حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
سفر به گرای 360 درجه
کنگره شعر فجر و کنگره شعر دفاع مقدس. نقطه مشترک این دو رویداد را میتوان اینگونه خلاصه کرد؛ مدیران و متولیان هر دو برنامه استراتژی دورنما و هدف مشخصی برای خویش تعریف نکردهاند.
به عبارتی این کنگرهها، سنگ «سیزیف» است که هر سال دبیری بر دوش میگیرد و بعد خواسته و ناخواسته از همان بالا پرتابش میکند و باز روز از نو و روزی از نو. شده است حکایت مربی فوتبال سرشناسمان که ادبیاتش زبانزد است و وقتی میخواست حداکثر تفاوت را مثال بزند، گفت: «360 درجه متفاوت شدهایم.»
این برنامهها هر سال دبیری تازه انتخاب میکنند. نقش دبیر در این برنامهها قاعدتا باید نقش پیمانکاری یک حرکت فرهنگی باشد. کسی که صاحب ایده و خلاقیت است و با روشهای بکر و ناب خویش، اهداف کارفرما را به منصه ظهور میرساند؛ اما هر سال آقای دبیر میآید و نهتنها شیوههای اجرایی را عوض میکند؛ بلکه از بیخ و بن و اساس و اهداف و کلان نگرهها را نیز تغییر میدهد.
به چند نمونه توجه کنید: یک سال دبیر کنگره در مصاحبههایش از لزوم دادن فضا به نگاههای متفاوت و جلوههای اعتراض (حتی ادبیات معترض به جنگ) سخن میگوید و سال دیگر دبیری دیگر کنگره را حق شاعران جنگ و خودیها را محق میداند. از برادران تنی و ناتنی شعر جنگ میگوید و اینکه فضا، حق برادران تنی شعر دفاع مقدس است.
یک سال دبیر کنگره دفاع مقدس میگوید؛ نباید سکه بدهیم و جایزه باید معنوی باشد و دلیلها میآورند تا قانع شویم. سال دیگر، دبیر برنامه بساط سکهپراکنی میگسترد و حتما محبوب هم خواهد شد. مگر کسی از سکه بدش میآید؟
براستی بعد از 17 و 3 سال کجا هستیم؟ سر 360 درجه؟ نه! باید منتظر بمانیم ببینیم دبیر بعدی کیست؟ زورش چقدر است؟ سکه را ترجیح میدهد یا کارت اعتباری و جایزه معنوی را؟
کسانی که میگفتند سالها حذف شدهایم، حالا خودشان دبیر کنگره میشوند؛ کدام یک از چند کتاب کنگره را به دیگری سپردید تا گردآوری کند. راستی سهم نسل ما چه شد؟ آنها که حذف کردند، شما چه کردید؟ نسل ما کجای داوری و پژوهش و سخنرانیهایتان بود؟
از سوی دیگر، ملاک انتخاب داور چیست؟ ملاک داوری چیست؟ لیست کاندیداهای نهایی فجر سوم و منتخبانش را مرور کنید. امسال هم همان همیشگیها انتخاب شدهاند. کی قرار است از این لیست همیشگی بگذریم.
برای بخش جوان گفتهاند راه یافتن 20 نفر در هر بخش برایشان افتخار است. در این لیست 60 نفره برخی چهرهها هستند تاکید میکنم برخی نه همه که شهرتشان از برخی داورهای کنگرهای تاکید میکنم برخی و نه همه که شغل شریفشان داوری است، بیشتر است و برخی نیز شعرشان قدرتمندتر از آن برخیهاست. چگونه و بر چه اساس و بنیانی میخواهید معرفیمان کنید؟
فایده این کنگرهها چه باید باشد؟ مثلا فرهنگسازی و تشویق و الگوسازی. در بندرعباس تعداد هرمزگانیهای حاضر در سالن چند نفر بود؟ در تهران چه درصدی از مردم فهمیدند شعر فجر برگزار شده است؟ این هم تقصیر نسل جوان است؟
راستی یک سوال: چه کسی گفته عدالت یعنی تقسیم مساوی همه چیز؟ در این دو برنامه مد شده به همه استانها سهمیههای مساوی بدهند، در فجر هر استان 3 جوان 3 پیشکسوت و 3 برگزیده عمومی و در دفاع مقدس نیز هر استان 3 نفر که سهم هر موضوع یک نفر است. با کدام معیار حق خراسان رضوی با مثلا خراسان جنوبی یکسان است؟ یا سهم اصفهان و یزد یا سهم فارس و کهگیلویه و بویراحمد؟
هاشم کرونی
گفت و گو
