رباط هم رباط‌های قدیم!!!

 ا‌ز ابتدای فصل هشتم لیگ برتر در ایران، 5 نفر به دلیل مشابه پارگی رباط صلیبی پا راهی خانه‌هایشان شده‌اند تا شاید بعد از 7 ماه، بتوانند دوباره فوتبال بازی کنند. اتفاقاتی که در ابتدای فصل در فوتبال ما افتاد، همه را نگران کرد و بیشتر به این دلیل بود که تمرینات تیم‌های حاضر در لیگ برتر، پرفشارتر از حد معمول نشان می‌داد.

پارگی رباط‌های صلیبی این اواخر به کابوسی برای فوتبالیست‌های ایرانی بدل شده است. ترس از پیچ خوردگی زانو و پارگی رباط‌های صلیبی باعث شده تا بسیاری از بازیکنان ایرانی محتاطانه به جنگ با رقبا بروند. در کنار آنها گروهی دیگر هم وجود دارند که بی‌محابا به استقبال توپ و بازیکن حریف می‌روند و ترسی از آینده ندارند و نمی‌دانند یک اتفاق کوچک چه بازی بزرگی با آینده آنها خواهد کرد.

در سال‌های اخیر بازیکنان نامدار فوتبال ایران قربانی همین اتفاق کوچک شده‌اند و خیلی راحت برای 7 تا 11 ماه از زمین فوتبال دور بوده‌اند. همه فوتبالدوستان ایران صحنه تلخ بازی امیدهای ایران و کره جنوبی را در کره به یاد دارند. همین طور لحظه‌ای که خبر تلخ آسیب‌دیدگی جباری در اردوی تیم ملی در سوئیس و مصدومیت شدید جواد نکونام در بازی تمرینی اوساسونا در اسپانیا منتشر شد.

پیش از همه اینها محمد نوازی و ابراهیم میرزاپور هم اسیر همین درد مشترک شده بودند و همه اینها آماری نگران‌کننده را پیش روی ما می‌گذارد که در دنیا نظیر ندارد. تعداد آسیب دیده‌های ما در قیاس با بازیکنانی که در سطح اول فوتبال حرفه‌ای دنیا به خاطر پارگی رباط صلیبی زانوی پا از میادین دور می‌مانند، هشداردهنده است. این مشکل امروز فوتبال ایران نیست و به عقیده پزشکان در گذشته هم وجود داشته، ولی در دنیای مدرن امروز و به دلیل پیشرفت امکانات و علم، نمود بیشتری پیدا کرده است. دکتر نوروزی، پزشک تیم استقلال تهران در این باره می‌گوید: در سال‌های گذشته، با آسیب‌دیدگی‌های اینچنینی مواجه بودیم. خوشبختانه حالا امکاناتی نظیرMRI  خیلی به پزشکان کمک می‌کند تا میزان دقیق آسیب دیدگی‌ها را تشخیص دهند و از افزایش آن جلوگیری کنند. پزشک آبی‌ها در این باره به یک نکته مهم اشاره می‌کند و می‌گوید: قبول کنیم فوتبال ایران پیشرفت بیشتری داشته و کیفیت بازی‌ها و تمرین با سال‌های قبل قابل مقایسه نیست و فشار بازی‌ها بسیار بالاتر رفته و بازیکن‌ها مجبور هستند تمرینات سنگین‌تری را پشت‌سر بگذارند که این موضوع بر میزان آسیب‌دیدگی آنها می‌افزاید. در کنار این اظهارات باید به نوع تمرینات مربیان هم اشاره کرد که در صدمه دیدن بازیکن‌ها بی‌تاثیر نیستند.

پرسش عمومی‌

برای خیلی‌ها این پرسش عمومی مطرح است که رباط صلیبی و زانو چه اهمیتی دارد که آسیب دیدن آن تقریبا یک فصل کامل فوتبالیست‌ها را خانه‌نشین می‌کند. اصولا زانو مفصلی است که غیر از حرکت باز و بسته شدن دارای حرکت‌های خفیف چرخش به داخل و خارج هم هست. در تشکیل و نگهداری مفصل زانو استخوان‌ها، رباط‌ها و غضروف‌ها شرکت دارند. در همین حال باید گفت که 3 استخوان (استخوان ران، درشت نی و کشکک) در ساختار زانو حضور دارند. رباط‌ها هم فیبرهایی هستند که دو استخوان را به هم متصل می‌کنند. زانو 4 رباط مهم دارد که این رباط‌ها استخوان ران را به درشت نی متصل می‌کنند و پایداری استاتیک زانو را تامین می‌کنند. رباط‌های صلیبی قدامی و خلفی سبب پایداری مفصل زانو در حرکات به سمت جلو و عقب و ضربات در این جهات و نیز پایداری مفصل زانو در برابر حرکات چرخشی اعمال شده به زانو می‌شوند. رباط‌های جانبی داخلی و خارجی که در طرفین زانو قرار دارند هم سبب پایداری مفصل زانو در برابر اعمال نیرو به سمت خارج و داخل زانو می‌شوند. تاندون‌ها هم عضلات را به استخوان اتصال می‌دهند و غضروف‌ها در دنیای عجیب زانو، همان مینیسک‌ها هستند که در بین 2 استخوان درشت نی و ران قرار دارند و سبب افزایش سطح تماس در استخوان فوق و افزایش پایداری مفصل زانو می‌شوند.اما آسیب‌دیدگی رباط صلیبی چگونه رخ می‌دهد این مصدومیت که جزو شایع‌ترین آسیب‌های ورزشی است در اثر ایست ناگهانی و اعمال فشار به جلو روی زانو ناشی از این ایست و همچنین پیچ‌خوردگی‌های زانو ایجاد می‌شود. رباط صلیبی خلفی قوی‌تر از قدامی است و کمتر دچار پارگی می‌شود. کشیدگی و پارگی‌های رباط صلیبی خلفی احتیاج به نیروی زیادی دارد مثل برخورد شدید داشبورد خودرو به پایین زانو. به خاطر همین نیروی شدیدتر برای پارگی رباط صلیبی خلفی نسبت به نوع قدامی، اغلب آسیب‌های رباطی یا آسیب مینیسک همراه با آسیب رباط صلیبی خلفی هستند.

نشانه‌ها

اگر رباط صلیبی قدامی پاره شود، صدای «تق» در مفصل شنیده می‌شود. همچنین امکان دارد زانو ناپایدار شود و درد به قدری شدید باشد که فرد دچار تهوع و استفراغ شود. به دنبال این پارگی طی چند ساعت به علت خونریزی داخل مفصلی متورم و پر از خون خواهد شد.  درمان: برای آنها که نیاز شدید و قوی به زانوها دارند مثل ورزشکاران حرفه‌ای درمان جراحی بهترین پیش آگهی را دارد ولی برای آنها که استفاده شدید از زانو نمی‌کنند را می‌توان با آتل‌گیری و درمان غیرجراحی بهبود بخشید. ورزشکاران که نیاز شدید به زانو دارند به طور معمول برای جراحی توصیه می‌شوند که این کار زمان ترمیم را طولانی می‌کند.

نکته جالب این ‌که در اکثر موارد بازیکنان پس از بازگشت دوباره به میادین احتیاط و ترس زیادی از آسیب‌دیدگی دوباره دارند و مدت‌های زیادی طول می‌کشد تا آنها به آمادگی لازم بازگردند. مجتبی جباری چهره شاخص تیم استقلال تهران با اشاره به این نکته می‌گوید: «شرایط خیلی سختی است. این که نزدیک به یک فصل از میادین دور بمانید از لحاظ روحی هم اثر منفی بر جای می‌گذارد. من این وضعیت تلخ را تجربه کردم. وقتی برگشتم ترس عجیبی داشتم. بیشتر از این که حواسم به بازی باشد به زانوی پایم بود تا دوباره گرفتار آن نشوم. به نظر من اراده بالایی می‌خواهد تا دوباره بازیکن‌ها به شرایط مطلوب برسند».

یک فرضیه‌

همواره این فرضیه وجود داشته که تمرینات پرفشار برخی تیم‌ها در پارگی رباط صلیبی زانوی فوتبالیست‌ها تاثیر مستقیم داشته و گروهی دیگر نیز معتقدند که استاندارد نبودن تمرینات چنین شرایطی را فراهم می‌کند، اما امیر قلعه‌نویی چنین باوری ندارد. او در دفاع از همکارانش می‌گوید: «الان همه تیم‌ها به صورت علمی کار می‌کنند و مربیانی که به عنوان بدنساز فعالیت دارند از دانش روز برخوردارند».

دکتر زرینه پزشک باشگاه پرسپولیس هم درباره علت پارگی رباط صلیبی بازیکنان می‌گوید: «فشار تمرین‌ها و درگیری‌ها خیلی زیاد شده و نمی‌توان بازی‌های امسال را حتی با 5 سال پیش مقایسه کرد. البته نوع بدنسازی تیم‌ها هم می‌تواند شرط باشد. به هر حال این یک واقعیت است.» پزشک قرمزها درباره پیشگیری از این آسیب‌دیدگی جدی می‌گوید: «در درجه اول باید نگرش خود را درباره فوتبال تغییر بدهیم. تمرینات باید علمی‌تر شود. وقتی یک تیم به جای هفت، هشت هفته، سه هفته بدنسازی می‌کند این به بازیکن فشار زیادی وارد می‌کند.» دکتر زرینه همچنین تصریح می‌کند که برخی از بازیکن‌ها که فشار بیشتری روی دوش آنها است در معرض آسیب‌دیدگی قرار دارند. او درباره مقایسه این مشکل با آنچه که در اروپا رخ می‌دهد هم توضیح می‌دهد: «به دلیل در دسترس نبودن آمارهای دقیق، نمی‌توان آن را با هم مقایسه کرد. من نمی‌توانم آمار مصدومیت ورزشکاران ایرانی را نگران‌کننده بدانم چون هیچ آماری از خارجی‌ها ندارم و درصد آسیب‌دیده‌های فوتبال لیگ‌های اروپایی را هم نسبت به بازیکنانشان نمی‌دانم». زرینه حتی به نوع برنامه‌ریزی فدراسیون هم اشاره می‌کند و می‌گوید که مشخص نبودن برنامه‌های درازمدت روی آسیب‌دیدگی‌ها نقش دارد چون که مربیان با سردرگمی زیادی مواجه هستند و نمی‌دانند چه زمانی بدنسازی کنند.

به هر تقدیر پارگی رباط صلیبی به یک معضل بزرگ و کابوس وار برای فوتبالیست‌ها بدل شده و به‌نظر می‌رسد تنها با ایجاد آمادگی در بازیکنان و افزایش سطح علمی تمرینات به سطح استاندارد از آن پیشگیری کرد. نزدیک به 8 سال از عمر فوتبال حرفه‌ای ایران می‌گذرد، اما این مشکل هر روز بیشتر از قبل به چشم می‌آید. آیا یک جای کار ایراد ندارد؟

 محسن خلیلی: تیم ملی قرار بود در تهران بازی برگشت با سوریه را در چارچوب دیدارهای مرحله مقدماتی جام جهانی در قاره آسیا انجام دهد. خلیلی در آن بازی مصدوم شد و 5 جلسه فیزیوتراپی برای او تجویز شد. خیلی‌ها می‌گویند خلیلی در حالی که می‌دانست مصدوم است و نمی‌تواند برای پرسپولیس بازی کند، قراردادش را با این تیم تمدید کرد. فقط 2 روز حضور در اردوی تیم ملی در کمپ ماربیای اسپانیا کافی بود تا خلیلی برای 8 ماه از لیگ دور بماند. او در دو بازی رفت و برگشت داربی به استقلال گل زده بود.

 میثاق معمارزاده: دروازه‌بانی که فصل قبل در سایپا خیلی خوب کار کرده بود، خرید اول پرسپولیس در فصل نقل و انتقالات بود و  به عنوان امید اول و آخر کادر فنی این تیم تبدیل شد. بازی با سایپا در اولین قدم لیگ جدید نشان داد که امیدواری کادر فنی چندان هم بی‌دلیل نبوده است، اما بازی با پاس همان اتفاق بدی بود که افشین قطبی آرزو نداشت آن را ببیند.

 امید روانخواه: وقتی خلیلی مصدوم شد، نگاه همه به سمت امید روانخواه برگشت، چون او هم مثل خلیلی در هر دو بازی رفت و برگشت داربی فصل قبل گل زده بود و حالا با خیال راحت می‌توانست به داربی این فصل فکر کند، ولی سرنوشت او هم مثل خلیلی نوشته شده بود. روانخواه در بازی با ابومسلم مصدوم شد و او هم مثل خلیلی باید تا هفته چهارم دور برگشت لیگ، بازی‌ها را از روی سکوها ببیند.

 عباس آقایی: بازیکن خط میانی پرسپولیس بعد از مشکلات فراوانی که با افشین قطبی داشت، این تیم را ترک کرد و به سایپا رفت، اما تقدیرش به گونه‌ای نوشته شده بود که این بازیکن، مثل میثاق معمارزاده تنها بازی با تیم سابقش را تجربه کند و بعد هم از دور کنار برود. او در دقیقه 35 بازی سایپا و پیکان از ناحیه زانو بشدت آسیب دید که با MRI مشخص شد رباط صلیبی او هم پاره شده است.

رضا امیدوار