با سکسکه‌ام چه کارکنم؟

اگر شما جای یکی از این افراد بودید، چه می‌کردید؟

چگونه سکسکه رخ می‌دهد؟

علت این که چرا سکسکه می‌کنیم نامشخص است. این پدیده حتی در جنین بخصوص در سه ماهه آخر حاملگی دیده می‌‌شود. لغت فنی برای سکسکهsingultus است که از لغت لاتینsingult به معنی نگه داشتن نفس حین گریه می‌آید. سکسکه یک واکنش ترکیبی است.

در این حالت انقباض یا اسپاسم ناگهانی دیافراگم و ماهیچه‌های بین دنده‌ای باعث می‌شود به سرعت و به طور غیرارادی مقداری از هوا وارد ریه‌‌های خود کنید. این واکنش با بسته شدن گلوت پایان می‌یابد. گلوت فضایی در گلو و نزدیکی‌ تارهای صوتی است و بسته شدن ناگهانی این فضا موجب بروز صدایی می‌شود که همه ما هنگام سکسکه کردن آن را شنیده‌ایم.

در بیشتر مواقع فقط یک نیمه دیافراگم درگیر می‌شود و دیافراگم چپ در 80 درصد موارد درگیر است. در مورد سکسکه آن‌قدر می‌دانیم که آن یک وضعیت طبیعی است که برای هر کس اتفاق می‌افتد و بندرت طولانی می‌شود. سکسکه، خیلی کم نشان‌دهنده بیماری است و نباید موجب نگرانی و جستجوی درمان اورژانسی شود، زیرا تقریبا همیشه بزودی برطرف می‌گردد.

محرک‌های دردسرساز

سکسکه یک نوع رفلکس است که معمولا به دنبال موارد زیر دیده می‌شود: استرس‌های روحی و هیجانات، اتساع معده که می‌تواند به دنبال پرخوری، نوشیدن نوشیدنی‌های کربنات‌دار یا بلعیدن هوا رخ دهد. تغییرات ناگهانی در دما مانند نوشیدن یک نوشیدنی داغ نیز می‌تواند موجب آغاز سکسکه شود. مصرف نوشیدنی‌های الکل‌دار و کشیدن سیگار از دیگر مواردی است که شروع سکسکه را تحریک می‌کنند.

تعریف این که چه سکسکه‌ای طبیعی و چه سکسکه‌ای غیرطبیعی است، کار ساده‌ای نیست. البته همه ما می‌دانیم سکسکه‌ای که بیش از اندازه طولانی شود یا با شدت زیاد و دردناک باشد، طبیعی نیست و انتظار برای برطرف شدن آن نمی‌تواند کار ساده‌‌ای باشد. در هر صورت متخصصان بر پایه زمان سکسکه آن را به 3 دسته تقسیم‌بندی کرده‌اند. یک دوره سکسکه به صورت سکسکه گهگاه به مدت 48 ساعت تعریف می‌شود. دسته دوم که سکسکه مداوم نام دارد، عبارت است از سکسکه‌‌هایی که بیش از 48 ساعت طول می‌کشند، اما در کمتر از یک ماه بهبود می‌یابند و دسته سوم یا سکسکه مهارنشدنی برای مدت 2 ماه یا بیشتر ادامه پیدا می‌کند.

علا‌متی برای یک بیماری‌

سکسکه مهار نشدنی می‌تواند نشان‌دهنده بیماری باشد. هرچند که این حالت نادر است، اما می‌تواند موجب مشکلاتی چون اختلال در غذا خوردن، کاهش وزن، کم‌آبی بدن و کم‌خوابی شود. گزارش‌های نادری از سکسکه‌هایی که منجر به مرگ شده‌اند وجود دارد که مشهورترین آن مربوط بهPope Pius دوازدهم در سال 1958 است که علت مرگ وی را سکسکه مهار نشدنی دانسته‌اند. هرچند به احتمال زیاد علت سکسکه او التهاب راجعه معده بوده که ذات‌الریه و سکته را به دنبال داشته و سرانجام به مرگ منتهی شده است. با توجه به رکوردهای گینس، رکورد سکسکه در دست کشاورزی از یوواست که بدون هیچ علت مشخصی به مدت 60 سال سکسکه کرده است. سکسکه‌هایی که به دنبال اعمال جراحی رخ می‌دهند، دردناک هستند و می‌توانند در ترمیم رخم اختلال ایجاد کنند. سکسکه‌هایی که با علل پزشکی همراهند، معمولا به سب تحریک یکی از اعصاب در ناحیه سینه یا گردن هستند. به عنوان مثال می‌توان از التهاب حنجره، گواتر، تومورهای گردن، بیماری بازگشت محتویات معده به مری، عفونت در نزدیک دیافراگم و فتق دیافراگم نام برد. سکسکه به دنبال مصرف بیش از حد الکل، نارسایی کلیه و سایر عفونت‌ها مانند عفونت گوش نیز دیده می‌شود. اتساع آئورت (آنوریسم)‌ و اسکلروز متعدد‌()MS بندرت می‌توانند باعث سکسکه شوند.

برای درمان سکسکه‌های طولانی مدت، ابتدا باید بیماری زمینه‌ای شناخته و درمان شود. درمان بیماری زمینه‌ای موجب می‌شود سکسکه خود به خود بهبود یابد.

عقاید مختلف درباره برطرف کردن سکسکه

حتما با روش‌های مختلف برطرف کردن سکسکه آشنایی دارید و دست کم خودتان یکی از این روش‌ها را تاکنون امتحان کرده‌اید. البته هیچ‌یک از این روش‌ها پایه و اساس علمی ندارند، اما در بعضی از موارد موثرند. به عنوان مثال می‌توان از نگه داشتن نفس، تنفس در کیسه فریزر، ترساندن، خوردن شکر یا آب خوردن از سمت مقابل لیوان(!) نام برد.

سایر روش‌هایی که به کار برده می‌شوند، عبارتند از گاز زدن لیمو، کشیدن زبان، غرغره آب یخ یا خاراندن کام با یک گوش پاک‌کن. این که آیا این روش‌ها واقعا موثرند یا بیشتر جنبه تلقینی دارند و سکسکه خود به خود خوب می‌شود هنوز مشخص نیست.

به طور علمی ثابت شده است داروهایی چون کلرپرومازین، متو کلوپرامید و باکلوفن می‌توانند باعث کاهش سکسکه شوند، البته هنگام مصرف باید همواره به عوارض جانبی این داروها نیز توجه کرد. مصرف داروهایی چون ضد صرع‌ها (مانند فنی‌توئین)‌ و ضدافسردگی‌ها (مانند آمی‌تریپتیلین)‌ هنوز به طور علمی تایید نشده است. داروهایی وجود دارند که موجب بروز سکسکه می‌شوند و قطع آنها سکسکه را برطرف می‌کند؛ داروهایی چون میدازولام، دیگوکسین و بعضی از داروهای شیمی‌ درمانی از این دسته‌اند.

سایر روش‌هایی که بندرت روی سکسکه مهار نشدنی موثر واقع شده‌اند، عبارتند از هیپنوتیزم، طب سوزنی و حتی جراحی. در یکی از روش‌های جراحی که بلوک عصب نام دارد، عصب فرنیک که عصب‌دهی دیافراگم را به عهده دارد، بلوک می‌شود. در این حالت پیام عصبی به دیافراگم منتقل نمی‌شود و از انقباض آن جلوگیری می‌گردد در یک روش دیگر به کمک جراحی کاشت ضربان‌ساز انجام می‌شود تا ریتم انقباضات دیافراگم را تنظیم کند.

همان‌طور که گفته شد، سکسکه بندرت می‌تواند خطرناک باشد و در بیشتر اوقات خود به خود برطرف می‌شود. پس بار دیگر که دچار سکسکه شدید و سیل عظیمی از پیشنهادهای اطرافیان به سوی شما آمد، خیلی محترمانه از جمع فاصله بگیرید و کمی قدم بزنید. احتمال آن که سکسکه خود به خود برطرف شود خیلی زیاد است و هیچ ربطی به این که از چه روشی استفاده می‌کنید، ندارد.

دکتر امیر شیروانی