وقتی کمک پزشک جرم است!

در برخی موارد، مرگ بیمار به درخواست خود او انجام می‌شود. بیماری که از درمان خود ناامید شده و از این که در آینده نزدیک می‌میرد، اطلاع دارد از پزشک خود درخواست می‌نماید تا سریع‌تر به حیات او خاتمه داده شود. امروزه، در کشور هلند، به چنین بیمارانی که امیدی به بهبودی آنها نبوده یا خودشان درخواست مرگ زودرس می‌نمایند کمک‌های فراوانی می‌شود. مجلس سنای هلند در سال 2001 قانون اوتانازیا را تصویب و شرایطی را برای خاتمه بخشیدن به حیات بیماران مقرر کرده است که برخی از این شرایط عبارتند از:

 پزشک باید یقین داشته باشد که بیمار با اراده خود تصمیم به مرگ زودرس گرفته است.

 بیمار باید بر درخواست خود اصرار ورزد.

 بیمار باید درخواست خود را صریحا و کتبا اعلام کند.

 بیمار باید از نظر فکری و روانی در وضعیت سالم و طبیعی قرار داشته باشد.

 بیمار درمان ناپذیر بوده و رنج و درمان ناشی از بیماری غیر قابل تحمل باشد.

 بیش از یک پزشک وضعیت بیمار را بررسی کرده باشد.

 بیمار باید ابتدائا تقاضای اوتانازیا کرده باشد نه این که پزشک یا بستگان، او را راهنمایی کنند.

در قوانین ایران، اوتانازیا یا خاتمه بخشیدن به حیات بیماران صراحتا منع نشده است ولی با توجه به برخی مواد قانونی، باید نتیجه گرفت که چنین عملی جرم بوده و مجازات خواهد داشت. با این توضیح که:

در صورتی که پزشکی با اذن و رضایت بیمار، سرمی که حیات بیمار به آن بستگی دارد را از دست او خارج نماید و مرگ بیمار را تسریع بخشد مرتکب «قتل» شده است.

 اگر بیماری که دچار بیماری سخت و لاعلاجی است، از پزشک خود درخواست کند تا با بیرون کشیدن سرم، به حیات او خاتمه بخشد و پزشک نیز به درخواست بیمار خود عمل نماید، همچنان عمل پزشک جرم قتل عمدی بوده و قابل تعقیب و مجازات می‌باشد.

زیرا طبق مواد قانونی‌ «در مواردی که قاتل با انجام کاری، قصد کشتن شخص معین را دارد، خواه آن کار نوعا کشنده باشد یا نباشد ولی در عمل سبب قتل شود، عمل مرتکب قتل عمد خواهد بود.» در این مثال، پزشک با خارج کردن سرم از دست بیمار عملی انجام داده که نوعا کشنده بوده و در عمل نیز موجب قتل بیمار شده، لذا عمل وی هر چند با رضایت بیمار، قتل عمدی بوده و مستوجب قصاص می‌باشد.

با وجود این که در هر جامعه‌ای، اوتانازیا یا مرگ از روی ترحم اتفاق می‌افتد و عقاید مخالف و موافق آن نیز تحقیقات فراوانی در این خصوص انجام می‌دهند، هنوز اتفاق‌نظر کلی در خصوص صحیح یا خلاف بودن این عمل در جهان به وجود نیامده و برخی کشورها به تصویب قانون در تایید اوتانازیا پرداخته و برخی دیگر به تصویب قانون بر رد و محکوم کردن آن، برخی کشورها نیز ‌در این‌خصوص سکوت کرده و تنها می‌توان حکم این قضیه را با استنباط از سایر قوانین به دست آورد.

الهه فلا‌حی، کارشناس ارشد حقوق