سد شفارود انقلابی در سدسازی

به گزارش مهر در رشت، تکنولوژی ساخت سد بتنی غلطکی  برای اولین باردر بشاگرد هرمزگان به اجرا در آمد که طراحی، اجرا، مدیریت و کارشناسی این پروژه  به طور 100 درصد توسط کارشناسان و متخصصان داخلی انجام شد.

ساخت سد بتنی غلتکی به دلیل اجرای سریع پروژه با کمترین هزینه و کوتاه ترین زمان در چند دهه اخیر در سراسر دنیا توجهی قابل قبولی یافته است.

سد شفارود به ارتفاع 137 متر با قدرت تنظیم 166میلیون متر مکعب آب در شهرستان رضوانشهر استان گیلان با هدف تامین آب 10 هزار و 830 هکتار و توسعه زمینهای شالیزاری منطقه توسط شرکت مهندسین مشاورین ایرانی طراحی و اجرا خواهد شد.

از مجموع 10 هزار و 830 هکتار زمین کشاورزی فعلا شش هزار و900هکتار وجود دارد و سه هزار  930هکتار نیز توسعه می یابد که این امر می تواند در افزایش تولید محصول برنج استان و رونق اقتصادی منطقه موثر باشد.

در حال حاضر تونل انحراف این سد به طول 450 متر با قطر 5.5 متر به اتمام رسیده و تونل انتقال آن نیز به طول هزار و 22متر حفاری  و به طول 240متر پوشش بتنی شده است.

عملیات اجرایی بدنه سد شفارود اوایل سال آینده آغاز می شود

فاینانس بین اللملی سد شفارود برای جذب سرمایه های خارجی انجام شده و عملیات اجرای بدنه آن اوایل سال آینده آغاز می شود.

این سد بزرگ عمرانی به رغم جذب سرمایه های خارجی و استفاده از دانش متخصصان و دانشمندان داخلی اجرای آن نیز در نوع خود یک دانشگاهی برای بهره گیری بیشتر دانشگاهیان کشور از تکنولوژی جدید ساخت این سازه خواهد شد.

یک کارشناس امور سد سازی در خصوص سد بتنی غلتکی گفت: بیشترین حجم بتن غلطکی را مصالح سنگدانه‌ای تشکیل می‌دهد به ‌طوری که در یک طرح اختلاط استاندارد مقدار دو هزار و  200 کیلوگرم مصالح سنگدانه ای، 50 لیتر آب ، 130 کیلوگرم سیمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

علی کرمی اظهار داشت: طرح اختلاط میزان مواد ترکیبی تشکیل‌ دهنده بتن را مشخص می‌کند که این میزان در چگونگی ساخت بتنهای مختلف متفاوت است.

وی همچنین در خصوص ویژگی‌های بتن غلتکی نسبت به بتنهای معمولی یادآورشد: کاهش مصرف سیمان در این نوع بتن، سازگاری با محیط زیست، کاهش زمان اجرای عملیات، کاهش انرژی مصرفی، امکان اجرای آن حتی در پی‌های نسبتا ضعیف و در نهایت کاهش هزینه‌ها از جمله ویژگی‌های سد از نوع بتنی غلتکی است.

با این وجود 38 درصد از کل سدهایی که تا سال 1950 به ارتفاع 15 متر و بیشتر احداث شده بتنی بوده است از سال 1951 تا 1977 نسبت سدهای بتنی ساخته شده به حدود 25 درصد رسید این تقلیل در سالهای 1978 تا 1982 ادامه داشت و نسبت سدهای بتنی به 16.5 درصد رسید اما این کاهش در محبوبیت سدهای بتنی مقارن با زمانی بود که استفاده از سدهای بتنی در دره های تنگ رو به افزایش بود.

بنابراین کاهش سدهای بتنی مربوط به درههای عریض می شد که به جای سدهای بتنی وزنی، سدهای خاکی و سنگریزه ای احداث شد که ارزانتر و بیشتر قابل توجیه بودند دلیل این امر بازده خیلی بالایی ماشین آلات، تجهیزات و روش ساخت در این نوع سدها بوده است.

در خلال این زمان هر چند هزینه ساخت سدهای خاکی نسبت به سدهای بتنی در حال کاهش بود ولی از طرف دیگری تجارب نشان می داد که سدهای خاکی ایمنی کمتری نسبت به سدهای بتنی داشته و دارند.

سد بتنی غلتکی ایمنی و سرعت اجرا را توام دارد

با توجه به آسیب پذیری سدهای خاکی متخصصین و محققین به دنبال نوع جدیدی از مصالح برای سدسازی بودند که ایمنی سد بتنی و سرعت اجرای سد خاکی را توام داشته تا اینکه در اوایل سال 1960 و 1970 ابتکار جدید احداث "سد بتنی غلتکی"  مطرح شد.

این نوع سدها با توجه به هزینه کم و ساخت سریع در زمان نسبتا کوتاهی در سراسر دنیا مورد قبول واقع شده و پیشرفت ناگهانی قابل توجهی  در امر طراحی و ساخت این نوع سد به وجود آمد.

با این توصیف در فرهنگ اصطلاحات بتن و سیمان انجمن بتن آمریکا، بتن غلتکی بدین ترتیب تعریف می شود: "بتن متراکم شده با غلتک، بتنی که با حرکت بر روی آن در حالت سخت نشده متراکم می شود."

همچنین در ادبیات فنی با نام "رول کریت"  نیز از آن نامبرده می شود این روش امروزه اغلب تحت عنوان بتن غلطکی یا Rcc به کار برده می شود.

به هرحال  سدهایی که ساخته می شود علاوه بر اینکه آب لازم برای کشاورزی، صنعت و شرب را تامین می کند فواید دیگری هم دارد که آن از جمله می توان جلوگیری از فرسایش افراطی سطح زمین و افزایش ذخیره های زیرزمینی را نام برد.

سد سازی همان قدر که در تامین آب اهمیت دارد در تامین انرژی نیز مهم است باید توجه داشت که حیات امروزه بشر پس از آب وابسته به انرژی است علاوه بر این سدسازی می تواند در تلطیف محیط و ایجاد تفرجگاه نیز نقش داشته باشد.