انتقام سخت کرملین‌

در ادامه مناقشات مسکو با غرب، شورای فدراسیون روسیه با لا‌یحه دعوت دیمیتری مدودوف، رئیس‌جمهور روسیه، مبنی بر به رسمیت شناختن آبخازیا و اوستیای جنوبی به عنوان 2 کشور مستقل موافقت کرد؛ در حالی که همگان این اقدام را انتقام سخت کرملین در قبال استقلا‌ل کوزوو ارزیابی کردند.

شورای فدراسیون روسیه به اجماع تمامی 130 عضو خود، به لا‌یحه به رسمیت شناختن استقلا‌ل آبخازی و اوستیای جنوبی رای موافق دادند؛ هرچند این اقدام در تقابل با تحولا‌ت قفقاز و حمله گرجستان به این مناطق انجام شد، اما در واقع انتقامی بود که مسکو در برابر استقلا‌ل کوزوو گرفته است. چند ماه پیش به رغم مخالفت‌های صریح روسیه، اروپا با به رسمیت شناختن استقلا‌ل کوزوو، مسکو را با چالش‌هایی مواجه کرد و اکنون روسیه با حمایت از استقلا‌ل آبخازیا و اوستیای جنوبی این تحرک را تلا‌فی کرده است. کوستانتین کوساچیف، رئیس کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان روسیه(دوما)، پیش از تشکیل نشست شورای فدراسیون روسیه تصریح کرد: حزب روسیه واحد، وابسته به کاخ کرملین که از حمایت اکثریت پارلمان برخوردار است، استقلا‌ل‌ 2 جمهوری جدایی‌طلب آبخازی و اوستیای جنوبی را به رسمیت می‌شناسد، در حالی که مردم اوستیای جنوبی و آبخازیا پس از حمله اخیر گرجستان، تمایل بیشتری به استقلا‌ل یافته بودند.

در همین حال، معاون وزیر امور خارجه روسیه در گفتگو با یک هفته‌نامه آلمانی با تاکید بر این‌که روسیه برای غصب آبخازیا و اوستیای جنوبی هیچ تصمیمی ندارد و در عین حال از استقلال آنها حمایت می‌کند، نقش آمریکا را در بحران قفقاز فریبکارانه و سیاست بازانه خواند. گریگوریج کارازین، در گفتگو با هفته‌نامه اشپیگل اظهار کرد: واقعه‌ای که در شب هفتم و هشتم اگوست رخ داد، یک تراژدی برای ملت اوستیای جنوبی و همچنین گرجستان بود.

این مواضع در حالی مطرح می‌شود که نیکولا‌ سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه، برگزاری نشست اضطراری اتحادیه اروپایی را در تاریخ اول ماه سپتامبر برای بررسی بحران گرجستان خواستار شده است.

همچنین آنجلا‌ مرکل، صدر اعظم آلمان نیز گفت با وجود مناقشه گرجستان، روابط این کشور با روسیه قطع نخواهد شد. مرکل در مصاحبه با شبکه تلویزیونی زد دی اف آلمان در خصوص احتمال قطع روابط بین آلمان و روسیه گفت: قطعا چنین اتفاقی نخواهد افتاد،. ما (مرکل و مدودف) فلسفه کاملا‌ مشترکی داریم که گفتگوی صادقانه یکی از مصادیق آن است.

از سوی دیگر، میخائیل ساکاشویلی، رئیس‌جمهور گرجستان، در گفتگوی اختصاصی با شبکه فرانس 24 گفت: روسیه می‌کوشد با اقداماتش در گرجستان، نفت انتقالی از گرجستان را به اروپا را کنترل کند. رئیس‌جمهور گرجستان افزود: روسیه دراین جنگ 80 هزار سرباز و 3 هزار تانک به کشور ما فرستاد. چنین عملیاتی چندی پیش قابل تصور نبود. این عملیات نظیر عملیات روسیه در افغانستان بوده است.

12 هزار سرباز گرجستانی کاری دربرابر 80 هزار نیروی روسی نمی‌توانستند بکنند. ساکاشویلی گفت روس‌ها گرجی‌ها را از اوستیای جنوبی اخراج کردند و می‌کوشند استقلا‌ل گرجستان را از بین ببرند.

همچنین منابع خبری اعلا‌م کردند روسیه ورود کشتی‌های آمریکایی به دریای سیاه و افزایش توان نظامی‌ ناتو در منطقه را بسیار خطرناک و باعث تشدید بی‌ثباتی در منطقه می‌داند. مطبوعات ترکیه با اشاره به لنگر انداختن ناو آمریکایی در بندر باتوم گرجستان نوشتند تنها 80 کیلومتر فاصله بین ناوهای جنگی روسیه و آمریکا مانده است.

پیشینه و تحلیل بحران‌

منطقه اوستیا (جنوبی و شمالی) درقلب قفقاز و در دامنه سلسله جبال قفقاز در شمال گرجستان قرار دارد. مساحت آن 11900 کیلومترمربع است و کل جمعیت آن حدود 700 هزارنفر تخمین زده می‌شود. این منطقه در دوره استالین به 2 بخش شمالی و جنوبی تقسیم شد. این اقدام که در راستای تقسیم‌های قومی و مذهبی برای حذف تدریجی فرهنگ بومی مردم مسلمان این منطقه انجام گرفت، در عمل بین  مردم ایرانی تبار اوس جدایی انداخت که همین مساله پس از فروپاشی شوروی موجب شد اوس‌ها با تمام توان در پی آن باشند که با تشکیل یک جمهوری خودمختار واحد، راه پیوستن به روسیه را درپیش بگیرند زیرا در 7 دهه گذشته، اوس‌ها از فرهنگ و هویت ایرانی خود فاصله گرفته و در داخل فرهنگ روسی هضم شده‌اند. 

مردم اوستیای جنوبی سال 2006 با برگزاری یک همه پرسی، استقلال این منطقه را از گرجستان اعلام کردند، اما هیچ یک ازکشورهای جهان اعلام موجودیت این کشورجدید را به رسمیت نشناخته بودند. در این حال، مسکو با اشاره به نمونه کوزوو و برگزاری همه پرسی استقلال در آن استان جدایی طلب از صربستان، خواستار آن بود که جامعه جهانی رفتاری مشابه در قبال اوستیای جنوبی و همچنین آبخازیا که خواستار جدایی از گرجستان بودند، در پیش گیرد.

البته گفتنی است که طی 16 سال گذشته، در عمل اوستیای جنوبی با به جریان انداختن روبل به عنوان واحد پول خود و باز کردن مرزهای بازرگانی با اوستیای شمالی که تحت حاکمیت روسیه است، همه اقدام‌های لازم را برای اعلام پیوستن به روسیه به عمل آورد که نقطه اوج آن، اعلام استقلال کامل طی همه پرسی سال 2006 بود.

به هر تقدیر، واضح است که آمریکایی‌ها مایل نیستند، وارد جنگی تمام عیار با روسیه در قفقاز شوند. آمریکا می‌داند این خرس خفته را نباید در قفقاز بیدار کرد.

از سوی دیگر، تجربه جنگ ناخواسته در قفقاز بازی کردن با آتش است، زیرا قفقاز بیشترین تنوع قومیتی را در جهان در مقایسه با وسعت 340 هزار کیلومتری خود دارد. در این منطقه راهبردی،  بیش از پنجاه گروه قومی زندگی می‌کنند که هر کدام در قلمروی کشورهای جنوب قفقاز و جمهوری‌های خودمختار روسیه در شمال قفقاز زندگی می‌کنند. اگر قرار باشد اوستیای جنوبی مستقل شود انگیزه قو‌ی‌تری در چچنستان و قره باغ و آبخازیا وجود دارد. این‌گونه تمایلات جدایی طلبانه در چند سال اخیر حداقل 3 جنگ خونین را برمردم منطقه تحمیل کرده است که تاثیرات مخرب آن هنوز مردم منطقه را می‌آزارد.

بی‌شک مسکو با نگاهی خردمندانه درمی یابد که دامن زدن به  جنگی  خانمان برانداز به نفع هیچ‌یک از کشورهای منطقه نیست.

مترجم: سهیلا‌ زمانی‌