ترکیه در مسیر تحول

پس از ناکامی AKP در انتخابات 29 مارس شهرداری‌ها که به از دست رفتن 8 درصد از آرای این حزب منجر شد خیلی‌ها انتظار ترمیم کابینه را می‌کشیدند.

در این انتخابات AKP نزدیک به 38.9 درصد از مجموع آرا را از آن خود کرد که به مراتب کمتر از سهم این حزب از آرای به صندوق ریخته شده درانتخابات زود هنگام پارلمانی سال 2007 میلادی بود. در آن انتخابات نزدیک به 46.6 درصد از آرا به نفع AKP بود.

حزب حاکم ترکیه که در سال 2002 میلادی با پشت‌سر گذاشتن احزاب سکولار به رهبری حزب جمهوری‌خواه خلق (GHP) که به واسطه ناکارآمدی و فساد اعتبار خود را نزد افکار عمومی از دست داده بودند، قدرت را در دست گرفت اکنون خود در روی ریل ضعف قرار گرفته است.

سلامت اخلاقی و مالی AKP موجب شد این حزب در تمامی انتخاباتی که پس از سال 2002 برگزار شد سهم خود از آرای اخذ شده را افزایش دهد تا این که انتخابات شهرداری‌ها در ماه مارس از راه رسید و کاهش 8 درصد آرا ضربه سختی به بدنه حزب وارد آورد.

اردوغان که کمتر از 2 هفته قبل از برگزاری انتخابات اعلام کرده بود چنانچه AKP در انتخابات شهردار نتایج خوبی کسب نکند از سمت خود کناره‌گیری می‌کند پس از اعلام نتایج این انتخابات بدون یادآوری وعده‌ای که داده بود به گفتن این که «برای حفظ وجهه حزب و افزایش رضایت‌مندی عمومی کابینه را ترمیم می‌کند» بسنده کرد.

با این حال، دولت اردوغان با اعمال سیاست‌های معتدل در عرصه سیاست خارجی از جمله حرکت در جهت برآوردن پیش شرط‌های اتحادیه‌اروپایی برای الحاق به این اتحادیه، اتخاذ نقش فعال‌تر در دیپلماسی منطقه‌ای و تنش‌زدایی از روابط آنکارا با ارمنستان کارنامه مثبتی از خود بر جای گذاشته است.

دولت اردوغان طی 7 سالی که قدرت را در دست داشته در عرصه داخلی تمامی توان خود را معطوف احیای حقوق اقلیت‌ها و بویژه کردها، شفاف‌سازی کارکردهای دولت و محدود کردن نقش نظامی‌ها در دنیای سیاست کرد اما افول وضعیت معیشتی مردم طی 2 سال گذشته میزان رضایت‌مندی از عملکرد دولت را بشدت کاهش داده است. با رسیدن امواج بحران مالی جهان در اواخر سال 2007 به ترکیه، دستاوردهای داخلی و خارجیAKP  به ناگاه دود شد و هوا رفت.

در حالی که سکولارها سعی داشتند با متهم کردن AKP به اسلام گرایی نوعی بدبینی را نسبت به آینده کشور در صورت تداوم حاکمیت اردوغان به جامعه تزریق کنند تعامل ترکیه با ایالات‌متحده و اروپا طی 7 سال گذشته سرعت بیشتری به خود گرفته است.

روزهای ابری اقتصاد

اقتصاد ترکیه که طی سال های اخیر در مسیر شکوفایی قرار گرفته بود از اواسط سال گذشته در مسیر قهقرا قرار گرفت تا آنجا که بانک جهانی پیش‌بینی کرده است نرخ رشد اقتصادی این کشور امسال 6 درصد منفی شود.

توقف رشد اقتصاد به معنای کاهش فرصت‌های شغلی است و ترکیه هم از این قاعده مستثنی نیست. آمار بیکاری در این کشور در سالجاری به رقم بی‌سابقه 15.5 درصد رسید. افزایش شمار بیکاران و افول استاندارد زندگی در ترکیه موجب شده مردم با بدبینی به توانمندی های اقتصادی دولت اردوغان بنگرند.

دولت هر آنچه در توان داشته برای مهار بحران انجام داده است. علاوه بر افزایش معافیت‌های تولیدی‌‌صادراتی و حمایت مالی از صنایع سعی شده از اهرم دیپلماسی هم به نفع اقتصاد استفاده شود.

اقداماتی چون میانجیگری برای برقراری صلح بین رژیم‌صهیونیستی و سوریه و مذاکره با ارمنستان برای احیای روابط دو کشور در واقع تیرهایی با چند نشان هستند. این گونه کارکردها به همان اندازه که موقعیت ترکیه به عنوان کشوری تاثیرگذار در سطح منطقه را تثبیت می‌کند موانع موجود بر سر راه صدور هر چه بیشتر کالاهای ساخت ترکیه به  کشورهای منطقه را از میان برمی‌دارد.

اعلام تصمیم اردوغان برای ترمیم کابینه‌اش هیچ‌یک را چه در داخل و چه در خارج ترکیه شگفت‌زده نکرد و حتی آنچنان که روزنامه حریت دیروز در سرمقاله خود نوشت این تصمیم دیرتر از آنچه گمان می‌رفت، اتخاذ شد.

اصلاحاتی که در کابینه انجام شد هم کاملا از قبل قابل پیش‌بینی بود. علی باباجان، وزیر امورخارجه ترکیه که تا قبل از انتصاب به این سمت در سال 2007 به مدت 5 سال عهده‌دار وزارت اقتصاد بود و در این پست کارنامه درخشانی برجای گذاشته بود دوباره راهی ساختمان این وزارتخانه شد تا در مراسم انعقاد توافقنامه اعطای وام از سوی صندوق جهانی پول (IMF) به ترکیه امضای او پای این سند نقش بندد.

همان‌طور که گمان می‌رفت پروفسور احمد داووداوغلو، مشاور ارشد اردوغان در حوزه دیپلماسی و سیاسی خارجی جانشین باباجان شد.

داوود ‌اوغلو که چهره‌ای دانشگا‌هی است به واسطه نگارش کتابی تحت عنوان «عمق استراتژیک» شهرت زیادی برای خود در ترکیه و خارج از این کشور دست و پا کرده است.

او که در تمامی سال‌های پس از به قدرت رسیدن AKP چه زمانی که عبدالله گل، رئیس‌جمهور کنونی وزیر امور خارجه بود و چه با روی کارآمدن باباجان در واقع وزیر در سایه بود اکنون با شعار «دوستی با همسایگان، تعامل با همه دنیا» به میدان آمده تا سیاست خارجی را به ابزاری برای توسعه اقتصادی ترکیه تبدیل کند.  

رضا سادات