هفت شب ، هفت آسمان

یکی از منجمان مشهور می گفت : «ما بسیار خوشبخت هستیم که در چنین زمانی زندگی می کنیم ؛ زیرا شاهد انبوهی از رویدادهای نادر و هیجان انگیز نجومی بوده ایم (و خواهیم بود) که همگی طی چند سال و پشت سر یکدیگر روی داده اند.»

کد خبر: ۲۲۲۹۵

واقعا هم همین طور است . برخورد دنباله دار لوی 9با مشتری در سال 1373 ، عبور زهره از مقابل خورشید که سال آینده روی می دهد و هر 120سال فقط دوبار آن هم به فاصله 8سال روی می دهد ، ظهور درخشان ترین دنباله دارهای قرن (هیل - باپ و هایاکوتا که در بهار 1375 و بهار 1376) دیدنی ترین اجتماع سیارات که هر چند هزار سال روی می دهند و انبوهی از این وقایع که مجال گفتن آنها در اینجا نیست . امسال هم چند رویداد جالب در آسمان اتفاق می افتد که برخی از آنها را می توان به این فهرست افتخارات افزود! از هفته سوم اردیبهشت شروع می کنیم . در تاریخ 17 اردیبهشت ، عطارد که نزدیکترین سیاره به خورشید است ، از مقابل آن عبور خواهد کرد. این پدیده مشابه پدیده خورشیدگرفتگی است که در آن ماه از مقابل خورشید عبور می کند؛ اما چون عطارد بسیار دور است ، سایه ای روی زمین تشکیل نمی شود و ما تنها می توانیم قرص کوچک و تاریک عطارد را در حال عبور از خورشید مشاهده کنیم . این واقعه در ایران بخوبی قابل مشاهده است . 9روز بعد ، یعنی 26اردیبهشت ، نخستین ماه گرفتگی سال در قطب جنوب روی می دهد که متاسفانه در ایران قابل رویت نیست ؛ اما 2هفته پس از آن ، نخستین خورشیدگرفتگی سال روی می دهد. بهترین مکان برای مشاهده این خورشیدگرفتگی ، شمال آسیا و اروپا و مناطق نزدیک به قطب شمال است که در آنجا خورشیدگرفتگی حلقوی رخ خواهد داد ، یعنی ماه تمام خورشید را نمی پوشاند و بخشی از قرص خورشید به صورت یک حلقه نازک از اطراف ماه بیرون می زند. در ایران این خورشیدگرفتگی به صورت جزیی و هنگام طلوع خورشید رویت خواهد شد. در تابستان 2رویداد مهم داریم . نخست ، بارش شهابی بر ساوشی است که در 21مردادماه به اوج می رسد؛ اما متاسفانه در آن زمان ماه بدر در آسمان حضور دارد و نمی توان منظره جالبی دید. اگر ماه در آسمان نبود ، می توانستیم در بهترین حالت در هر ساعت شاهد یکصد شهاب زیبا باشیم . زیاد ناراحت نشوید. محاسبات نشان داده اند سال آینده طوفانی برپا خواهد بود و در هر ساعت می توان 400شهاب مشاهده کرد ؛ اما دومین رویداد مهم تابستان که مهمترین رویداد سال است ، مریخ است . اگر در طول این یکی دو ماهه مریخ را دنبال کرده باشید ، بایستی متوجه تغییرات محسوسی در اندازه و درخشندگی آن شده باشید. واقعیت ماجرا این است که زمین و مریخ در حال نزدیک شدن به یکدیگرند. به طوری که در هفته اول شهریور فاصله آنها به 56میلیون کیلومتر از یکدیگر خواهد رسید که طی 100هزار سال گذشته بی سابقه بوده و تا 60هزار سال دیگر تکرار نخواهد شد. درخشندگی مریخ نیز در آن زمان به دو برابر درخشندگی فعلی مشتری خواهد رسید و بسیار پرنور خواهد شد. مریخ در تابستان تمام شب در آسمان حضور دارد و به قدری بزرگ می شود که می توان با استفاده از تلسکوپ های کوچک نیز سطح آن را مشاهده کرد. اما در پاییز چند رویداد دیگر داریم . 18آبان ، یک ماه گرفتگی کلی روی می دهد که بهترین رصدگاه آن غرب انگلستان است ؛ اما در ایران نیز می توان ماه گرفتگی کلی را در ساعات نخستین بامداد مشاهده کرد. 2هفته پس از آن یک خورشیدگرفتگی کلی روی می دهد که فقط از قطب جنوب می توان آن را مشاهده کرد. معمولا 2هفته پیش یا پس از هر ماه گرفتگی یک خورشیدگرفتگی خواهیم داشت و بالعکس . 22آذر نیز می توانید شاهد بارش شهابی جوزایی باشید. اگر آسمان صاف باشد، می توانید در هر ساعت نظاره گر یکصد شهاب باشید. زمستان هم جز بارش شهابی ربعی که در 14دی روی می دهد، اتفاق خاصی به همراه ندارد؛ البته احتمالا شرایط آب و هوایی چندان مساعد نخواهد بود؛ اما آسمان این هفته : امشب (18فروردین) مقارنه ماه و زحل روی می دهد و هر چه از شب بگذرد این دو به یکدیگر نزدیکتر می شوند. فرداشب ، یعنی شامگاه دوشنبه ، ماه در نزدیکی خوشه ستاره ای باز M35 قرار می گیرد. (M35 یعنی سی وپنجمین عضو در فهرست اجرام غیرستاره ای سیه) برای مشاهده این خوشه بایستی از دوربین دو چشمی یا تلسکوپ کمک بگیرید. در شامگاه 22فروردین نیز می توانید ماه را در مجاورت مشتری ، پرنورترین اختر آسمان شامگاهی مشاهده کنید. در ابتدای هفته ، نور زمین تاب ماه جلوه آن را دوچندان می کند. اما در آسمان صبحگاهی زهره بسیار دیر طلوع می کند ؛ ولی مریخ با درخشندگی نسبتا زیادش و سرخ فامی بی نظیرش بسادگی در افق جنوب شرقی هویداست . این هفته یک میهمان هم داریم : عطارد! عطارد را می توانید پس از غروب خورشید در ارتفاع 5-6درجه ای از سطح افق مشاهده کنید. درخشندگی زیاد این سیاره که معادل زحل است ، به شما در یافتن آن کمک خواهد کرد؛ البته به شرطی که مجبور نباشید آن را در میان لایه های دود و غبار شهرهای بزرگ جستجو کنید.