روزها در قاب
تولد بیرونی
24 شهریور: ابوریحان محمد بیرونی دانشمند بزرگ ایرانی در چنین روزی در منطقه خوارزم که در قلمرو سامانیان بود به دنیا آمد. زادگاه او روستای کوچکی بود که بعدها نامش «بیرونی» شد. بیرونی که 75 سال عمر کرد در شهر غزنه فوت کرد. بیرونی در ریاضیات، نجوم، فیزیک، زمین شناسی و جغرافیا سرآمد دانشمندان عصر خود بوده است.
دایره`المعارف علوم چاپ مسکو ابوریحان را دانشمند همه قرون و اعصار نامیده است. در بسیاری از کشورها نام بیرونی را بر دانشگاهها، دانشکدهها و تالار کتابخانهها نهادهاند و به او لقب «استاد جاوید» دادهاند. بیرونی گردش خورشید، گردش محوری زمین و جهات شمال و جنوب را دقیقا محاسبه و تعریف کرده است.
خورشید گرفتگی 8آوریل سال 1019 میلادی را در کوههای لغمان (افغانستان کنونی) رصد و بررسی کرد و ماه گرفتگی سپتامبر همین سال را در غزنه مطالعه کرد. بیرونی که در جرجانیه خوارزم نزد ابونصر منصور تحصیل علم کرده بود مدتی نیز در گرگان تحت حمایت مادی و معنوی زیاریان که مرداویز سردودمان آنها بود، به تحقیق پرداخته بود و پس از آن تا پایان عمر در ایران خاوری آن زمان به پژوهشهای علمیخود ادامه داد.
گفت و گو
