در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کته یا چلو کدام بهتر است؟
برنج بعد از نان، پرمصرفترین ماده غذایی در الگوی غذایی ایرانیان است و از گروه غلات به شمار میآید. از نظر تغذیهای برنج منبع خوبی از کربوهیدراتهای پیچیده است، سدیم ندارد و میزان چربی آن بسیار ناچیز بوده و فاقد کلسترول است. پروتئین آن ایجاد حساسیت نمیکند و قابلیت هضم آسانی دارد.
برنج از نظر پروتئین در مقایسه با دیگر غلات کیفیت مناسبتری داشته و سرشار از اسیدهای آمینه ضروری میباشد و فقط از نظر اسیدآمینه لیزین کمبود دارد. بنابر این ترکیب برنج با حبوبات باعث بالا رفتن کیفیت پروتئین آن میشود.
پروتئین برنج برای افرادی که به پروتئین گندم (گلوتن) حساسیت دارند مناسبترین انتخاب است برنج از نظر ویتامینها خصوصا ویتامینهای گروهB وA غنی بوده و سرشار از املاح معدنی نظیر: پتاسیم، فسفر، کلسیم، منیزیم، آهن و روی است البته برنجی که زیاد ساییده و صیقلی گشته و به اصطلاح سفید شده باشد قسمت اعظمی از مواد مغذی خود را در حین فرآیند سبوسگیری از دست خواهد داد.
چنین برنجی فاقد موا دمغذی بوده و مصرف زیاد آن بهتنهایی میتواند تاحدی موجب یبوست و در طولانی مدت منجر به کمبود ویتامین B در مصرف کننده شود. کارشناسان تغذیه معتقدند جایگزین کردن برنج سبوسدار یا قهوهای میتواند تا حد زیادی به رفع این مشکل بینجامد.
قابل ذکر است در کشورهای توسعه یافته پس از گرفتن سبوس برای تولید برنج سفید که ارزش غذایی آن کاهش یافته، برنج را غنی سازی میکنند و کاهش سطح فسفر، پتاسیم، آهن و ویتامینهای B را با اضافه کردن دوباره این مواد به محصول جبران میسازند.
کته یا چلو!
علاوه بر آن که نوع فرآیند میتواند روی محصول اثرگذار باشد چگونگی پخت آن نیز در حفظ یا کم شدن ویتامینها و املاح آن موثر است. در پخت برنج برخی خانوادهها آن را به صورت کته و عدهای به صورت چلو (آبکشی) طبخ میکنند. واقعیت این است که معمولا برای حفظ ویتامینهای برنج توصیه میشود آن را به صورت کته بپزند و آبکش نکنند چرا که پختن برنج بهصورت آبکش باعث خارج شدن ویتامینهای محلول در آب آن نظیر ویتامین B و C در حین آبکش کردن می شود.
این ویتامینها طی پخت یا در شستشوی برنج، کاهش زیادی پیدا میکنند. مقدار این ویتامینها در حین شستن 2 درصد افت کرده و اگر آب پخت بیرون ریخته شود به حداکثر مقدار افت یعنی 10 درصد میرسد. لذا، آبکش زیاد برنج و نیز پخت آن در آب زیاد و سپس دور ریختن آب برنج به علت کاهش ویتامینهای محلول در آب و برخی املاح توصیه نمیشود.
نکته: معمولا برنج کهنه از برنج نو بهتر است. برای نگهداری از برنج و جلوگیری از خراب شدن آن هیچگاه برنج را در نور مستقیم خورشید و در جای مرطوب قرار ندهید. بهتر است برنج را در گونیهای کنفی نگهداری کنید و هرگز نمک را بهتنهایی روی برنج نریزید چرا که آن را پوک میکند و از مرغوبیتش میکاهد. همچنین مصرف زیاد برنج دودی که نوعی برنج عطری است توصیه نمیشود زیرا دود دادن باعث افزودن ترکیبات شیمیایی به محصول میشود که امروزه سرطانزایی آن ثابت شده است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
