چرا قدم کوتاه است؟

آیا از قد خود راضی هستید؟ آیا هرگز آرزو کرده‌اید که ای کاش کوتاه‌تر یا بلندتر بودید؟ بعضی‌ها آرزو می‌کنند ای کاش بلندقدتر بودند و می‌توانستند یک بازیکن بسکتبال مشهور شوند. اما باید بدانیم که قد ما به دلخواه ما تنظیم نمی‌شود و از قد والدین تاثیر می‌پذیرد. سوال‌ها و بدفهمی‌ها درخصوص عوامل موثر بر قد بسیار است. آیا قد قابل پیش‌بینی است؟ آیا کف پای بلند به معنی بلندقد شدن است؟ آیا قهوه موجب کوتاهی قد می‌شود؟ به خواندن این مطلب ادامه دهید تا دریابید چرا قد شما همین اندازه است و بلندتر یا کوتاه‌تر نیست.

کد خبر: ۲۴۱۴۸۴

عواملی که قد را تعیین می‌کنند

قد نهایی افراد براساس تقابل پیچیده‌ای از عوامل شکل می‌گیرد. این عوامل شامل تغذیه، ژنتیک و سلامت کلی هستند. سرعت رشد در طول زندگی متغیر است. در نوزادی از وقتی طول کودک 8/50 سانتی‌متر است تا سن 2 سالگی، کودک سریع رشد می‌کند و 56/35 سانتی‌متر به طول کودک اضافه می‌شود و پس از آن روند رشد آهسته پیش می‌رود. از 2 سالگی تا شروع بلوغ حدود 35/6 سانتی‌متر در سال به قد اضافه می‌شود. وقتی فرد وارد دوره بلوغ می‌شود، رشد قد جهش پیدا می‌کند و در دوره بلوغ سالی 7/12 - 62/7 سانتی‌متر به قد اضافه می‌شود. از سن 50 -40 سالگی به بعد، قد حتی در افراد سالم به آرامی کاهش می‌یابد. البته این اعداد تقریبی است و ممکن است در افراد مختلف کمی با هم متفاوت باشد.

یکی از موارد مهم تعیین‌کننده قد این است که استخوان‌های دراز تا چه اندازه رشد می‌کنند. استخوان‌های دراز (مانند ران و ساق پا)‌ در انتهای خود دارای صفحات رشد هستند که به آنها اجازه بلند شدن می‌دهد. وقتی رشد کامل می‌شود (تقریبا در سن 17 سالگی ‌صفحات رشد بسته می‌شوند و استخوان توانایی بلندتر شدن را از دست می‌دهد.

بعضی از هورمون‌ها در رشد و افزایش قد در طول زندگی و دوره بلوغ موثرند. این هورمون‌ها شامل هورمون رشد، هورمون تیروئیدی، کورتیزول و هورمون‌های جنسی (استروژن و تستوسترون)‌ می‌شوند.

حتما می‌دانید که جنس نیز روی قد تاثیر می‌گذارد. جهش رشد که در دوره بلوغ رخ می‌دهد در دخترها 2 سال زودتر از پسرها آغاز می‌شود، اما به نظر می‌رسد پسرها هنگام آغاز جهش رشد بلندقدترند. بیشتر بلندقدی مردان بزرگسال نسبت به زنان (حدود 7/12 سانتی‌متر)‌ به رشد بیشتر پسرها طی جهش رشدی و دست یافتن به قد بلندتر پیش از شروع جهش رشدی در پسرها مربوط می‌شود. بنابراین با این که جهش رشدی در دخترها زودتر آغاز می‌شود، قد نهایی معمولا در پسرها بلندتر است.

ژنتیک نقش مهمی در تعیین قد دارد. در بهترین شرایط تغذیه‌ای و سلامت عاملی که بیشترین اثر را در تعیین قد نهایی دارد ژن‌ها هستند. فرزندان یک خانواده که غذای مشابهی مصرف می‌کنند و در یک محیط زندگی می‌کنند، قدهای متفاوتی دارند؛ به این دلیل که ترکیب ژنی آنها با هم فرق دارد و اختلالات ژنتیکی می‌تواند باعث کوتاهی قد شود.

چگونه قد را پیش‌بینی کنیم؟

قد کودک در سن 2 سالگی تقریبا به اندازه نصف قد دوره بلوغ وی است، بنابراین اگر می‌خواهید قد نهایی تقریبی فرزند خود را بدانید، کافی است قد وی را در روز تولد 2 سالگی‌اش اندازه گرفته و آن را دو برابر کنید. از سایر روش‌های پیش‌بینی قد می‌توان از جداول رشد کودک، قد والدین و خواندن سن استخوانی نام برد. برای سن استخوانی در کودکان معمولا از عکس ساده دست که با اشعهX گرفته می‌شود برای تخمین سن استخوانی و امکان رشد بیشتر استفاده می‌شود.

یکی از فرمول‌های متداول برای تعیین قد نهایی فرمولی است که با توجه به قد والدین و جنس می‌تواند قد نهایی را با خطای 57 سانتی‌متر پیش‌بینی کند. برای محاسبه قد نهایی با استفاده از این فرمول در مردها باید مجموع قد پدر و مادر به سانتی‌متر را با عدد 13 جمع و حاصل را بر عدد 2 تقسیم کنید. عدد به دست آمده قد نهایی به سانتی‌متر خواهد بود. در خانم‌ها برای پیش‌بینی قد نهایی باید قد پدر و مادر را با هم جمع و از عدد 13 کم کنید و عدد حاصل را بر 2 تقسیم کنید، عددی که به دست می‌آید قد نهایی فرد بر حسب سانتی‌متر است. طول کودک هنگام تولد، معیار مناسبی برای پیش‌بینی قد نیست. همچنین دلیلی ندارد کسی که طول کف پایش بیشتر است، در آینده بلندقدتر باشد.

تاثیر رژیم غذایی بر قد

بیشترین تاثیر رژیم غذایی بر قد در کودکان مبتلا به سوء‌تغذیه‌ای دیده می‌شود که عقب‌افتادگی رشد و قد کوتاه دارند. رژیم غذایی مناسب در کودکی و عدم ابتلا به بیماری باعث می‌شود کودک به حداکثر قد خود برسد. هنوز شواهد کافی برای این‌که قهوه یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار موجب کاهش رشد می‌شوند، وجود ندارد. در بعضی مطالعات عنوان شده است کودکانی که بیش از اندازه (بیش از 350 سی‌سی در روز) آبمیوه مصرف می‌کنند دچار چاقی و کوتاهی قد می‌شوند، اما مطالعات دیگری این مطلب را نقض کرده‌اند.

عواملی که موجب کوتاه‌قدی می‌شوند

بیشتر آنهایی که کوتاه‌قد هستند بیماری خاصی ندارند، بلکه والدین کوتاهی دارند یا تاخیر رشد دارند و در بزرگسالی به قد مناسبی می‌رسند. نوزادان زودرس معمولا موفق نمی‌شوند به قد پیش‌بینی‌‌شده دست یابند و کوتاه‌تر باقی می‌مانند. هر بیماری جدی و بعضی‌وقت‌ها داروهایی که برای درمان آن بیماری استفاده می‌شوند، می‌توانند روی قد تاثیر بگذارند. مثلا نارسایی کلیه، سیستمیک فیبروز و اختلالات روده‌ای که جذب مواد غذایی را کاهش می‌دهند از این دسته‌اند. دیابتی که در دوره کودکی آغاز شود (معمولا دیابت نوع یک) باعث کوتاه‌قدی می‌شود، اما تشخیص بموقع و درمان از شدت کوتاهی قد می‌کاهد.

پوکی استخوان و خشک‌شدن دیسک‌های بین‌مهره‌ای موجب می‌شود با افزایش سن، قد افراد کمی کوتاه‌تر شود. کم‌کاری تیروئید باعث کاهش هورمون تیروئید شده و اگر در دوره کودکی رخ دهد، علاوه بر خستگی، عملکرد نامناسب در مدرسه، یبوست و عدم تحمل سرما، موجب کوتاه‌قدی نیز می‌شود. اگر کودک دچار کمبود هورمون رشد شود، طی جهش رشدی به اندازه کافی رشد نمی‌کند و کوتاه‌تر باقی می‌ماند. استفاده از کورتون برای مدت طولانی در کودکی موجب عقب‌ماندگی رشد می‌شود. کورتون‌ها برای درمان بیماری‌هایی چون کرون، کولیت اولسرو، آسم یا التهاب مفاصل استفاده می‌شود ولی معمولا خط نهایی درمان هستند. پس اگر سالم هستید، قدتان به حدود قد والدینتان می‌رسد. وقتی به قد بلوغ خود برسید، دیگر قدتان تقریبا در همین حد باقی خواهد ماند. هر وقت در رابطه با قد خود یا فرزندتان دچار نگرانی شدید، با پزشک مشورت کنید و اگر از قدتان راضی نیستید، قهوه یا آبمیوه را سرزنش نکنید و پاسخ آبراهام لینکلن را به یاد داشته باشید وقتی از او پرسیده شد پای انسان باید به چه اندازه باشد: «به آن اندازه که به زمین برسد!»