یارانه‌ها پرداخت بشود؟

به نظر می‌رسد دامنه این اختلافات در روزهای اخیر از حیطه بخش‌های کارشناسی خارج شده و به کنش و واکنش ‌های میان 2 قوه مجریه و مقننه تبدیل شده است؛ به طوری که با وجود اظهارنظر صریح رئیس مجلس مبنی بر منتفی شدن پرداخت یارانه نقدی در جلسات مشترک اواخر هفته گذشته، مقامات دولتی و اعضای کارگروه طرح تحول بصراحت آن را رد کرده‌اند. با وجود این، اظهارنظرهای اخیر، اصل پرسش‌های مهم کارشناسی در این باره را از بین نبرده است.

آیا پرداخت یارانه نقدی در شرایط حاضر کشور امکان‌پذیر است؟ آیا حتما باید این وجوه در ماه‌های پیش‌رو پرداخت شود و نمی‌توان آن را به آینده موکول کرد؟ ضرورت‌های اجرا شدن طرح تحول در ماه‌های پیش‌رو چیست؟ دلایل دولت برای پافشاری بر اجرای سریع طرح تحول و پرداخت یارانه نقدی تا چه حد پذیرفتنی است و سرانجام با توجه به کاهش قیمت نفت و دشواری احتمالی مالی دولت، منابع پرداخت یارانه نقدی از چه طریقی تامین خواهد شد؟...

دکتر شاهین شایان‌آرانی، کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس در طرح تحول اقتصادی در این‌باره به خبرنگار ما می‌گوید: هیچ کس در کشور با اصل طرح تحول اقتصادی و هدفمند کردن یارانه‌ها مخالف نیست. منطق دولت درباره اصل قضیه، منطق درستی است. هم‌اکنون پرداخت یارانه‌ها به شکل فعلی باعث به‌هم ریختن پدیده عرضه و تقاضا در بازار شده و مصرف یک‌سری کالاهای گران چون حامل‌های انرژی را به خاطر قیمت پایین عرضه، افزایش داده است.

وی افزود: با این حال احتمالا نحوه اجرای پرداخت نقدی یارانه‌ها در شرایط حاضر بحران ایجاد می‌کند و خطرناک است.

این که به مردم پول نقد جدید داده شود، فشار تورمی را بالا می‌برد که براساس محاسبات، حداقل 60 تا 70 درصد خواهد بود.

وی اظهار کرد: درواقع شما فرآیندی ایجاد می‌کنید که در قالب آن نه‌تنها قیمت کالاهای اساسی را افزایش می‌دهید ، بلکه پول نقد نیز برای خرید بیشتر در اختیار مردم قرار می‌دهید و نتیجه مخلوط شدن این دو عامل برای اقتصاد خطرناک است.

وی خاطرنشان کرد: تازه عامل سومی هم در این میان وجود دارد و آن منابع تامین بودجه پرداخت نقدی یارانه‌هاست. وضعیت فعلی قیمت نفت و کاهش شدید آن، دولت را با معضل کسر بودجه مواجه کرده و برای رفع آن احتمالا ناچار از چاپ پول است که آن هم به سهم خود بر تورم ناشی از این امر دامن می‌زند.

شایان‌آرانی تصریح کرد: بنابراین من معتقدم اگر دولت بخواهد در شرایط حاضر اصرار بر نقدی کردن یارانه‌ها داشته باشد و با توجه به این که متدولوژی کاملی هم ارائه نکرده، کار خطرناکی است و فشار تورمی را در شرایط رکود اقتصادی بشدت بالا می‌برد و اتفاقا همان دهک‌های هدف را فقیرتر می‌کند.

دکتر بیژن بیدآباد، کارشناس پولی  بانکی نیز به خبرنگار ما می‌گوید: طبق محاسبات، یارانه حامل‌های انرژی حدود 90 هزار میلیارد تومان است و اگر قیمت نفت در حد همان 150 دلار باقی می‌ماند، شاید پرداخت معادل این یارانه هنگفت از محل آن قیمت نفت بالا امکان داشت، اما اکنون آن یارانه هنگفت باقی است، ولی قیمت نفت نازل شده است. این معادله‌ای است که دولت نمی‌تواند از آن فرار کند.

باید تکلیفش را با این قضیه روشن کند که با 2 مساله اساسی یعنی فشار تورمی و بودجه چه می‌خواهد بکند. اگر راه‌حلی دارد که ما کارشناسان نمی‌دانیم و ضررهایش کم است، بسیار خوب! اجرا کند، اما اگر راه‌حل مشخصی ندارد، این کار در این شرایط ظلم به دهک‌های پایین است.

همچنین موسی‌الرضا ثروتی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز به خبرنگار ما گفت: ما نمایندگان مجلس این سوال را از دولت داریم که چرا در شرایط حاضر اصرار به پرداخت نقدی یارانه‌ها دارد؟ تمام کارشناسان بر عدم شتابزدگی این امر به خاطر گستردگی و حساسیتش تاکید دارند، آنگاه تمام آنها  نادیده گرفته می‌شوند. بنده در بحثی که در فراکسیون اکثریت هم روی این لایحه صورت گرفت  عرض کردم که دولت به دنبال استفاده سیاسی از این امر نیست و نیت خیر است.

اما همین مساله بهانه به دست برخی‌ها می‌دهد که برای انتخابات فعالیت‌هایی شده است و هکذا. از این رو از دولت می‌خواهیم پرداخت نقدی یارانه‌ها را به وقت دیگری موکول کند.

چالش جدید

در حالی که رئیس‌ جمهور قرار است فردا سه‌شنبه شخصا لایحه طرح تحول اقتصادی را به مجلس ارائه کند ، انتشار گزارش سوم کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس  که دیروز ظهر صورت گرفت ظاهرا چالش جدیدی را دراین‌باره بین 2 قوه ایجاد کرده است که این چالش شاید فضای مجلس را تغییر دهد.

براساس محتوای این گزارش که توسط غلامرضا مصباحی‌مقدم، رئیس کمیسیون یادشده منتشر شد، جلساتی که این کمیسیون به نمایندگی از مجلس با نمایندگان دولت شامل وزرای نیرو و صنایع برگزار کرده به این جمع‌بندی منتهی شده که مجلس با همکاری مرکز پژوهش‌ها و نخبگان پیش‌نویس ارائه شده لایحه طرح تحول اقتصادی را بررسی و با گنجاندن نظراتش آن را برای دولت ارسال کند تا آن متن به صورت لایحه نهایی به مجلس ارسال شود.

رئیس کمیسیون اقتصادی اذعان کرده که مجلس احتمالا به آن لایحه اصلاح شده نظر مثبت خواهد داشت، اما ارائه زودهنگام لایحه نهایی که طبیعتا فرصت اعمال نظر مجلس در آن وجود نداشته، چون برخلاف توافق قبلی مجلس  دولت است، احتمالا چالش جدیدی را میان 2 قوه ایجاد خواهد کرد، بویژه آن که کمیسیون ویژه از نمایندگان دولت خواسته بود تا زمان تکمیل طرح، ارسال لایحه به تعویق افتد که ظاهرا به این درخواست توجه نشده است.