هم سطر هم سپید

زایش یک نوع ادبی‌

1 - یک نویسنده همیشه برای بیان درونیات خود نیازمند قالب بیانی است. هر چه نویسنده اندیشمندتر و هنرمندتر باشد بیشتر به دنبال قالب‌های بیانی جدیدتر می‌گردد. قالب بیانی به نوع بیان محتوا در یک اثر می‌پردازد چگونگی بیان یعنی چگونگی ارتباط با مخاطب. با نگاهی گذرا به آثار از این دست به نوع جدیدتری از قالب بیانی برمی‌خوریم که به قول نویسندگان و ناشران آن «مینی‌مال» گفته می‌شود. این بیان کوتاه گونه یا موجز به طرز شگفت‌آوری به هم ارتباط مفهومی دارند. قطعات کوتاه از یک پازل بزرگ اما واقعیت این است که اینها «مینی‌مال» نیستند.
کد خبر: ۲۰۹۷۲۷

2 - در حوزه ادبیات هیچ فرضیه‌ای جای ماندگاری ندارد و با آمدن گونه‌های جدید این فرضیه‌ها همیشه دچار تغییرند یا به فراموشی سپرده می‌شوند. تغییر زمان نیازهای جدیدی را بروز می‌دهد. حرکت سریع جوامع بشری به سوی مدرنیسم و ارتباطات سهل و ساده و گرفتن اطلاعات لازم و راحت بسیاری از کنجکاوی‌ها و حتی نیازهای جوامع را دستخوش تغییرات بنیادی کرده است.

زمان تحفه‌ای شده است کمیاب و کم‌استرس، چراکه حرکت رو به جلو و سرعت مولفه‌ای می‌شود در جوامع پیشرفته یا در حال پیشرفت که همه چیز را دچار تغییرات بنیادینی می‌کند. ادبیات نیز در این فضا مستثنی نیست با تغییر زمان ادبیات نیز دچار تغییر زبان می‌شود. فرم، محتوا، همه و همه دچار جابه‌جایی می‌گردد.

3 - اگر قبول داشته باشیم که ادبیات به مثابه یک سری مفاهیم و حقایقی است که در بطن هستی وجود دارد و یک ذهنیت که تولیدگر می‌باشد یعنی نویسنده در یک تجربه آن را عرضه و به عرصه می‌آورد قبول خواهیم کرد که در واقع ادبیات یک کنش فردی است در مقابل اتفاقات جامعه، مدرنیسم یک اتفاق است چه خوشایند چه ناخوشایند که نویسنده را وادار به کنش می‌کند و سرعت انتقال مفاهیم را بالا می‌برد. اینجاست که مخاطب به علت کم‌ زمانی نیازمند برداشت سریع‌تر از بستری به نام ادبیات می‌گردد. هایکو به وجود می‌آید، شعر نو پدید می‌آید. مینی‌مال رخ می‌نماید.

4 - مینی‌مال که در بدو پیدایش خود در غرب در نقاشی به وجود آمد امروز در ادبیات حضوری قوی و پرثمری را تجربه می‌کند.

داستان‌های مینی‌مال دیگر حتی برای عامه مردم ناشناخته نیستند و به قول نویسنده‌ای ما برای خواندن داستان کوتاه وقت نداریم. کم‌کم باید کرکره رمان‌های چند جلدی را پایین کشید چرا که دیگر نه اقبالی برای آن وجود دارد و نه زمان مناسبی برای خواندن این‌گونه آثار است. رویکرد به سوء آثاری که متن آن به صورت فشرده و کوتاه می‌آید بسیار چشمگیر است چرا که زمان خوانش این‌گونه آثار بسیار کم اما مفهوم‌های زبانی آن بسیار وسیع است و به اصطلاح این آثار ساندویچی و آماده است.

آثار بسیار گوناگونی در عرصه مینی‌مال به چاپ رسیده است چه در حوزه ادبیات جنگ و چه در حوزه شخصیت‌های دینی، که می‌توان مفهوم مینی‌مال را به آن اطلاق کرد. تعداد بسیار زیادی از قطعات کوتاه پیرامون یک شخصیت یا یک موضوع که به تنهایی امکان تنفس و ارتباط ندارند و در کنار بقیه متن‌ها امکان عرضه اندام و مفهوم‌یابی را پیدا می‌کنند. آیا می‌توان این آثار در زمره داستان‌های مینی‌مال گذاشت؟ جواب به طور قطع منفی است.

علی براتی کجوان‌

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها