آلفرد نوبل

اکثر دانشمندان‌، محققان‌ و مخترعان‌ درطی‌قرون‌ و اعصار، سعی‌ در ساخت‌ و ابداع‌ وسیله‌ای‌برای‌ راحتی‌ انسان‌ها و ایجاد آرامش‌ و سلامتی‌همنوعان‌ خود داشته‌اند. گرچه‌ در این‌ میان‌، عده‌ای‌سوء نیت‌ داشته‌ و اهدافشان‌ در جهت‌ نابودی‌بوده‌ است‌ و افرادی‌ هم‌ بودند که‌ به‌ منظور کمک‌به‌ بشر اختراعی‌ را به‌ ثبت‌ رساندند اما بعدها ازهمین‌ اختراع‌، سوء استفاده‌ شده‌ است‌.

برای‌مثال‌ «آلفرد نوبل‌» که‌ دینامیت‌ را به‌ وجود آوردتا کارگران‌ معدن‌ راحت‌ شوند و به‌ جای‌ بیل‌ وکلنگ‌، در نابودی‌ کوه‌ از یک‌ ماده‌ منفجره‌استفاده‌ کنند، همین‌ دینامیت‌ بعدها حرف‌ اول‌ رادر جنگ‌های‌ قرن‌ نوزدهم‌ جهان‌ زد. آلفرد نوبل‌تا پایان‌ عمر، خود را نبخشید و دائما عذاب‌وجدان‌ داشت‌. او پس‌ از مرگش‌، وصیت‌ کرد که‌جایزه‌ای‌ هر ساله‌ به‌ نام‌ نوبل‌ به‌ افراد برگزیده‌ علم‌که‌ در ایجاد صلح‌ و دوستی‌ در جهان‌ قدم‌برمی‌دارند، اهدا کنند.
 
جایزه نوبل از سال 1901 تاکنون،همواره اعتبار خاصی داشته است،به طوری که در طول سال های متمادی برندگان جایزه نوبل در سطح جهانی نماد شایستگی و کمال بوده اند.پاییز هر سال، محافل علمی ،ادبی وسیاسی بی صبرانه منتظر این رویداد بین المللی هستند.

سالشمار زندگی آلفرد نوبل:

1833- تولد 21 اکتبر در استکهلم سوئد.

1841- مهاجرت به روسیه بهمراه خانواده .
- تاسیس کارخانه تولید مواد انفجاری و ادوات نظامی توسط پدرش در سن پترزبورگ روسیه.

1850- سفر به آمریکا برای ادامه تحصیل .

1863- با اضافه کردن پودر سیاه ( باروت ) به نیتروگلیسیرین مکانیسمی برای کنترل انفجار آن پیدا کرد .
- برگشت به سوئد و کار در گارگاه پدرش در هلنبورگ .

1864- انفجار آزمایشگاه و کشته شدن برادر کوچکش بهمراه چند کارمند .
- نخستین شرکت ساخت و تولید نیتروگلیسیرین را تاسیس کرد .

1866- ساخت ماده ای که قادر بود بخش اعظم نیترو گلیسیرین را جذب نماید بدون اینکه در خاصیت آن تاثیر گذارد .

1867- اختراع دینامیت ( تولید ماده منفجره با ضریب اطمینان بالا در حمل و نقل ).
- در همین سال موفق به ثبت امتیاز اختراع خود بنام (( روغن انفجاری نوبل )) شد .

1860- تا سال 1870 بمدت 4 سال چرخ لاستیکی، ابریشم مصنوعی و موتور گازی را اختراع کرد .

1880- تهیه و ساخت باروت بدون دود ( بالیستیت ).

1893- کارخانه ی بوفورس در سوئد را خرید تا در تولید تسلیحات فعالیت کند .

1895- تنظیم و تهیه وصیت نامه و تعیین جایزه ای از ثروتش برای کسانی که بزرگترین خدمات را به نوع بشر کرده اند.

1896- در دهم دسامبر در شهر سان رمو واقع در ایتالیا زندگی را بدرود گفت .

1900- تاسیس موسسه نوبل بر اساس وصیت وی .

قسمتی از وصیتنامه نوبل:

 تمام دارایی ام طبق آنچه درپی می آید تقسیم شود . این سرمایه به شکل اوراق بهادار معتبر توسط کارگزارانم از طریق تأسیس یک صندوق به عنوان جایزه سالانه به کسانی اعطا شود که طی سال گذشته خدمت بزرگی به جامعه انسانی انجام داده باشد.

جایزه مزبور به پنج قسمت مساوی تقسیم شود و هر یک از آنها به یکی از موارد زیر اختصاص داده شود: یک سهم برای کسی که مهمترین اختراع یا اکتشاف در زمینه علوم فیزیک انجام داده است . یک پنجم برای کسی که مهمترین یا مفیدترین اکتشاف رادرزمینه علم شیمی انجام داده ، یک سهم برای کسی که مهمترین کشف در رشته فیزیولوژی یا پزشکی انجام داده باشد ، یک پنجم برای کسی که برجسته ترین اثر ادبی را خلق کند ، و یک سهم باقیمانده به کسی تعلق گیرد که بیشترین یا بهترین اقدام را برای ایجاد صلح و برادری و فروکاستن آتش دشمنی بین ملت ها و برقراری دوستی انجام دهد.

جایزه دهندگان عبارتند از :

1. فرهنگستان علوم سوئد

2. موسسه‌ی کارولین

3. فرهنگستان سوئد

4. کمیته‌ی صلح نوبل در نروژ 

جایزه‌ی نوبل می‌تواند به دو کار تعلق گیرد و یا به طور مشترک به دو یا سه نفر که کار مشترکی را انجام داده‌اند، داده شود. یک موسسه و یا اتحادیه نیز می‌تواند جایزه‌ی صلح نوبل را به خود اختصاص دهد. مبلغ جایزه، سال به سال تغییر می‌کند و بستگی مستقیم به سود سالیانه‌ی بنیاد‌ها دارد.

کسانی شایستگی دارند نامزدهای جایزه‌ی نوبل را به این موسسات معرفی کنند که خود مستقیما سالانه از سوی این بنیادها دعوت شوند و پیشنهادهایی را به آنها ارائه دهند. تنها اشخاص حقیقی دارای حق پیشنهاد هستند و نه فرهنگستانها یا شرکتها. موسسات تقسیم‌کننده‌ی جوایز، کاملا مستقل هستند. آنها اجازه نمی‌دهند که از پیش و از سوی کسی، خارج از موسسه، تحت تاثیر قرار گیرند. لازم نیست که تصمیم جایزه‌ دهندگان، از سوی دولت یا سازمانی تایید گردد.

در این زمینه، نه دولت حق دخالت دارد و نه شخصی به عنوان نماینده‌ی دولت. 
دهندگان جوایز، کمیته‌هایی ایجاد می‌کنند تا در مورد نامزدهای جایزه‌ی نوبل، تحقیقاتی را آغاز کنند. این کمیته‌ها، مسئولیت تحقیق، تهیه‌ی جواب و سرانجام تصمیم‌گیری در مورد شخص نامزد جایزه را به عهده دارند. موسسه‌ی نوبل نیز در این زمینه وظیفه‌ی ‌مشابهی دارد. هر چند خود به کارهای پژوهشی نیز می‌پردازد.

مشخصات جوایز:

جایزه نوبل شامل مدال افتخار،دیپلم شخصی و مبالغی وجه نقد است . طبق بند چهارم اساسنامه بنیادنوبل بیش از سه نفر نمی توانند درجایزه سهیم باشند . جایزه تنها به کسانی که درقیدحیات هستند تعلق می گیرد ، مگر آنکه نامزدی شخص وفات یافته پیش از مرگش اعلام شده باشد، مراسم در سالن کنسرت استهکلم برگزار می شود و اعلیحضرت پادشاه سوئد شخصاً دیپلم، مدال و سندتأییدکننده مبلغ جایزه را به دست برندگان می دهد.

دیپلم افتخار فیزیک وشیمی توسط آکادمی سلطنتی علوم سوئد و دیپلم فیزیولوژی یا پزشکی توسط انسیتوی کارولینا تهیه می شود، صحافی دیپلم ها بر عهده صحافی hassler و falth است0جلدها از چرم بسیار مرغوب بز است0دیپلم فیزیک دارای جلد آبی رنگ و دیپلم شیمی و فیزیولوژی یا پزشکی دارای جلد قرمز است، به علاوه خوشنویسان آرمی که از ترکیب حروف اول اسم شخص تشکیل می شود را برروی هر یک از دیپلم های اختصاصی برندگان حکاکی می کنند، دیپلم ها درون جعبه ای از جنس مقوا که به منظورحفظ دیپلمها طراحی شده قرار می گیرند، ابعاد دیپلم نیز 23در35 سانتی متر است.

طبق اساسنامه بنیاد نوبل که با حضور پادشاه وقت سوئد در تاریخ 29 ژوئن1900 تنظیم شده است هیأت اهدا جوایز موظف به تقدیم حواله مبلغ جایزه، دیپلم، مدال و تقدیرنامه اختصاصی به برندگان می باشد. مدال نوبل فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی و ادبیات توسط مجسمه ساز و کلیشه ساز مشهور سوئدی ( اریک لیندبرگ ) و مدال نوبل صلح توسط مجسمه ساز نروژی ( گوستاو ویگلند ) طراحی شده است، در یک طرف مدال سوئدی تصویری از نوبل و طرف دیگر آن سالروز تولد و مرگ نوبل با حروف لاتین نگاشته شده است، این مدال تا سال 1980 به وزن 200 گرم و قطر 66 میلی متر و از طلای 18عیار تهیه می شد از آن زمان تا کنون مدال از ترکیبی از طلای 18عیار و 24 عیار تهیه می شود، مبلغ جایزه در سال1900( 150800) کرون سوئیس بود که در سال 1923 به کمترین حدخود یعنی 115000 کرون سقوط کرد، اما در سالهای اخیر این مبلغ به طور قابل توجهی افزایش پیداکرده است. یک میلیون کرون در سال 1981، 2میلیون درسال 1986 ، 3 میلیون کرون در سال 1989 ، 4 میلیون کرون در سال 1990 ، 6 میلیون کرون در سال 2000 و از 2001 ده ملیون کرون درهر رشته به برندگان اهدا می شود.

تهیه و تنظیم : محمد شکراله زاده