روزشمار انقلاب

وقتی که به استودیوی ضبط برنامه می‌رسم حسین فاطمیان تهیه‌کننده برنامه مشغول انتخاب یک آهنگ حماسی است. سعید سلیمانی سردبیر برنامه، مثل‌ها را به مرتضی حافظی گوینده می‌دهد و او با دقت خاصی دست‌نوشته‌ها را می‌نگرد. آرم برنامه پخش می‌شود. «الله اکبر، الله اکبر» و تو به یاد دست‌های مشت کرده می‌افتی. الله اکبر، الله اکبر و تو به یاد فریادهای مردم روی پشت بام‌های منازل می‌افتی و مرتضی حافظی با طمانینه خاصی می‌گوید:

به نام خداوند بخشنده مهربان، دوستان سلام! سلامی به گرمی خون شهیدان انقلاب

آهنگ الله الله لا اله الا الله ایران، ایران رگبار مسلسل‌ها، پخش می‌شود و حافظی ادامه می‌دهد:

در ویژه برنامه امشب؛ یادی می‌کنیم از رویدادهای سیزدهم و چهاردهم دی‌ماه سال 1357، ورود ژنرال هایزر به ایران.

این بار افکت مرگ بر آمریکا پخش می‌شود، انگار که در میدان ژاله به همراه دیگر یاران جمع شده‌ای و توهم شعار انقلاب را بر زبان می‌آوری.

متنی که حافظی اجرا می‌کند در خصوص خروج اتباع کشورهای خارجی در چهاردهم دی‌ماه سال 57 است. دولت سئول به کشتی‌های خود که در آب‌های نزدیک خلیج‌ فارس فعالیت داشتند دستور می‌دهد که اتباع کره جنوبی را از ایران خارج کند، همچنین دولت فرانسه اعلام می‌کند که پروازهای ویژه تهران به پاریس حاضر است فرانسویانی را که مایل به ترک ایران هستند از کشور خارج کند. فاطمیان در دل برنامه‌ آهنگ‌های متناسب با متن برنامه را پخش می‌کند و این گذر عمر است که آن را احساس نمی‌کنی. نوزادانی که روزی شیر مادر خود را می‌نوشیدند حالا شیرزنان و مردان مردی شده‌اند که در کوچه پس کوچه‌های شهر برای دفاع از آرمان خود تظاهرات می‌کنند و سینه‌های خود را سپر امواج رگبار دشمن می‌کنند. این‌گونه است که نهال انقلاب رشد می‌کند.علی پیری راوی برنامه هم اخبار روزنامه‌های سال 57 را می‌خواند.

سعید سلیمانی (محقق، پژوهشگر) و سردبیر برنامه برایم می‌گوید: بعد از یک تحقیق شش‌ماهه روی کتاب «صحیفه نور» حضرت امام خمینی‌(ره) و آرشیو تقویم تاریخی که بیش از بیست سال قدمت دارد، تصمیم گرفتیم که از هفده شهریور این برنامه را روی آنتن بفرستیم، اما به خاطر ویژه‌برنامه‌های ماه مبارک رمضان از سیزده مهر همزمان با سالروز هجرت امام خمینی (ره) به عراق برنامه پخش شد.

می‌پرسم: غیر از صحیفه نور از منبع دیگری هم برای ساخت این برنامه استفاده کرده‌اید؟ «از کتاب‌های «روزشمار انقلاب اسلامی» از انتشارات سروش، جلد دوم «روز شمار تاریخ ایران» تالیف دکتر باقر عاقلی و روزنامه کیهان و اطلاعات سال 57، همچنین سخنان حضرت امام (ره) استفاده کرده‌ام.»

سلیمانی ادامه می‌دهد؛ در هر برنامه حداقل سه خبری که همان روز اتفاق افتاده گفته می‌شود و علی پیری (راوی برنامه) اخبار روزنامه‌های سال 57 را می‌خواند، پخش افکت، سخنان حضرت امام (ره)، شعارهایی که در همان ایام گفته شده، سرودهای انقلابی و موسیقی‌های حماسی بی‌کلام، اطلاعیه‌های حضرت امام(ره) و رخدادهایی که خبرگزاری‌های داخلی و خارجی گفته‌اند، از دیگر بخش‌های این برنامه است. ریتم برنامه «گام به گام تا انقلاب» تند است و با سرعت مطالب گفته می‌شود.

سلیمانی خاطرنشان می‌کند: سخنان ازهاری و نیز یاران حضرت امام خمینی(ره)‌ با تناسب به رخدادهایی که صورت گرفته از همین برنامه پخش خواهد شد.

او از مشکلات تهیه این برنامه می‌گوید: چون برنامه روزشمار است. و ما بعد از گذشت 30 سال می‌خواستیم آن روزها را گام به گام جلو ببریم، برای همین یک جدولی برای خودم تهیه کردم بدین صورت رخدادی که از آن صحبت می‌شود و در کدامین روز هفته در سال 57 مطرح شده و الان در سال 87 در چه روزی هستیم؟! چنانچه این مساله را در نظر نگیریم نمی‌توانیم برنامه را به خوبی روزشماری کنیم. مساله بعدی این بود که بعضی‌از پیام‌ها و سخنان امام در تاریخ هجری قمری گفته شده و ما بایستی گاه شمار قمری سال 57 را که در دو سال 1398 و 1399 می‌باشد، مدنظر داشته باشیم. همچنین این برنامه حساسیت‌های خاص خودش را دارد. به طوری که همیشه در این فکر هستم که چیزی را از قلم نینداخته باشم یا موضوع خیلی خاصی را رعایت نکرده باشم.

سپس ادامه می‌دهد: سعی کردم برنامه را مستند بسازم، البته می‌توانستیم برنامه را قوی‌تر از این هم ارائه بدهیم، که این مستلزم برنامه‌ریزی قوی‌تر و هماهنگی قبلی با بخش‌های دیگر سازمان بوده است.

وقتی می‌پرسم چرا این برنامه را به گروه ایران و فرهنگ ارائه دادید، می‌گوید: چون گروه تاریخ در رادیو ایران نداریم و بچه‌‌های گروه تاریخ در گروه ایران و فرهنگ فعالیت می‌کنند و بهتر از عهده آن برمی‌آیند. از این گذشته انقلاب یک نقطه عطفی هم در تاریخ و هم در فرهنگ ایران اسلامی محسوب می‌شود.

بعد از پخش یک موسیقی حماسی حافظی می‌گوید: تا فردا شب که رویدادهای پانزدهم دی ماه سال 57 را بازگو خواهیم کرد خدانگهدرتان. در فرصتی که پیدا می‌شود پیش ایشان می‌روم و از لحن اجرا و گویندگی در این برنامه انقلابی می‌پرسم می‌گوید: گوینده متناسب با محتوای برنامه، ساختار برنامه و اهداف برنامه و حتی آیتم‌های آن برنامه لحن مناسبی را برای اجرا انتخاب می‌کند.

در این برنامه گوینده اشاره به وقایعی بسیار مهم و یک رخداد تاریخی می‌نماید که با توجه به این که مطالب کوتاه، آیتم‌ها کوتاه، گفتارهای کارشناسانه کوتاه و حتی صحبت‌های شخصیت‌ها به صورت کوتاه و موجز انتخاب شده، گوینده بایستی لحن متناسب با برنامه را به گونه‌ای انتخاب کند که در صدا و بیان او غرور ملی، و افتخارات دوران انقلاب را که خود ملت به رهبری امام آفریننده آن بوده‌اند برای مردم و به‌خصوص برای جوانان که در آن هنگام حضور نداشته‌اند و آن صحنه‌های تاریخی و وقایع به یاد ماندنی را ندیده‌اند بتواند بیان کند.

می‌پرسم در زمان انقلاب کجا بودید؟! ادامه می‌دهد: من در سال 56 دانشجو بودم و در تمامی تظاهرات که در دانشگاه تهران برگزار می‌شد حضور فعال داشتم و در متن انقلاب قرار گرفته بودم. حافظی از احساساتش در اجرای این برنامه می‌گوید: اجرای این برنامه تداعی‌کننده با آن خاطرات شیرین و به یادماندنی برای خود من نیز می‌باشد. این برنامه مخاطبان زیادی دارد. مخاطبان سالخورده‌ای که در جریان انقلاب حضور داشتند و وقایع را به چشم دیده اند همه جوانانی که اصولا انقلاب را به چشم ندیدند ولی شاید از زبان دیگران شنیده‌اند.

می‌پرسم فکر می‌کنید با ساخت ویژه‌برنامه‌های انقلاب چقدر می‌توان جوانان را با صفحات زرین پیروزی آشنا کرد؟ می‌گوید: یکی از وظایف رسانه رادیو اطلاع‌رسانی و آگاهی دادن به این قشر عظیم جامعه اسلامی می‌باشد. امیدوارم که جوانان بدانند که چه خون‌های پاکی در راه آبیاری نهال انقلاب اسلامی که اکنون به درختی تناور تبدیل شده است، ریخته شده و چه جان‌های پاک و ارزشمندی در راه پیروزی انقلاب نثار حضرت دوست شده است و با پاسداری از این ارزش‌ها و حرمت نهادن به راه شهیدان، خانواده معظم شهدا، جانبازان و همه آنهایی که سهمی در پیروزی انقلاب داشته اند دین خود را نسبت به این انقلاب و حرکت عظیم امام(رحمه‌الله علیه)‌ ادا کنند.

حافظی که 27 سال در عرصه گویندگی فعالیت می‌کند، از عوامل این برنامه تشکر می‌کند و می‌گوید: مردم فکر می‌کنند که ساخت یک برنامه 15 دقیقه‌ای آسان است، ولی من مطمئنم که سردبیر این برنامه، هفته‌ها و روزها وقت گذاشته که بتواند این برنامه را به خوبی مستندسازی کند.

تا یادم نرفته بگویم «گام به گام تا انقلاب» تا شب 22 بهمن پخش خواهد شد.

زهره زمانی