آن 5 میلیون در دسرساز

صـرف‌نـظـر از اتـفـاقـات بـه وجـود آمـده در مجلس و دستور رئیس‌جمهور در این زمینه، در اختیار گذاشتن منابع مالی نزد نمایندگان برای هزینه کردن در امور مربوط به حوزه انتخابیه به صلاحدید خود، یک روال غلط است؛ چراکه این موضوع در قانون نیامده است و در لایحه بودجه گنجانده نمی‌شود و یک روش قانونی نیست. همچنین اگر پولی در اختیار استانداری‌ها باشد ولی با نظر نمایندگان هزینه شود، باز هم کار قانونی نیست.

امروزه مردم برای رفع مشکلات شخصی، اداری و بخصوص مشکلات مالی به نمایندگان خود در مجلس مراجعه می‌کنند. کافی است به قسمت ملاقات مردمی ساختمان مجلس در بهارستان مراجعه کنیم. قطعا شاهد خواهیم کرد که شهروندان از اقصی‌نقاط کشور خود را به آنجا رسانده و درخواست ملاقات با نمایندگان را دارند.

این دیدارها غیر از ملاقات‌هایی است که در حوزه‌های انتخابیه انجام می‌شود. در این ملاقات‌ها انـواع درخواست‌ها بحق یا ناحق، درست یا نادرست، قانونی یا غیرقانونی مطرح می‌شود.

درخواست کمک‌های مالی بیشتر منطقه‌ای و محلی و به دلیل ضعف اطلاعات مردم بوده است؛ زیرا احساس می‌کنند نمایندگان آنها با حضور در مجلس وجوه مالی را جابه‌جا می‌کنند، در صورتی که دستگاه‌های اجرایی چنین وظیفه‌ای به عهده دارند.

ناآشنایی مردم با وظایف و اختیارات نمایندگان و درخواست‌هایی خارج از این وظایف و اختیارات از سوی مردم و عدم انجام درست و بموقع وظایف دستگاه‌های اجرایی مشکلاتی را برای نمایندگان ایجاد می‌کند. همچنین بخشی از این مشکلات به وعده‌های نمایندگان در زمان انتخابات برمی‌گردد.

اما سوال این است که راهکار اصولی در این زمینه چیست و چگونه می‌توان به راه‌حلی رسید تا هم مردم به حق و حقوق خود برسند و هم مشکلات نمایندگان کاهش یابد؟

البته باید توجه داشت برای رفع نیازهای محرومان و انجام پروژه‌های عمرانی از قبیل احداث جاده و خدماتی از قبیل آب، برق، گاز و تلفن، اعتباراتی در لایحه بودجه پیش‌بینی می‌شود و اگر مسوولان بدرستی به وظایف خود عمل کنند، مشکلاتی از این قبیل به وجود نمی‌آید.

مسوولیت هزینه ‌کردن اعتبارات و منابع مالی که در لایحه بودجه پیش‌بینی می‌شود، به عهده دستگاه‌های اجرایی است. از آنجا که نمایندگان با مشکلات حوزه‌های انتخابیه آشنا هستند، بهتر است در بودجه‌های محلی و استانی که در اختیار استانداران قرار می‌گیرد، از نظرات مشورتی نمایندگان به عنوان یک کانال اطلاعاتی حوزه انتخابیه استفاده شود تا حداکثر بهره‌وری و کارایی به عمل آید؛ البته باید در نظر داشت هزینه کردن منابع مالی با نظر مشورتی و نظر دستوری فرق دارد.

با هماهنگی کمیته امداد امام خمینی(ره)، در گذشته این روال وجود داشت که نمایند‌گان افراد نیازمند را معرفی می‌کردند و این نهاد کمکی به آن افراد می‌داد. همچنین اداره اوقاف و نهادهای دیگر نیز برخی کمک‌ها را با معرفی نمایندگان انجام می‌دادند، اما باید توجه داشت دادن پول و وجه نقد به نمایندگان برای هزینه کردن تبعاتی دارد.

دستور رئیس‌جمهور برای واگذار کردن این گونه امورات به استانداری‌ها، اگرچه بهترین روش و روالی است که در گذشته هم وجود داشت و از شبهات و اتهامات جلوگیری و شان و جایگاه مجلس را حفظ می‌کند، اما باید توجه کرد گاهی اوقات نمایندگان در حوزه‌های انتخابیه خود با درخواست‌های مالی و مواردی برای کمک‌های مالی مواجه می‌شوند که در این میان باید سازوکارهای مناسبی تهیه کرد.

الیاس نادران، نماینده تهران و عضو فراکسیون اکثریت مجلس در این زمینه معتقد است از باب این که برخی نمایندگان مراجعات موردی برای دریافت کمک مالی داشته باشند، می‌توان برای این موضوع سازوکاری تعیین کرد، اما وی در عین حال توزیع پول در میان نمایندگان را نادرست می‌داند.

مـحـمـدرضـا مـیـرتاج‌الدینی، عضو هیات‌رئیسه مـجـلـس شـورای اسـلامـی بـهترین شیوه را همان دستگاه‌های اجرایی می‌داند و معتقد است با توجه به انتظاری که مردم از نمایندگان دارند، نمایندگان می‌توانند وجوهی را در اختیار دفاتر خود قرار دهند تا با نظارت آنها برای موارد ضروری در اختیار افراد نیازمند قرار گیرد.

جواد آرین‌منش، نماینده مشهد نیز به پیشنهاد حسن سبحانی‌نیا، نماینده دامغان در مجلس هفتم هنگام تصویب لایحه بودجه سال 1386 مبنی بر در اختیار گذاشتن یک میلیارد تومان از اعتبارات استانی و هزینه کردن آن با نظر مشورتی نمایندگان که به تصویب مجلس نرسید، اشاره می‌کند و می‌گوید: براساس این پیشنهاد، برای حل مشکلات و مسائل ضروری و فوری، مبلغ مورد نظر که در اختیار استانداران قرا می‌گرفت با نظر مشورتی نمایندگان هزینه می‌شد.

وی در عین حال معتقد است این که وجه نقد به نمایندگان پرداخت نشود و از کانال و مسیر قانونی خود هزینه شود، کاری مثبت و مفید است، اما از آنجا که مردم به وظایف نماینده و مجلس آشنایی ندارند، درخواست‌هایی از آنها دارند که منطبق بر وظایف آنها نیست.

از طرف دیگر باید در نظر داشت برخی افراد نیازمند هستند که در چارچوب کمیته امداد یا سازمان بهزیستی قرار نمی‌گیرند، اما درخواست‌هایی را مطرح می‌کنند و نمایندگان هم امکاناتی در اختیار ندارند که گاهی اوقات نمایندگان برای رفع این گونه نیازها از این کمک‌ها استقبال می‌کنند، اما در عین حال باید فرهنگ‌سازی شود تا مردم مطالبات خود را از نهادهای مربوط و مسوول پیگیری کنند.

خدشه‌دار شدن اعتبار، شان و جایگاه مجلس، به وجود آمدن ابهام و ایجاد اتهام، نامعلوم بودن نحوه و میزان هزینه‌کرد و مهم‌تر از همه، غیرقانونی بودن ازجمله مضرات توزیع پول در میان نمایندگان است.

توزیع وجه نقد کار غلطی است

مهدی کوچک‌زاده، نماینده تهران با اشاره به مضرات توزیع وجه نقد بین نمایندگان، این کار را غلط توصیف می‌کند و می‌گوید: با توجه به این که این موضوع شبهات و اتهاماتی را متوجه نمایندگان می‌کند، ممکن است موجب فساد شود. بنابر این اگر منابع مالی در اختیار نهادهای خاص خود قرار گیرد و هر کاری به مسوول آن سپرده و بدرستی انجام شود، از این گونه آسیب‌ها جلوگیری خواهد شد.

محمد دهقان، عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس و نماینده چناران در مجلس، دادن این گونه وجوهات را مفسده‌انگیز توصیف می‌کند و می‌گوید: دادن وجه نقد به نمایندگان برای هزینه کردن در حوزه‌های انتخابیه در هیچ دوره‌ای مرسوم نبوده و این اولین بار بود که اتفاق افتاد.

همچنین حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این زمینه معتقد است پرداخت وجه نقد به نمایندگان در هر دوره‌ای حتی اگر بحق و برای دست گیری از مستمندان و نیازمندان باشد، چنانچه برملا شود، حیثیت مجلس را زیر سوال می‌برد، چراکه ساز و کار قانونی در این زمینه وجود ندارد.

با وجود آن که برخی نمایندگان شهرستانی برای رفع مراجعات موردی به پول نیاز دارند، در عین حال توزیع پول میان نمایندگان را نفی می‌کنند و تاکید دارند باید در این زمینه ساز و کار مناسبی طراحی شود و معتقدند اگر دستگاه‌های اجرایی بدرستی به وظایف خود عمل کنند و مردم هم به وظایف و اختیارات نمایندگان آشنایی داشته باشند، ‌مشکلاتی از این قبیل به وجود نخواهد آمد.

فرهنگ‌سازی، دادن اطلاعات و آگاهی لازم به مردم و آشنا کردن آنها به وظایف و اختیارات نمایندگان و دستگاه‌های اجرایی و انجام درست وظایف، راهکارهای رفع این مشکلات است.

البته رسانه‌ها نیز باید در این زمینه به وظایف خود که اطلاع‌رسانی و شفاف‌سازی است عمل کنند و افکارعمومی را متوجه نمایند که وظیفه اصلی نمایندگان در بهارستان، قانونگذاری و نظارت است. همچنین نمایندگان برای کاهش مشکلات خود باید در زمان انتخابات از وعده و وعیدهای مالی بپرهیزند و تلاش کنند در چارچوب اختیارات و توانایی برنامه‌های خود را ارائه کنند.

یوسف اسدی