رسوایی پشت رسوایی

شواهد افشا شده توسط پلیس آفریقای‌جنوبی و کارآگاهان اداره مبارزه باارتشاء دولت بریتانیا از اقدامات غیرقانونی در روند انعقاد قراردادی 6/1 میلیارد پوندی با آفریقای‌جنوبی برای عرضه جنگنده‌های انگلیسی گریفین و هاوک در سال 1999 میلادی پرده برداشت.

در حالی که منتقدان عقد این قرارداد در آفریقای‌جنوبی اعتقاد داشتند این کشور که به واسطه اشاعه بیکاری و اپیدمی ایدز تحت فشارهای اقتصادی قرار دارد نباید خود را درگیر این معامله کند و از سوی دیگر نمونه‌های ایتالیایی این دو جنگنده تا 50 درصد ارزان‌تر بودند با این حال جومو دیس، وزیر دفاع وقت آفریقای‌جنوبی و چیپس شایک، از مقامات کلیدی حزب حاکم کنگره ملی آفریقا)ANG(  بر عقد این قرارداد پافشاری می‌کردند.

این توافقنامه عاقبت پس از اعزام هیاتی ‌که به نیابت از تونی بلر، نخست‌وزیر وقت بریتانیا به پرتوریا، پایتخت آفریقای‌جنوبی سفر کرد به امضا رسید. اکنون با گذشت نزدیک به یک دهه مشخص شده امضای این توافقنامه علاوه بر رایزنی‌های پشت‌پرده در نتیجه پرداخت‌های زیرمیزی از سویBAE به چهره‌های منتقد در دولت آفریقای جنوبی ممکن شده بود.

BAE در پرونده جدید به داشتن روابط مالی مشکوک و توام به فساد با جان بردن‌کمپ، دلال تسلیحات که همین اواخر به دلیل داشتن رابطه مالی با دولت رابرت موگابه، رئیس‌جمهور زیمبابوه در زمره افراد ممنوع‌المعامله دولت ایالات‌متحده قرار گرفت، متهم شده است.

به ظاهر مراجعه آلن مک‌دونالد، مدیر سابق واحد بازاریابیBAE  در جنوب آفریقا به پلیس و ارائه اطلاعاتی در مورد معامله سال 1999 میلادی جرقه اولیه را برای تحقیقات گسترده در این رابطه زده بود. او به پلیس گفته بود بردن‌کمپ گزارش کار خود را به طور مستقیم به مایک ترنر، مدیرعامل پیشین BAE می‌داد که سال گذشته به دنبال تشدید فشارها به واسطه معاملات پرابهام این شرکت از سمت خود کناره‌گیری کرد.

براساس اطلاعات موجود BAE در مجموع 40 میلیون پوند به شرکت‌های تحت تملک بردن‌کمپ پرداخته بود تا زمینه را برای انعقاد قرارداد فروش هواپیماهای جنگی ساخت این شرکت به آفریقای‌جنوبی همراه کند. بردن‌کمپ موظف به شناسایی تصمیم‌گیرندگان نهایی در مورد این معامله و ترغیب آنها به تایید آن شده بود.

تیم تحت رهبری بردن‌کمپ ادعا داشت به خوبی پروسه تصمیم‌گیری در کشورهای جهان سوم را می‌شناسد و به همین دلیل قادر است معامله را با وجود همه مخالفت‌ها جوش دهد. آنچنان که در پرونده گشوده شده در مورد معامله تسلیحاتی با آفریقای‌جنوبی به صراحت آمده مشاوران مالی خارجی خانواده تاچر هم در رایزنی با مقامات آفریقای‌جنوبی و جلب موافقت آنها دخیل بوده‌اند.

هاف ترستون، یکی از مشاوران مالی تاچرها بود که در نیوجرسی فعالیت داشت. او بود که چند حساب را به نام فانا هیونگ‌وان، از مشاوران ارشد موریس در چین افتتاح کرد تا مبالغ رشوه پس از واریز به این حساب‌ها بین سیاستمداران آفریقای‌جنوبی توزیع شود. این حساب‌ها در چند بانک گشوده شدند تا امکان ردیابی آن‌ها به حداقل کاهش یابد.

آلن کورتیس، یکی دیگر از نزدیکان تاچرهاست که نامش چند بار در پرونده قید شده است. کورتیس که زمانی رئیس هیات‌مدیره شرکت لوتوس بود از شرکای مالی دنیس تاچر و پسرش مارک تلقی می‌شود. او مالک یک شرکت بریتانیایی ثبت شده در جزایر ویرجین است که دفتری هم در سوئیس دارد. این شرکت 5/8 میلیون پوند برای کمک به انعقاد این قرارداد دریافت کرده بود. کورتیس داشتن هرگونه رابطه با شرکت بروک‌لند که دریافت‌کننده این مبلغ بوده را رد می‌کند اگرچه ادعا دارد در برنامه‌های اجتماعی و کارآفرینی این شرکت کمک کرده است.

در پرونده گشوده شده علیه BAE این شرکت بر اقدامات فراقانونی و پنهان کردن اطلاعات متهم شده است. گری مورفی، از بازجویان ارشد اداره مبارزه با ارتشاء می‌گوید یکی از شهود این پرونده تلاش BAE برای پنهانکاری در رابطه با این پرونده را تاکید کرده و حاضرشده علیه این شرکت در دادگاه شهادت دهد.

تمامی بخش‌های مرتبط با اداره بازاریابی و فروش BAE  دستور داده شده بود هرگونه آشنایی با هیونگ‌وای را تکذیب کنند. این در حالی بود که این شرکت دهها میلیون پوند به حساب‌هایی که به نام او در بانک‌های مختلف باز شده بود، پول واریز کرده بود. بانک NSBL در زوریخ 4/1 میلیون پوند دارایی هیونگ‌وان را توقیف کرده در حالی که حساب‌های او در 2 بانک فعال در لیختن‌اشتاین هم شناسایی شده و سپرده‌هایش تا صدور حکم دادگاه ضبط شده‌اند.

اداره مبارزه با ارتشاء بریتانیا نسخه کاملی از پرونده را در اختیار پلیس آفریقای‌جنوبی قرار داده تا عوامل دریافت رشوه در این کشور تحت تعقیب قضایی قرار گیرند اما واحد اسکورپیونز، اداره ویژه رسیدگی به پرونده‌های از این دست در پلیس آفریقای‌جنوبی به واسطه مخالفت‌های سیاسی پیشرفت زیادی در پیگیری این پرونده نداشته است.

تحقیقات در مورد پرونده تخلف در معامله BAE با آفریقای‌جنوبی به احتمال زیاد سرنوشتی چون پرونده پرداخت‌های غیرقانونی به خانواده سلطنتی عربستان‌سعودی در معامله تسلیحاتی این شرکت و ریاضی پیدا خواهد کرد که به دستور بلر و با ادعای خدشه به امنیت ملی مساله به بایگانی سپرده شد.

«بدن‌کمپ» سرزدن هرگونه خطایی از جانب خودش را تکذیب می‌کند، BAE حاضر به واکنش نشان دادن به اخبار منتشر شده در این رابطه نیست و آنچنان که از ظواهر امر برمی‌آید همه متهمان پرونده دست در دست هم داده‌اند تا این پرونده هم به سرنوشت موارد مشابه در گذشته دچار شود.