نگاهی به نقش فناوری اطلاعات در پرواز و فرودگاه

پرواز با بال‌های ‌IT

بی‌مقدمه ولی با قاطعیت می‌توان گفت اداره امور پرواز و فرودگاه‌ها بدون فناوری اطلاعات ممکن نیست. یکی از اموری که فناوری اطلاعات اولین تاثیرات خود را بر آن داشته امور هوا و فضا بوده است. حمل‌ونقل هوایی خود یکی از جلوه‌های فناوری است و فناوری اطلاعات آن را آنچنان متحول کرده است که دیگر با اشکال اولیه آن قابل مقایسه نیست. این تغییرات از ساخت هواپیماها گرفته تا سیستم‌های ناوبری و حتی رفاهی مسافران را به‌شکلی نوین در آورده و همه یک هدف را دنبال می‌کنند: پروازی بهتر .

کد خبر: ۲۳۹۱۲۰

فناوری‌های ساخت هواپیما که با استفاده از نرم‌افزارهای پیشرفته تمام شرایط پرواز را برای محصولی که هنوز ساخته نشده، پیش‌بینی می‌کند و تمام مراحل ساخت هواپیما را نیز تحت کنترل در می‌آورد، یکی از تاثیرات بی‌شمار این تحول است. حال انواع خدمات فناوری اطلاعات به عرصه امور فرودگاه را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

سیستم‌های فرودگاهی ‌ ‌

برای اداره فرودگاه ها به سیستم‌ها و نرم‌افزارهای زیادی نیاز است که کارها را در شکل الکترونیکی اداره کنند از جمله سیستم کنترل خدمات فرودگاه که به‌نوعی تمام امور خدمات عمومی داخلی فرودگاه را کنترل می‌کند. سیستم ارائه برنامه‌های پرواز بر‌روی تابلو اعلانات که برنامه پروازها و وضعیت آنها را بر روی تابلوهای فردگاهی به زبان‌های مختلف نمایش می‌دهد این قابلیت را دارد تا با تغییراتی که به‌صورت خودکار و یا توسط اپراتورها در برنامه ایجاد می‌شود، وضعیت پروازها را تشخیص دهد و به‌عنوان مثال اگر پروازی در زمان مشخص خود آماده پرواز نشد، آن را با واژه «تاخیر دارد» مشخص کند که این نرم‌افزار تاثیر روانی بسیار بالایی بر آرامش مسافرین دارد.

سیستم «بار وچمدان» یکی دیگر از سیستم‌های مهم فرودگاهی است که کار کنترل بار و چمدان مسافرین را بر عهده دارد .این سیستم‌ها که در فرودگاه‌های مبدا و مقصد به‌صورت یکپارچه پیاده‌سازی می‌شوند این امکان را می‌دهند که بار مسافرین با شماره بلیت هر مسافر جداسازی شده و با ثبت یک بارکد بر روی بار مسافرین آنها را از خطر گم شدن دور می‌سازد و نیز کار حسابرسی بار را بسیار تسهیل و تسریع می‌کند.

برای اعلام حضور مسافرین نیز سیستمی لازم است که آن را «سیستم پذیرش مسافر» می‌گویند. این سیستم مسافرین را از بدو ورود به فرودگاه در سامانه‌ای مشخص به‌سمت درهای هواپیما هدایت می‌کند و در این میان اوراق هویت و بار مسافر را سیستم‌های حفاظتی کنترل می‌کنند و در صورت وجود اشکال مسافر را به مبادی کنترلی دیگر هدایت می‌کند. این سیستم همچنین می‌تواند تعداد مسافرین غایب را بی‌درنگ به مدیریت پرواز اطلاع دهد تا جاهای خالی با مسافرین لیست انتظار پر شود و تمام این مراحل در زمانی بسیار کوتاه انجام می‌شود که این امر باعث تسریع در کار مسافرین و پایین آمدن هزینه‌های فرودگاهی می‌شود. ‌ ‌

فناوری اطلاعات در فرودگاه برای کارمندان و خدمه پرواز هم برنامه دارد و آنها را با «سیستم برنامه‌ریزی کادر» تحت کنترل قرار می‌دهد. این سیستم تمام کارهای پرسنل را کنترل می‌کند و می‌تواند برای اعزام افراد و سیستم اطلاع‌رسانی به کادر پرواز نیز به‌کار رود. برای نمونه، یک روز پیش از پرواز به تمامی پرسنل کادر پرواز با پیامک ساعت و مشخصات پرواز را اعلام و حتی چند ساعت قبل از پرواز نیز به آنها نزدیکی ساعت پرواز را اعلام کند. این کار در سیستم‌های قدیمی به‌صورت دستی انجام می‌شد که هم کیفیت مطلوبی نداشت و هم هزینه بسیار بالایی را برای شرکت‌های هواپیمایی در پی داشت. ‌ ‌

کنترلگرهای محیط فرودگاه نیز مانند سنسورهای کنترل حرارت و یا سیستم‌های امنیتی نیز به‌عنوان یکی از سیستم‌های سخت‌افزاری فرودگاه‌ها نقش مهمی را در ارایه خدمات به مسافرین ارایه می‌کنند.

سیستم‌های ارتباط با مشتری نیز می‌تواند بسیاری از هزینه‌ها را کاهش داده و در مقابل کاربری را افزایش دهند برای مثال حذف بلیت کاغذی از سیستم شرکت‌های هواپیمایی، خرید بلیت از طریق سیستم خودکار و حتی خرید از راه دور با وسایلی مانند تلفن همراه به‌منظور کاهش ضریب خسارت ناشی از تقلب و خطا، نقش بسیار عمده‌ای دارد. استفاده از تلفن همراه و دسترسی به اینترنت در داخل هواپیما از جمله مواردی هستند که امروزه شرکت های هواپیمایی آنها را به عنوان مهم‌ترین برنامه‌های صنعت هوانوردی و خواست همیشگی مسافران می‌دانند.

‌ ‌سامانه‌های تخصصی دیگری نیز در فرودگاه ها مورد استفاده است که هر کدام به‌نوعی حیاتی محسوب می‌شوند. سیستم‌هایی مانند «سیستم کنترل برخاستن پرواز1» از حساس‌ترین سیستم‌های پرواز هستند که با سیستم ناوبری پرواز نیز ارتباط مستقیم دارند. «سیستم کنترل تردد مسافر2» و «سیستم مدیریت پذیرایی مسافر3» و حتی سیستم‌های خارج فرودگاه مانند صدور الکترونیکی بلیت4‌ ‌نیز اجزای یک فرودگاه الکترونیک را تشکیل می‌دهند که در این میان سیستم‌های مدیریتی بسیاری به‌کار گرفته می‌شوند تا اجزایی مانند انبار و سایر بخش‌ها را کنترل کنند. ‌ ‌

فرودگاه یکپارچه

تمام این سیستم‌ها و ادوات برای این است تا یک مفهوم را پیاده‌سازی کند یعنی‌ ‌فرودگاه یکپارچه‌ ‌که آن بخشی از برنامه‌های اولیه سازمان بین‌المللی هوانوردی5‌ ‌است که با عنوان «ساده‌سازی فعالیت‌ها» اجرا می‌شود و طبق اعلام ایکائو اجرای آن برای شرکت‌های هواپیمایی و سازمان‌های مسوول حدود سه میلیارد دلار هزینه دربر دارد اما در عوض خدمات آنها را متحول کرده و با کاستن از هزینه‌های جانبی این هزینه را جبران می‌کند. ‌ ‌

در کشور ما نیز بسیاری از این سیستم ها در حال کار است و استفاده از آنها نیز روزبه‌روز در حال افزایش است.