2009؛ سال منبع‌باز؟

 وضعیت اقتصادی نامناسب جهانی تاثیر مثبتی در روی آوردن شرکت‌ها و سازمان‌ها به نرم‌افزارهای منبع‌باز داشت و باید دید که در سال 2009 این دو چه تاثیری بر هم خواهند داشت. چیزی که می‌خواهیم در مورد آن بحث کنیم، سوال بزرگ‌تری است، آیا در سال 2009 باز هم تفکر آزاد بر تفکر بسته غلبه خواهد کرد، یا باز قلمرو شرکت‌ها و سازمان‌ها در اختیار شرکت‌های تجاری قرار خواهد گرفت؟

یکی از بزرگ‌ترین عوامل موثر در این اتفاق، تغییر ریاست جمهوری آمریکاست. هر چند منبع‌باز در طول دهه گذشته امتیازات قابل قبولی به‌دست آورده و در بخش سازمان‌های دولتی، جای پای خود را محکم کرده، اما هنوز در به‌دست‌‌آوردن مشتری‌های خود ناموفق مانده است. ‌ ‌

یکی از بزرگترین تاثیراتی که منبع‌باز از تغییر ریاست جمهوری می‌گیرد، میزان حمایت آن از پروژه‌های تحقیقاتی است.

این چیزی است که در سیاست‌های باراک اوباما هنوز مشخص نیست و تنها یکی دو اتفاق جدید باعث می‌شود، به این اندیشه برسیم که وی نیز چنین کاری را خواهد کرد. اخیرا دسترسی به مقالات علمی‌ای که دولت آمریکا آنها را پشتیبانی کرده، برای همگان آزاد شده است. این تنها شکلی نیست که پیشرو بودن آزادی ‌(Openness)‌ را نشان خواهد داد. وب‌سایت شخصی اوباما با مجوز حق کپی ‌Creative Commons‌ اداره می‌شود که حکایت از حرکت دولت آینده آمریکا به‌سوی منبع‌باز می‌کند.

اما در مقابل،و طی بیانیه‌های اخیر، دولت‌های استرالیا و انگلیس سعی در به‌کارگیری فیلترینگ روی اطلاعات دارند.

در انگلیس، دولت علنا اعلام کرد که مایل نیست کاربران اطلاعاتی که دولت صلاح نمی‌داند را ببینند و می‌خواهد اطلاعات را همانند فیلم‌ها برای سنین مختلف دسته‌بندی کند. در استرالیا نیز سیستمی به‌کار گرفته‌اند که تمام وب‌سایت‌هایی که به‌نوعی بر خلاف دولت اظهارنظر کنند را فیلتر کنند. این باز بودن، بر خلاف شفافیت فعلی فضای مجازی، آدم را به کمی تامل وامی‌دارد. ‌ ‌

جدای این اتفاقات در دنیای سیاست، به‌نظر می‌رسد همه‌چیز به‌نفع منبع‌باز تمام شود. استقبال شرکت‌های بزرگ گوگل و سان از منبع‌باز و شکل‌گیری اتحادیه‌های منبع‌باز در حیطه‌های تلفن همراه، کامپیوترهای رومیزی و کامپیوترهای همراه نشان از پیشبرد منبع‌باز در سال جدید دارد. درصورتی که این اتفاقات به موفقیت نرسد، شاید فضای فناوری اطلاعات به دهه گذشته خود بازگردد و باز هم شاهد حکمرانی شرکت‌های تجاری در حوزه نرم‌افزار باشیم. اما در صورتی که این اتفاقات ادامه پیدا کند، شاید سال 2009 بالاخره سالی باشد که در آینده به‌عنوان نقطه عطف نرم‌افزارهای آزاد نامیده شود. ‌

محمدرضا قربانی