ازحق خود دفاع کنید

این بخش از کسب‌وکار وب (مدیریت مشتری‌ها) زیر چتر مدیریت پروژه می‌افتد، اما گاهی اوقات، به‌خصوص در ایران — که کار گروهی بسیار به‌ندرت به‌طور صحیح انجام می‌شود  هر برنامه‌نویس وبی باید کمی در مورد مدیریت مشتری‌ها اطلاعاتی داشته باشد. بیایید مفاهیم اساسی را یک بار دیگر مرور کنیم: ‌ ‌

یک – مشتری کیست؟

مشتری می‌تواند شخص حقیقی (شرکت) باشد که شما برای‌شان نرم‌افزار می‌نویسید، مشتری‌می‌تواند یکی دیگر از بخش‌های شرکت شما، و یا حتی مدیر بالادست‌تان باشد. در هر حال، یا باید بدانید که چطور از پس مشتریان بر بیایید، یا زندگی طولانی و پردردی را به‌عنوان یک برنامه‌نویس، سپری خواهید کرد!

دو – این داستان را آویزه گوش خود کنید (اگر تابه‌حال با ‌آن روبه‌رو نشده‌اید!)

با هر برنامه‌نویسی که صحبت کنیم، بیشترشان در دورانی از زندگی قصد کنار گذاشتن برنامه‌نویسی را داشتند.
 این شرایط دیوانه‌کننده، وقتی رخ می‌دهد که مشتری طی هر جلسه درخواست‌های جدیدی می‌دهد، این ملاقات‌ها آن‌قدر ادامه پیدا می‌کند، انگار که سبد درخواست‌های مشتری هیچ‌گاه تمامی نخواهد داشت. بنابراین برنامه‌نویس کم‌کم از ملاقات حضوری مشتری پرهیز می‌کند.

این اضافات که مشتری هر سری به برنامه‌نویس می‌دهد، همان «درخواست تغییر» است و متاسفانه، بیشتر ما نمی‌توانیم آن‌طور که باید، اوضاع را کنترل کنیم.

خلاصه مطلب به‌این صورت می‌شود که:

– مشتری درخواست تغییری می‌دهد که در قرارداد نبوده است. ‌ ‌

– مشتری انتظار دارد این تغییرات بدون هیچ هزینه اضافه‌ای انجام پذیرد.

– مشتری انتظار دارد که پروژه در همان تاریخ توافق به پایان برسد، حتی اگر یک عالمه چیز جدید درخواست داده باشند.

– شما کم کم از شغل‌تان بیزار می‌شوید چون، کار آن‌طور که باید پیش نمی‌رود و همه شما را مقصر می‌دانند!

سه – برنامه‌نویسان باید بتوانند از حقوق خود دفاع کنند!

تمام این مشکلات از یک‌جا نشات می‌گیرند و آن، روش شما در مدیریت انتظارات مشتری است. شما (به‌عنوان برنامه‌نویس) باید ابتدای کار به‌طور کامل صادق باشید، بدانید که اوضاع پروژه قرار است چطور پیش برود.

همه چیز را روی کاغذ بیاورید

یادتان باشد که تمام پارامترهای کاری که باید انجام دهید را روی کاغذ بیاورید و همه افراد مرتبط با پروژه را وادار به امضا و تایید بکنید و به هر کس یک رونوشت از آن را بدهید. ‌ ‌

فراموش نکنید که در این توافقنامه ذکر کنید که هر تغییری در پروژه باعث تغییر نرخ آن و همچنین زمان اتمام کار می‌شود. بدین‌ترتیب، اگر مشتری بخواهد درخواست جدیدی بدهد یا درخواست قبلی خود را تغییر دهد، در این صورت قیمت تغییر خواهد کرد و زمان تحویل نرم‌افزار عقب می‌افتد، به همین روش می‌توانید عقب افتادن پروژه را توجیه کنید. ‌ ‌

قرارداد قبل از شروع کار

تمام کاغذبازی‌ها باید قبل از نوشتن حتی یک خط کد انجام شود. اگر شما فقط نقش برنامه‌نویس را در شرکت دارید، مطمئن باشید که این مسائل قبلا انجام شده است. ‌ ‌

بیشتر مواقع اگر شما نوع ارتباط کاری‌تان با مشتری را بر مبنای آن‌چه در قرارداد آمده است، در همان ابتدای انجام پروژه مشخص کنید، در این صورت مشتریان هم به شما و هم به روند اجرای پروژه احترام بیشتری می‌گذارند.
همچنین درخواست‌های تغییر به‌خاطر درک مشتری از چگونگی کارکرد شما بر روی پروژه، به سادگی داده نمی‌شود. ‌ ‌

اما اگر با وجود تمام این‌ها مشتری ساز خودش را می‌زد، بد نیست که برگه قرارداد را بار دیگر نشان‌اش بدهید. ‌ ‌

چهار– همیشه مواظب باشید!

اگر این کارها را نکنید، برنامه‌نویسی می‌شود دندان عقل شلی که مزه خونابه را همیشه در دهانتان باقی می‌گذارد!

محمدحسین کردونی