دیابت نوع 2 و ورزش

دیابت نوع 2 ممکن است 90 تا 95 درصد کل موارد تشخیص داده شده را در برگیرد و بیشتر در افراد بالای 30 سال دیده می‌شود. این بیماری مزمن به وسیله مقاومت به انسولین شناسایی می‌شود. به طوری که کاهش حساسیت بافت یا کاهش واکنش به انسولین سبب می‌شود با وجود میزان طبیعی یا حتی افزایش یافته انسولین در خون، این هورمون نتواند عمل خود را در بافت‌ها و سلول‌ها به خوبی انجام داده و افزایش قند خون حادث شود. در حالی که در دیابت نوع 1 انسولین کم ترشح می‌شود و مبتلایان به تزریق این هورمون محتاجند، ولی مبتلایان به دیابت نوع 2 بیشتر از داروهایی که حساسیت سلول‌ها را به انسولین افزایش می‌دهند، بهره می‌برند.

عوامل خطر برای دیابت نوع 2 شامل سالمندی، چاقی، تاریخچه ارثی انواع دیابت، اختلال در تنظیم گلوکز، عدم فعالیت بدنی و عوامل نژادی هستند.

در کنار انواع داروها، نقش رژیم درمانی و البته ورزش در پیشگیری و کنترل دیابت نوع 2 بسیار حائز اهمیت است. کاهش مصرف قندهای ساده‌ای چون قند و شکر، شیرینی‌جات، شکلات و البته کاهش مصرف چربی به شکل کلی و چربی اشباع و ترانس و بویژه کلسترول به طور خاص، توصیه می‌شود. البته در بیماران دیابتی سهم کربوهیدرات‌ها از کل انرژی روزانه 55 تا 60 درصد است، اما نوع کربوهیدرات مصرفی نیز مهم است. نان‌های کامل (سبوس‌دار)، حبوبات، میوه‌ها و سبزی‌ها منابع خوبی از ویتامین‌ها، مینرال‌ها و فیبر غذایی هستند. هرچند براساس چندین تحقیق مشخص شد مقدار کربوهیدرات مصرفی به طور کلی تاثیر بیشتری تا نوع کربوهیدرات مصرفی در افزایش قند خون دارد.

به هر حال مصرف فیبر محلول نه‌تنها در کاهش قند و چربی‌های خون موثر است، بلکه می‌تواند مانع از بروز سرطان در افراد شود. مصرف روزانه 20 گرم فیبر (موجود در میوه و سبزی و غلات سبوس‌دار) میزان LDL (کلسترول بد) را کاهش می‌دهد.

اما مهمترین نکته درباره مبتلایان به دیابت نوع 2 ورزش منظم و تاثیر محسوس آن بر کاهش قند خون است. به طوری که ورزش باعث افزایش حساسیت به انسولین شده و برداشت گلوکز از خون و مصرف آن را توسط عضلات بهبود می‌بخشد. البته کنترل منظم قند خون الزامی است تا از افزایش یا کاهش ناگهانی قند خون جلوگیری شود. با تمام این اوصاف به طور کلی بهترین راه برای کنترل دیابت نوع 2 کاهش وزن حتی به مقدار بسیار کم از طریق رژیم درمانی و ورزش است.

محمدعلی پازوکی‌مهر
کارشناس تغذیه و رژیم درمانی‌