد تا به دانشگاه برود. رویایی که شاید هیچ‌گاه تعبیر نشود.

آمریکا عامل هرج و مرج در آمریکای‌لاتین

اوو مورالس، رئیس‌جمهوری بولیوی در سفر اخیرش به مسکو،‌ پایتخت روسیه از آمریکا به دلیل اجرای سیاست‌های استعماری به عنوان عامل هرج و مرج در منطقه آمریکای‌لاتین یاد کرد.

مورالس در گفتگو با شبکه دوم تلویزیون دولتی روسیه با اشاره به بیداری ملت‌ها در آمریکای‌لاتین گفت: مردم کشورهای منطقه آمریکای‌لاتین مخالف حضور آمریکا در کشورهای خود هستند و این مخالفت در حال افزایش است. وی افزود: آمریکا به بهانه مبارزه با قاچاق مواد مخدر تلاش دارد در امور داخلی کشورهای منطقه از جمله بولیوی دخالت کند.

مورالس با گفتن این که سفیر آمریکا در این کشور می‌کوشید مخالفان دولت را تحریک و زمینه اغتشاش و برروز ناآرامی‌ها در بولیوی را فراهم کند این تلاش‌های را عامل اخراج سفیر واشنگتن از کشورش اعلام کرد.

منبع: واشنگتن‌پست
ترجمه:‌رضا سادات