منظومه شمسی چیست؟

زمین سیاره است. جسمی جامد که نوری از خود ندارد و نوری نمی‌تاباند و در یک مسیر بیضی‌شکل به گرد خورشید می‌چرخد که به این مسیر «مدار» می‌گویند. هشت سیاره در منظومه شمسی وجود دارند که به ترتیب نزدیکی به خورشید عبارتند از: تیر (عطارد)، ناهید (زهره)، زمین، مریخ (بهرام)، مشتری (برجیس)، کیوان (زحل)، اورانوس و نپتون.

سیاره‌ها اندازه‌های متفاوتی دارند. تیر صرفا یک‌سوم زمین است، ناهید کمی کوچک‌تر از سیاره ماست و مریخ کمی بیشتر از نصف زمین قطر دارد. از سوی دیگر مشتری 11 ‌برابر زمین، کیوان کمی کوچک‌تر از آن، اورانوس و نپتون هر دو تقریبا 4 برابر زمین هستند. میان مدار مریخ و مشتری هزاران هزار جسم کوچک قرار دارد که سیارک یا خرده سیاره نام دارند. قطر آنها از چندصد متر تا چندین کیلومتر متفاوت است. این موضوع که آنها از کجا آمده‌اند را کسی به درستی نمی‌داند. هرچند برخی می‌گویند شاید آنها تکه‌های باقی‌مانده از یک سیاره باشند که میلیون‌ها سال پیش بر اثر رخدادی ناشناس متلاشی شده است. البته بیشتر احتمال دارد این سنگ‌های سرگردان بخش‌هایی از سیاره‌ای باشند که هرگز شکل نگرفته‌اند، دامنه اندازه سیارک‌ها از چند صد کیلومتر تا تکه‌های چند متری است. این سیارک‌ها شاید سرچشمه و منشأ شهاب‌سنگ‌ها باشند. شهاب‌واره ها نیز تکه‌سنگ‌هایی هستند که در فضا حرکت  و گهگاه به زمین یا دیگر سیاره‌ها برخورد می‌کنند. وقتی شهاب‌سنگ‌ها در جو می‌سوزند و ما آنها را می‌بینیم آنها را شهاب می‌نامیم و اگر بخشی از آنها به زمین برخورد کند به آنها شهابسنگ می‌گوییم. در آن‌سوی مدار سیاره نپتون هم خرده‌سیاره‌های بسیاری هستند که به کمربند کوییپر شهرت دارند. بعضی سیارک‌ها نیز به تعداد کمتری در جای‌جای منظومه شمسی پراکنده‌اند. در منظومه ما 5 سیاره کوتوله به نام‌های سِرِس، هومه، ماکی‌ماکی، اریس و پلوتون وجود دارد. سیاره کوتوله اول در میان کمربند سیارک‌ها قرار گرفته است و 4‌‌سیاره کوتوله بعدی در آن سوی نپتون قرار دارند که به اجرام ماوراءنپتونی و گاه پلوتونی‌ها شهرت دارند. اجرام دیگر منظومه شمسی قمرها هستند که به دور سیاره‌ها می‌چرخند. ماه قمر زمین است و همه سیاره‌ها به جز عطارد و ناهید قمر دارند که بعدها درموردشان حرف خواهیم زد. از میان سیاره‌های کوتوله هومه و اریس و پلوتون نیز دارای قمر هستند.