این روزها در فروشگاههای محصولات فرهنگی چه میگذرد
بهار من گذشته شاید
این روزها خیابانها مثل خیابانهای شهرهای هند شده. شلوغ و با ازدحامی غیرقابل توصیف. کسی این روزها در خانه نمیماند، وقتی میتواند وقت خود را به خرید و تماشای ویترین مغازهها سپری کند. مردم این روزها همه چیز میخرند، اول میخرند و بعد فکر میکنند که به آن نیاز دارند یا نه. چون همه چیز ارزان تر از قبل شده است. چون کلمه «حراج» را این روزها بر شیشه هر مغازهای میبینید. از لباس فروشی گرفته تا لوازم خانگی، ابزارآلات کار و... اما وضع موسیقی چیز دیگری است.
در این مغازه محصولات فرهنگی، قفسهای که بالای آن نوشته شده «آلبومهای جدید»، به درخت کمشاخ و برگی در زمستان میماند که انگار هنوز بوی بهار به مشامش نخورده است. در این قفسه آلبومهایی هستند که چند هفته از عمرشان میگذرد و باز به آنها تازه میگویند. آلبومهایی هم هستند که فروشگاه و قفسههایش به خانه همیشگی آنها تبدیل شده است.
در فروشگاههای موسیقی تقریبا همه چیز مثل همیشه است. حتی چند روز مانده به بهار که خیابانها و مغازهها از حجم ماشین و آدم در حال ترکیدن هستند، سیدیها و آلبومها مشتریان محدود و همیشگی خود را دارند. عید برای موسیقی مثل کریسمس برای موسیقی نیست که چند روز قبل از آغاز سال نوی میلادی غوغایی در تولید، عرضه و خرید آلبومهای جدید به پا کند.
2 هفته مانده به سال نو طبقه اول فروشگاه نشر چشمه شلوغتر از همیشه است و در طبقه دوم محل فروش کتابهای هنر و سیدیهای موسیقی، تک و توک آدمها در رفت و آمدند. «شهر خاموش» از کیهان کلهر، «به نام گل سرخ» با صدای سالار عقیلی، تکنوازیهای حسین علیزاده، «روی در آفتاب» با آهنگسازی صادق چراغی و صدای علیرضا قربانی، دیویدی تار نوازی «لطفی» با شعرخوانی «هوشنگ ابتهاج» با عنوان «بال در بال»، «نظم و نثر» دو نوازی سعید نایبمحمدی و حمید قنبری، «به یاد پیر چنگی» شامل اجرای آثاری از علی اصغر بهاری و «آثار درویش خان برای سنتور» کارهای تازه موسیقی هستند و در قفسه آلبومهای جدید جا گرفتهاند.
امید بیژنی مدیر سراچه موسیقی نشر چشمه میگوید که خریداران سیدیهای موسیقی این فروشگاه در اسفند ماه به نسبت ماههای دیگر 20 تا 25 درصد اضافه میشوند: «علت زیاد شدن مشتری در این روزها هم رونق موسیقی نیست. اصولا مردم به قصد خرید لباس و وسایل خانه بیرون میآیند و اگر از اینجا بگذرند، سری میزنند و خرید میکنند.»
بیژنی میگوید: «بعد از ماه صفر فرصت چندانی برای ناشران تولید و عرضه اثر باقی نمیماند. در نتیجه کار تازهای عرضه نمیشود و همه چیز مثل همیشه است.»
فروشگاه زند بیش از یک سال است که به جمع فروشگاههای موسیقی در تهران پیوسته است. برادران محمدزاده که اداره آن را بر عهده دارند از پیش از انقلاب در کار فروش آثار موسیقی بودهاند و از یک سال گذشته با جدیت کار خود را از سر گرفتهاند. این فروشگاه اگرچه در یکی از نقاط شلوغ و پر رفت و آمد تهران واقع شده است، اما اثری از جنب و جوش بیرون در داخل آن دیده نمیشود. این یکی از معدود فروشگاههایی است که تمام فضای خود را به عرضه و فروش موسیقی اختصاص داده است و آثار براساس سبک و ژانری که دارند در قفسههای چوبی طبقهبندی شدهاند.
صاحب این مغازه قبل از انقلاب در فروشگاه بتهوون که سال گذشه بعد از 54 سال فعالیت تعطیل شد، به عنوان فروشنده کار کرده است. او عنوان میکند که بازار موسیقی در اسفندماه نسبت به دیگری ماههای سال تفاوتی ندارد: «بیشتر کسانی که این روزها از ما خرید میکنند به دنبال پیدا کردن کادوی مناسبی برای عید هستند و بیشتر سیدیهای ادبی و شعر یا موسیقی سنتی ایران را میخرند.»
وقتی تقاضایی وجود ندارد میزان عرضه پایین میآید و وقتی اثر چشمگیر جدیدی در فروشگاهای موسیقی عرضه نمیشود، مشتری راه خود را کج میکند و به سمت دیگری میرود. این رکود متقابل است.
ناشران آثار موسیقایی هنوز بعد از گذشت محرم و صفر از خواب زمستانی بیدار نشدهاند و رغبتی برای تولید اثر تازه پیش از شروع سال جدید ندارند.
مدیر یکی از شرکتهای تولید آثار پاپ میگوید: «دغدغه مردم در این روزها چیز دیگری است و کسی دغدغه خرید اثر جدید موسیقایی ندارد. از طرف دیگر سیستم پخش کار در بازار موسیقی، سیستم سنتی است و 25 اسفند تمام باربریها کار خود را تا 15 فروردین تعطیل میکنند. بنابراین اگر شما در این روزها اثری را روانه بازار کنید با توجه به نبود سیستم درست پخش، احتمال کپی غیرقانونی آن بیشتر از همیشه است.»
او عقیده دارد که بهترین زمان برای رونق بازار موسیقی مهر ماه است: «علتش این است که دانشآموزان و دانشجویان بیشترین خریداران آثار موسیقی هستند. آنها در تابستان به تفریح، سفر و رفتن به کلاسهای مختلف میپردازند و مهرماه به بازار کتاب و موسیقی توجه میکنند. گذشته از اینکه شیوه تبلیغات هنوز در ایران سنتی و به شیوه دهان به دهان است و دانشگاهها و مدارس جای خوبی برای خبردار شدن از انتشار آلبوم و کیفیت دیگر آثار موسیقی هستند.»
مدیر نشر موسیقی به بازار موسیقی در اسفند خوش بین تراست و میگوید: «در مجموع بازار موسیقی در اسفندماه حرکتی رو به جلو دارد اگرچه برای ما بهترین ماه سال محسوب نمیشود.»
نشر او هر 2 ماه یک بار آلبوم تازهای روانه بازار میکند و صدیقی توضیح میدهد: «سعی میکنیم کاری را که در اسفند ماه منتشر میکنیم هم شنیدنی تر باشد و هم بستهبندی بهتری داشته باشد. چون خیلیها برای کادوی عید سیدی میخرند.»
او بهترین ماههای سال را برای رونق موسیقی اردیبشهت و مهر میداند: «اردیبشهت ماه همزمان با نمایشگاه کتاب استقبال از محصولات موسیقی هم بیشتر میشود. علاوه بر این شهرستانیها که به هوای نمایشگاه کتاب به تهران میآیند سری هم به فروشگاهای موسیقی میزنند و خرید میکنند.»
روزهای قبل از عید در ایران مثل روزهای قبل از کریسمس در اروپا و آمریکا میماند. باید همه چیز را نو کرد بنابراین وقت برای خیلی از کارها نمیماند.
موسیقی یکی از آنهاست.
مریم مهری
گفت و گو
