«روی» فراموش نشود

به طور کلی مکمل‌های آهن برای افراد سالمند مفید نیست و حتی خطر بیماری‌های قلبی  عروقی و سرطان را می‌افزاید! آهن زیاد در بدن این افراد ممکن است محیط اکسیداتیو شدیدی ایجاد کند که موجب اکسیده شدن کلسترول بد (LDL) ، تخریب شریانی و سایر آثار سوء بر سیستم قلبی  عروقی گردد. به علاوه آهن اضافه ممکن است به ایجاد مقادیر زیاد رادیکال‌های آزاد منجر شود. این مواد مخرب به مولکول‌های سلولی حمله کرده و به این ترتیب تعداد مولکول‌های بالقوه سرطان‌زا را درون سلول افزایش می‌دهند. اما از طرف دیگر موادی چون سلنیوم و ویتامین‌های E و C می‌توانند به عنوان آنتی‌اکسیدان این رادیکال‌های آزاد را خنثی نمایند. به هر ترتیب باید از مصرف سرخود مکمل‌های گوناگون بویژه مکمل آهن اجتناب کرد و استفاده از آنها را منوط به دستورات پزشک یا کارشناس تغذیه دانست. آهن زیاد حتی بر روی کبد اثرات مخربی خواهد داشت و ممکن است باعث بیماری هموکروماتوز شود.

روی یکی از مهم‌ترین ریزمغذی‌های لازم برای بدن است و اساسا یک یون داخل سلولی قلمداد می‌شود. همچنین در رشد سلولی مخصوصا در کودکان نقش بسزایی دارد. در هسته سلول‌ها مقادیر فراوانی روی موجود است که ساختمان DNA و RNA را پایدار می‌کند. همچنین در تثبیت ساختمان پروتئین و تمامیت اندامک‌های سلولی و فرایندهای انتقال و عملکرد ایمنی و بیان اطلاعات ژنتیکی نیز نقش دارد.

قابل دسترس‌ترین شکل روی در گوشت حیوانات و غذاهای دریایی وجود دارد. شیر نیز منبع خوبی از روی است، ولی دریافت کلسیم زیاد از شیر ممکن است با جذب روی و آهن مداخله کند. برای همین باید از مصرف موادی که حاوی این عناصر هستند به شکل همراه با هم اجتناب کرد و یا مثلا مکمل روی را با شیر مصرف ننمود. از طرفی فیتات یا اسید فیتیک موجود در غلات نیز از جذب روی می‌کاهد. سخت‌پوستان دریایی، جگر، حبوبات و مغز‌ها هم منابع خوب دیگر روی هستند. محصولات سویا نیز روی خوبی دارند و به طور کلی دریافت روی با دریافت پروتئین همبستگی خوبی دارد.

جالب است بدانید نشانه‌های بالینی کمبود روی اولین بار در پسران جوان ایرانی و مصری شرح داده شد، که شامل کوتاهی قد، هیپوگنادیسم و رشد کم اندام‌های جنسی، کم‌خونی خفیف و سطح کم روی در پلاسمای خون بود.

کمبود روی همچنین منجر به اختلالات گوناگون ایمنی در بدن می‌شود. حتی کمبود خفیف روی نیز می‌تواند عملکرد ایمنی را ضعیف کرده و موجب نقص در تولید اینترلوکین 2 شود.

محمدعلی پازوکی‌مهر