بحرانی نو

اول از همه بگویم که به‌شخصه هوادار فرمتOOXML  نیستم، اما به‌نظرم اوپن‌آفیس هم راه بسیار زیادی تا تبدیل شدن به یک راه حل ثانویه برای مایکروسافت آفیس در پیش دارد، به گمانم آی‌بی‌ام با این حقه سعی دارد از همین فرمت کم استفاده، برای بریدن گلوی آفیس استفاده کند. هر چند که اوپن‌آفیسی‌ها آن‌طور که باید، نتوانستند رقیبی جدی در به‌دست آوردن سهم بازار از مایکروسافت باشند. پس شاید یکی از دلیل‌هایی که ISO دست به‌کار شد تا فرمت استانداردی ارائه کند، این بود که بتواند روی بازار تاثیر سریعی داشته باشد و مشتریان اوپن‌آفیس را انتخاب کنند. اما همه می‌دانند که بزرگترین استفاده‌کنندگان از اوپن‌آفیس دولت‌های اروپایی هستند و می‌دانیم که اروپایی‌ها خیلی خوششان نمی‌آید که رقبای آمریکایی‌شان در بازار موفق باشند.

تلاش مایکروسافت در تاثیرگذاری بر بازار به‌حدی بوده که این شرکت توانسته است با اتکا به سهم بازاری که مایکروسافت آفیس در اختیار دارد، فرمت جدید خود را به چالشISO بکشد و در صورتی که موفق می‌شد توافق آن را نیز به‌دست آورد، در این‌صورت برای ورود به بازار دولت‌ها نیز بدون هیچ مشکلی یکه‌تاز بود. بی‌شک این اقدام آی‌بی‌ام قطعا نگه‌داشتن برگ برنده‌ای بوده تا از حکمرانی مایکروسافت جلوگیری کند، اما کم‌کم زمزمه‌هایی به‌وجود می‌آید که اعضای دیگر این سازمان در پی آنند تاOOXML  را به‌عنوان فرمت استاندارد انتخاب کنند. این یکی از چیزهایی است که باعث می‌شود، ساختمانی که آی‌بی‌ام پایه آن را ریخته، دچار لغزش شود.

از یک سو، استانداردهای باز اساسا با این آرمان پای به حیات گذاشته‌اند که موجب تسهیل کار ما بدون خرید و استفاده از دلال‌های فروشنده از یک فرمت بشوند، این را وقتی می‌گویند که دارند بازار آفیس را از دست می‌دهند.
از سوی دیگر، وقتی بحث ورود به بازار و بردن می‌شود، قصه آی‌بی‌ام و مین‌فریم‌هایش طور دیگری می‌شود و بحث تهدیدهای تجاری، شکایت‌ها و تراست پیش می‌آید تا رقبای کوچک‌تر را که چیزی جز اجرای سیستم عامل zOS/ روی مین‌فریم‌های جدای آی‌بی‌ام نمی‌خواهند، از دور خارج کنند. و این سوال مطرح می‌شود که چرا بایستی استانداردهای باز را سر نیزه‌ها کرد تا سهم بازار را به‌دست آورد؟

فکر می‌کنم دو سال پیش، شعار آی‌بی‌ام در وب‌سایتش این‌گونه بود:  «آی‌بی‌ام محصول بازی دارد به مجوزدهی آشکار در حوزه IT  و عموما به‌سمت مجوزهای غیرانحصاری تمایل دارد و آن را تحت قوانین منطقی و بدون ابهامی اجرا می‌کند و از حقوق کسانی که از مجوزهای این شرکت پشتیبانی می‌کنند، دفاع می‌کنند.» اما حالا چیزی که درباره حقوق خود نوشته، متفاوت است. به‌عنوان کسی که در بازار آزاد فعالیت دارد، راهبرد کنونی آی‌بی‌ام راهبردی منصفانه است و هرکس حق دارد با املاک خود هر چه صلاح می‌داند رفتار کند. من کاملا قبول دارم که تجارت شوخی‌بردار نیست و در صورتی که حفره‌ای در سیستم مجوزدهی وجود داشته باشد، به‌سادگی می‌تواند یک شرکت را به زیر بکشد. اما اگر به این صورت است که آی‌بی‌ام با این حرکت، می‌خواهد تمایل خود را به فعالیت باز نشان دهد، در این صورت باید دست کم به مشتریان خودش قول بدهد که آن‌هایی که سیستم‌عامل zOS/ را خریداری کرده‌اند و در مین‌فریم‌های دیگر آن را استفاده می‌کنند، دادگاهی ‌نکند. اگر آی‌بی‌ام با این‌کار توانست به سمت جامعه باز قرار دهد، به شما قول می‌دهم که شخصا به بالمر نامه بنویسم و از او می‌خواهم آفیس و SQL Server  را برای لینوکس نیز توسعه دهد!