جنگیدن به شیوه کاریکاتور

کاریکاتوریست‌ها در دوران دفاع مقدس کاری از دستشان برمی‌آمد؟

در این دوران، کاریکاتوریست با نماد و سمبل به بیان مستقیم مسائل و باورهای خود می‌پرداخت. این هنرمندان در روزهای جنگ از طریق آثارشان، روحیه شوخ‌طبعی و تنفر مردم را نسبت به جنگ نشان دادند.

باید گفت که هنر طنز تصویری یا همان کاریکاتور در دوران جنگ از مطبوعات شکوفا شد و با استقبال مردم آرام آرام پای این کاریکاتورها به دیوارهای شهر نیز باز شد و از این طریق کاریکاتور جنگ وارد مرحله جدیدی شد.

کاریکاتوریست دوران جنگ از این جهت آثارش ارزشمند است که با شجاعت و مردانگی خاصی کار می‌کرد؛ چراکه از یک طرف با طرح‌های طنزآمیز، جنایت‌های صدام و پشتیبانان او را نشان می‌داد و از طرف دیگر مخالفت‌هایی از داخل بود و دشمنی‌هایی از سازمان مجاهدین و گروهک‌های چپ وجود داشت. کاریکاتوریست‌های ما در 2 جبهه کار می‌کردند و با شجاعت و صراحت خاصی کارهایشان را ارائه می‌دادند که برای مردم روحیه بخش بود، به طوری که هویت فاسد گروهک‌های معاند را به مردم و عموم جامعه نشان می‌دادند.

منظورتان را از دو جبهه برای ما بگویید؟

این دو جبهه در شهرها و جبهه‌های جنگ خلاصه می‌شد. نمونه‌های زیادی داشتیم که کاریکاتوریست‌های ما در هنگام کار و طراحی کاریکاتور روی دیوارهای شهر دچار مشکل شدند، حتی یک بار به طرف یکی از هنرمندان شلیک شد.

در سال 61 که اوج درگیری‌ها بود، فضایی را برای ارائه کار انتخاب کردیم که در حاشیه شهر و فرودگاه بود، برای این که از پشت سر، مورد هجوم قرار نگیریم یکی از بسیجیان از ما حفاظت می‌کرد.

در زمان جنگ فضا به گونه‌ای بود که کاریکاتوریست‌ها به مناطق جنگی می‌رفتند و با اتفاقات مختلف روبه‌رو می‌شدند. هنرمند عرصه طنز در این دوران ایثارگری را در اوج خودش دید و با همین احساس آثار خود را آفرید، کاریکاتور برای روحیه رزمندگان موثر بود به طوری که در بین بسیجی‌ها و رزمندگان روحیه طنز ایجاد می‌کرد.

کاریکاتوریست‌ها بیشترین تصویر طنزآمیز را از کدام شخصیت‌ها می‌کشیدند؟

کار ساده‌ای که هنرمندان این عرصه انجام می‌دادند، این بود که کاریکاتوری طنزآمیز از چهره صدام می‌کشیدند، در کنار روحیه‌بخشی، موجب افزایش روحیه ظلم‌ستیزی در رزمندگان می‌شد. در اصل کاریکاتوریست‌ها با آثارشان احساس شوخ طبعی و طنز، رزمندگان را راغب می‌کردند که این حس و حال را کشف کنند و از آن بهره بگیرند.

این نوع نگاه، به جنگ تنها در کشور ما بود یا در تمام جهان به این صورت است؟

کاریکاتور هنری جهانی است و با زبان خاص خود جنگ را در جای جای جهان به تمسخر می‌گیرد و از حقوق مستضعفان و مظلومان با زبان طنز دفاع می‌کند. هنر کاریکاتوریستی که در خدمت مقاومت و دفاع از حقوق عده‌ای از مردم جهان باشد، زیباترین تجلی روح بندگی درمقابل خداست.

هنرمند کاریکاتوریست با ادبیاتی که نشان از صلح‌طلبی است در پی طرح سوالاتی از دولت‌های جنگ‌طلب دنیاست. ولی متاسفانه نه‌تنها جوابی از این دولتمردان جهان نمی‌گیرد، بلکه از هر طریقی مورد بی‌حرمتی قرار می‌گیرد.

به اعتقاد هر هنرمندی جنگ بزرگ‌ترین تراژدی است که نه از طبیعت و نه از اندیشه سر می‌زند، بلکه نشانه‌ای از حماقتی کامل است. هنر کاریکاتور با این مساله به ستیزه برمی‌خیزد و سیاهی‌های موجود را نمایان‌‌تر می‌کند. در واقع کاریکاتوریست‌های جنگ، نوعی وقایع‌نگاران دوران جنگ در هر مملکتی هستند. این هنرمندان توانسته‌اند در عرصه جهانی از طریق طنز سیاه به نوعی جنگ را به نقد بکشند و تلخی فجایع آن را برای جهانیان بازگو کنند.