سفرهای‌ سارکوزی‌

با این حال سارکوزی که در حال حاضر کشورش ریاست دوره‌ای اتحادیه‌اروپایی را نیز به مدت 6 ماه برعهده دارد در چارچوبی گسترده‌تر به دنبال انضمام سوریه به حوزه نفوذ اقتصاد اروپایی و ایجاد شکاف بین دمشق و تهران است.

بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه که در حال حاضر ریاست اتحادیه‌عرب را برعهده دارد به دنبال عادی‌سازی روابط با اروپا و فراهم آوردن زمینه بازگشت بلندی‌های جولان به سوریه است که در جنگ 6 روزه 1967 اعراب و اسرائیل به اشغال نظامیان صهیونیست درآمد.

غرب سوریه بدون این بلندی‌ها در عمل بی‌دفاع است و به همین جهت بازگشت این بلندی‌ها به سوریه به ترجیع‌بند شروط سوری‌ها برای هر گونه مذاکره و مصالحه با صهیونیست‌ها تبدیل شده است.

عماد مصطفی، سفیر سوریه در ایالات‌متحده اخیرا در اظهاراتی که موید تمایل دمشق به عادی‌سازی روابطش با دنیای غرب است به خبرگزاری‌ رویترز گفته بود: سوریه به دنبال صلح و پایان وضعیت جنگی در مرزهایش است.

او با اشاره به ثمرات اقتصادی بهبود روابط سوریه و اروپا افزود: برقراری صلح با عادی‌سازی روابط همراه می‌شود که منشأ تحولات زیادی خواهد بود.

یکی از موانع بر سر راه تحقق این هدف اقدام آمریکا و اسرائیل در گنجاندن نام سوریه در فهرست کشورهای حامی تروریسم است. روابط سوریه و اسرائیل طی دهه‌های گذشته در سایه روابط دمشق با دشمنان صهیونیست‌ها از جمع حماس، حزب‌الله و جمهوری اسلامی ایران فراز و نشیب‌های بسیاری را پشت‌سر گذاشته است.

نقطه اوج خصومت‌های دوجانبه روز 5 سپتامبر سال گذشته میلادی و با بمباران تاسیسات نظامی سوریه در دیرالزور از راه رسید. اسرائیلی‌ها اصرار داشتند سوری‌ها در این تاسیسات در حال ساخت را کتوری هسته‌ای بوده‌اند در حالی که دمشق این ادعا را قویا رد کرد.

دولت سوریه انتظار دارد چنانچه مذاکرات صلح این کشور با اسرائیل با میانجی‌گری فرانسوی‌ها ادامه یافت سارکوزی در ادامه نقش مشابهی در عادی‌سازی روابط دمشق  واشنگتن ایفا کند.

سارکوزی همین اواخر از الحاق سوریه به اتحادیه کشورهای مدیترانه‌ای، نهادی با 43 عضو که با هدف افزایش همکاری‌های کشورهای حاشیه دریای مدیترانه در مبارزه با تروریسم، مقابله با موج مهاجرت به سوی اروپا و البته گسترش نفوذ اقتصادی و سیاسی اروپا بر این منطقه ایجاد شد، استقبال کرد.

این رویکرد متضمن چرخش 180 درجه‌ای سیاست پاریس دوران زمامداری سارکوزی با پاریس تحت حاکمیت ژاک شیراک، رئیس‌جمهور پیشین فرانسه در قبال دمشق بود که پس از ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر فقید لبنان روابط با سوریه را تقریبا قطع کرد.

اسد در مذاکرات اخیر دمشق به صراحت گفته بود که از فرانسه، قطر و ترکیه انتظار دارد همگام با تلاش برای برقراری صلح بین سوریه و اسرائیل در جهت ترغیب ایالات‌متحده به عنوان کشوری که نفوذی قابل توجه بر تل‌آویو دارد به آغاز مذاکرات مشابهی با دمشق حرکت کنند.

ایهود اولمرت، نخست‌وزیر اسرائیل درست مقارن با برگزاری نشست دمشق اعلام کرد اعاده صلح به مرزهای سوریه و رژیم‌صهیونیستی مستلزم قطع روابط دمشق با حماس،‌ حزب‌الله و ایران است.

از آنجا که حزب‌الله تنها نیروی سیاسی و نظامی در لبنان است که قادر به مقابله با تحرکات ارتش اسرائیل در مرزهای شمالی این رژیم است تل‌آویو امید دارد با دستیابی به صلح با سوریه بتواند راه را بر خلع سلاح حزب‌الله هموار کند.

روزنامه انگلیسی تایمز روز سوم سپتامبر و درست قبل از شروع نشست چهارجانبه دمشق به صراحت اعلام کرد اولمرت خواستار تعطیلی دفتر حماس در دمشق و تضمین عدم پایبندی دمشق به پیمان‌های نظامی و سیاسی‌اش با ایران شده است.

تایمز در همان مطلب به نقل از یک مقام دفاعی اسرائیل تصریح کرد اسرائیل به دنبال فاصله انداختن بین سوریه و متحدانش است و چنانچه این هدف به دست آید ارزش آن را دارد که بلندی‌های جولان به سوریه بازگردانده شود.

نقش‌ سارکوزی‌

سارکوزی پس از راهیابی به کاخ الیزه در ماه می سال گذشته میلادی به تحرک واداشتن سیاست خارجی فرانسه و همکاری با آمریکا در جنگ با به اصطلاح تروریسم را در دستور کار خود قرار داده است.

با روی کار آمدن او بود که فرانسه باری دیگر به جمع ناتو پیوست، در مقابل قشرهای ایالات‌متحده برای قطع یا کاهش همکاری شرکت‌های فرانسوی با ایران تن داد، در سازمان ملل به نفع ادامه اشغال عراق و افغانستان رای داد و نیروهای خود را برای مشارکت در ماموریت‌های صلح‌بانی به افغانستان و لبنان اعزام کرد.

در آخرین روز مذاکرات چهارجانبه دمشق بود که سارکوزی به طور ضمنی از اقدامات سرکوبگرانه اسرائیل حمایت به عمل آورد تا فشار بر دمشق برای پذیرفتن مذاکره مستقیم با تل‌آویو را افزایش دهد.

زمینه حضور سارکوزی در نشست دمشق یک هفته قبل از برگزاری این نشست با سفر برنارد کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه به سوریه فراهم آمد که شروطی را برای مشارکت سارکوزی در این نشست تعیین کرده بود.

او یادآور شد فرانسه خواستار پای‌بندی دمشق به تلاش‌ها برای برقراری صلح در منطقه و حصول اطمینان از این مساله است که دمشق خود را در جایگاهی معادل روسیه در بحران قفقاز برای مداخله در امور لبنان نمی‌بیند.

منظور کوشنر حمایت اسد از حمله روسیه به گرجستان بود که به ظاهر سوری‌ها را به این استنتاج رسانده که در صورت لزوم می‌توانند با نیروی نظامی در تحولات داخلی لبنان مداخله کنند اگر چه او اشاره مستقیمی به این مساله نکرد.

پس از تهاجم هشتم آگوست روسیه به گرجستان در دفاع  از جمهوری جدایی‌طلب اوستیای‌جنوبی بود که اسد راهی مسکو، پایتخت روسیه شد تا توافقنامه‌های نظامی متعددی با روس‌ها امضا کرده و برای استقرار سامانه‌های ضد موشکی روسیه در خاک سوریه با زمامداران کرملین به توافق برسد.

اهداف پس پرده

هر چند در نگاه اول این طور به نظر می‌رسد که فرانسه با تلاش‌های میانجی‌گرایانه خود سعی دارد صلح را به مرزهای سوریه و اسرائیل بازگرداند اما سارکوزی در پس پرده به دنبال افزایش نفوذ فرانسه در خاورمیانه و احیای جای پای پاریس در این منطقه حیاتی است.

شرکت نفتی توتال که از حدود 10 سال پیش فعالیتش را در سوریه آغاز کرده و شرکت CHM ‌- ‌ GMAکه بزرگ‌ترین شرکت حمل و نقل دریایی جهان است به همراه سارکوزی نمایندگانی راهی دمشق کردند.

کریستین دی‌مارجر، مدیر عامل توتال در ضمن اقامتش در دمشق قرارداد توافقنامه و بهره‌برداری از حوزه نفتی دیرالزور را امضا کرد و حق انحصاری استحصال گاز در سوریه را تا سال 2021 به دست آورد. دی‌مارجر پس از این سفر از آن به عنوان گامی بلند به جلو برای همکاری استراتژیک در حوزه انرژی با سوری‌ها یاد کرد.

تا این مقطع امیر قطر نقشی در خور توجه در گرم کردن روابط فرانسه و سوریه بازی کرده است. او به طور همزمان روابطی نزدیک با ایالات‌متحده، اسرائیل، سوریه و ایران دارد. او اولین امیر عرب بود که از سوی سارکوزی برای حضور در مراسم انتقال ریاست اتحادیه‌اروپایی به فرانسه دعوت شد.

قطر که بزرگترین صادر کننده گاز مایع‌ (LNG) در جهان است در ضمن سفر سارکوزی به این کشور در ماه ژانویه چند توافقنامه در حوزه انرژی هسته‌‌ای و تولید برق را فرانسه امضا کرد.

حسین شریعت