غزل غزل‌های حافظ

چندی پیش خبر پیدا شدن نسخه‌ای از دیوان حافظ منتشر شد که در زمان خود او تدوین شده است. این خبر خیلی‌ها را خوشحال کرد مخصوصا آنهایی را که تشنه خواندن و شنیدن غزلی اصیل از حافظ بودند. حالا این کتاب با عنوان نخستین نسخه یافت شده از زمان حیات شاعر و به اسم غزل‌های حافظ منتشر شده است.

گردآورنده این اشعار کسی به نام علا مرندی است که کتابش با کوشش علی فردوسی توسط نشر دیبا منتشر شده است.

فردوسی در شرح پیدا کردن این نسخه می‌گوید: در کتابخانه بادلیان دانشگاه آکسفورد جنگ شعری است به قلم شخصی به نام علا مرندی. یکی از همعصران حافظ که ازجمله شامل چهل و نه غزل و یک تک بیت از این شاعر بزرگ است. این غزل‌ها همگی شاید به استثنای پنج غزل هنگام حیات شاعر به ثبت رسیده‌اند و با این حساب از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. ویژگی این جنگ تنها در این نیست که این نخستین مجموعه شعری است که از زمان حیات شاعر پیدا شده است، بلکه در این نیز هست که این شعرها در آخرین روزهای زندگی حافظ به ثبت رسیده‌اند. از جمله روزهایی که شاعر در بستر احتضار راهی سفر بی‌بازگشت است. با تکیه به این تعداد غزل می‌توان به چند پرسش تاریخی و متن‌شناسی در باب حافظ پاسخی قاطع داد و چندین پرسش موجود را بیش از پیش پیچیده کرد.

علی فردوسی تصویری خیالی و فرضی را نیز برای تدوین این نسخه خطی متصور شده است. بنا بر گفته او این کتاب قرار بوده توسط علا مرندی به شخصی تقدیم شود: «فرض کنیم غزل‌های آغازین مجموعه که درآنها علا از در فراق شکوه می‌کند به نوعی بیانگر رابطه شاعر / مولف با مشتری / ممدوح هستند، آن‌وقت می‌توان صحنه‌ای را در خیال مجسم کرد که در آن علا که در شیراز به سر می‌برده بنا به وعده‌ای که به نصرالدین یا معین الدین نامی در مرند داده است شعرهایی را در دفتری وارد کرده تا به همشهری متنفذ خود تقدیم کند. در این سناریو به دلیلی که بر ما معلوم نیست، مثلا فوت گیرنده بالقوه به علت پریشانی دوران این دفتر هرگز به صاحبش منتقل نشده وعلا به وارد‌کردن شعرهایی ادامه داده است. طرز کمابیش بی‌بندو بار وارد کردن شعرها در صفحه‌هایی که به دنبال امضای دفتر می‌آیند حکایت از این ناکامی می‌کنند. برای این سناریو البته نمی‌توان اعتباری بیش از یک گمان قائل شد، به هم ریختن توالی اولیه برگ‌های دفتر، جابه‌جا شدن برگ‌های حاوی امضا و بی‌نظمی علا در افزودن بیت‌هایی به پایان دفتر از احتمال این‌که دفتر در زمان‌های اخیر به انگیزه سودجویی ساخته شده باشند می‌کاهند.»