آزاداندیشی در «صحن علنی»

هر چند شکل زنده و پویای برنامه‌های گفتگو محور با رویکرد چند صدایی، برای مخاطبان جذاب‌تر است، اما گاه برنامه‌سازان ناچار هستند به دلایل مختلف برنامه‌های خود را به صورت تولیدی بسازند؛ با این حال باز هم چیزی از کیفیت این برنامه‌ها کم نخواهد شد؛ چرا که اهداف رسانه برای برنامه‌سازان آگاه و هوشیار، کاملا مشخص است.

در این میان توجه به مخاطبان ایرانی در خارج از کشور نیازمند نگرشی متفاوت برای ساخت برنامه‌های
گفتگو محور است.

مخاطبانی که با رسانه‌های ابر قدرت سر و کار دارند، دیگر گوش خود را به شنیدن برنامه‌هایی که تنها کلیت موضوعات مختلف در آن بررسی می‌شود، نمی‌سپارند. برنامه‌سازان رسانه ملی باید با تفسیر و تحلیل موضوعات عام و خاص و دعوت از موافقان و مخالفان هر بحث، مخاطب خود را پای برنامه بنشانند و با بیطر‌فی کامل، مباحثی را در برنامه خود  مطرح و ارزیابی کنند که در نهایت نتیجه آن منجر به هدایت نگرش او شود. برنامه زنده «صحن علنی»، یکی از همین دست برنامه‌ها است که شبکه جهانی صدای آشنا با قرار دادن آن در جدول پخش برنامه‌هایش، این فضا را به‌وجود آورده است که مخاطبانش آگاهی لازم را نسبت به فضای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور به دست آورند.

کامران جانبخش، سردبیر و نویسنده برنامه «صحن علنی» می‌گوید: هیچ‌وقت با به چالش کشیدن موضوعات مختلف که در نهایت نتیجه‌ای حاصل مخاطب و رسانه‌ نمی‌شود، موافق نبوده‌ام. برنامه‌های چالشی، به خودی خود دارای جذابیت هستند، اما اگر در بررسی یک موضوع بی‌گدار به آب زد، در نهایت تمام تلاش چند روز یا حتی چند ماه یک تیم کاری از بین می‌رود. ما در برنامه «صحن علنی» بی‌آن‌که قصد داشته باشیم از شاخه‌ای به شاخه‌ای دیگر برویم، فضایی را به‌وجود آورده‌ایم که با مطرح کردن هر موضوع، گروه مخالف و موافق آن را به برنامه دعوت کنیم تا جنبه‌های مختلف آن مورد تحلیل قرار بگیرد. نقش تفکرات متولیان هر گروه برای ما در این برنامه بسیار اهمیت دارد. چرا که ماحصل کار نقاط مشترکی است که از گفتگوی انجام شده بین این گروه‌ها به دست می‌آید؛ نقاط مشترکی که هم برای شنونده و هم برای عوامل برنامه جذاب است. به طور مثال یکی از برنامه‌های «صحن علنی» مربوط به احزاب بود. ما در این برنامه از دو حزب با سابقه و نوپای موتلفه و مشارکت، نفراتی را انتخاب و به استودیوی برنامه دعوت کردیم. مهمانان ما گر چه با هم اختلاف نظرات پایه‌ای داشتند، اما بحث به نحوی هدایت شد که هر دو اجازه بیان نظرات خود را داشتند و اتفاقا گاهی موافق و گاهی مخالف حرف‌های یکدیگر بودند. اما آن نکته‌ای که برای ما اهمیت داشت، نتیجه گفتگوها و چالش ایجاد شده در بحث بود که مخاطب را هم با این دو حزب آشنا کرد، و هم اطلاعاتی را گسترده‌تر از قبل در اختیارشان قرار داد. وی افزود: رویکرد اصلی ما در این برنامه، مطرح کردن موضوعات برجسته در جامعه است که ظرف هفته‌های قبل، در رسانه‌های تصویری و مکتوب و همچنین برای اذهان مردم، اهمیت داشته است. بررسی این‌گونه از موضوعات، قاعدتا نیاز به حضور دو یا چند کارشناس دارد که هر یک با بیان نظرات خود، بحث را به جای قابل قبولی از نظر مخاطب برسانند. گاهی نیز چاره‌ای نیست جز این‌که تنها برای توجه به موضوع و بررسی نسبی آن، برنامه بدون حضور کارشناس روی آنتن می‌رود جانبخش افزود: موضوعاتی که در برنامه «صحن علنی» مورد ارزیابی قرار می‌گیرند، اغلب موضوعات عام جامعه هستند که مردم همیشه با‌ آنها سروکار دارند. سیستم انتخابات، تشکل‌های غیرقانونی، عملکرد اقتصادی دولت، فرار مغزها، سیستم آموزشی کشور، و...، از جمله موضوعاتی است که ما به آنها توجه می‌کنیم. در واقع بدنه اصلی برنامه را با موضوعات این چنینی شکل می‌دهیم. اما برای غافل نماندن از موضوعات داغ و خاص، با ایجاد آیتمی به نام «تیتر یک»‌ در ابتدای برنامه، هدف خود را دنبال می‌کنیم. اگر چه ما به هر دو جنبه موضوعات توجه می‌کنیم، اما در عین حال با توجه به نوع مخاطبان شبکه‌ جهانی صدای آشنا، سراغ موضوعاتی نمی‌رویم که خیلی جنبه داخلی دارند. ولی نه به این معنا که اصلا در برنامه خود به مباحث و اتفاقات داخل کشور توجه نمی‌کنیم. ما نیز با علم به این که رسانه‌های دنیا هر لحظه منتظر خبر و رخدادی در کشورمان هستند تا به دنبال آن از مانورهای تبلیغاتی و پوشش‌های گسترده خبری غافل نمانند، با استفاده از شیوه چند صدایی، موضوعات مورد توجه رسانه‌های دنیا را، مورد تحلیل قرار می‌دهیم و برای مخاطب این فرصت را ایجاد می‌کنیم تا به درستی نتیجه‌گیری کند. در این میان اخبار و رویدادهای بین‌المللی نیز از چشم ما پنهان نخواهد ماند. به طور مثال بررسی اجلاس G8 و D8 در ژاپن، مسائل مربوط به انتخابات آمریکا و ...، موضوعاتی بوده که ما در این برنامه آ‌نها را با حضور کارشناس بررسی کرده‌ایم. سردبیربرنامه صحن علنی گفت: از آنجا که ماهیت اصلی برنامه «صحن علنی» سیاسی است، ما هم اغلب به بررسی مسائلی از حوزه سیاست کشور می‌پردازیم. مثلا شاید یک موضوع اقتصادی باشد، اما ما، ماهیت سیاسی آن را از نگاه صاحب نظران بررسی خواهیم کرد.

وی در ادامه گفت: در طول کار، موضوع برنامه بدون موضع‌گیری مجری مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد. این کار برای رعایت انصاف و عدالت‌های رسانه‌ای صورت می‌گیرد؛ در اصل ما رابط بین نظرات مختلف کارشناسان و صاحبان فکر و مخاطبان هستیم. وقتی قرار ما این است که فضایی برای گفته شدن حرف‌های مسوولان به وجود آوریم، با در اختیار گذاشتن زمان مساوی برای هر گروه یا جناح، هدف خود را جدی‌تر دنبال می‌کنیم.

کامران جانبخش اظهار کرد:‌ برنامه‌هایی نظیر برنامه «صحن علنی»‌همیشه دغدغه‌های رعایت خطوط قرمز را دارند.
طبیعی است که اگر هر برنامه‌ساز با اهداف رسانه‌اش آشنایی داشته باشد و بداند تا چه محدوده‌ای اجازه دارد گام بردارد، دیگر درگیر این مساله نخواهد شد. وقتی برنامه‌ساز فراتر از اهداف سازمان، قدم بردارد و مباحث مختلف را بدون آن که به سرانجامی برساند در رسانه خود مطرح کند، قطعا با مشکل مواجه خواهد شد. وقتی بحثی به صورت آکادمیک  و با تفکر مطرح شود و افراد بنام و صاحب نظر در برنامه حضور پیدا کنند و بحث را به شکل منطقی به چالش بکشانند، شنوندگان از هر قشری هم که باشند، خواهند فهمید که برنامه ‌روندی حرفه‌ای دارد. طراح و سردبیر برنامه می‌تواند با دقت و درایت، خشکی موضوعات جدی را بگیرد و با یک چیدمان صحیح و منسجم، نقدی منصفانه و عادلانه را پیش روی مخاطبانش بگذارد.

وی همچنین گفت: جای امیدواری است که ما در برنامه «صحن علنی»، هم برای انتخاب موضوعات و هم برای طراحی سوال، با حمایت مدیرگروه و مدیر شبکه مواجه هستیم و با آزادی عمل مناسب، بخش‌های مختلف هر برنامه را مشخص می‌کنیم. ما با یک برنامه‌ریزی دقیق، موضوع برنامه را برای هفته آینده مشخص می‌کنیم، و در طول هفته با تحقیق و مطالعه، مهمانان را انتخاب و سوالات را متناسب با آنها طراحی می‌کنیم. با توجه به این‌که این برنامه، یک برنامه گفت و گو محور است، حضور کارشناسان برای ما در استودیوی برنامه بسیار اهمیت دارد. اگر چه برای دعوت از رجال سیاسی گاهی دچار مشکل می‌شویم اما برای نزدیک‌تر شدن به خواسته مخاطبان خود در خارج از کشور، افراد صاحب نام را به برنامه دعوت می‌کنیم تا نظرات خود را در اختیار آنها قرار دهند. خیلی از رجال سیاسی برای حضور در برنامه‌های صدا و سیما به دلایل‌ مختلف امتناع می‌کردند، اما خوشحال هستیم که این برنامه راهی را برای حضور تعداد زیادی از همین افراد، به رسانه ملی باز کرده است. انتظار داریم آینده این برنامه با همین روند و به مراتب بهتر و بهتر، روشن باشد.

مهدی مهدی‌قلی گوینده و مجری و ناهید گودرزی تهیه‌کننده برنامه «صحن علنی» هستند.

برای همراهی با برنامه «صحن علنی» کاری از گروه طرح و تولید حوزه آمریکا در شبکه‌ جهانی صدای آشنا، دوشنبه‌ها ساعت 20 به‌وقت تهران  برابر با ساعت 30/15 به‌وقت گرینویچ از نشانی اینترنتیwww.Sedayeashna.ir  و ماهواره هات‌برد، فرکانس 12437، قطبیت افقی و سیمبل ریت 27500، شنونده این برنامه باشید.

    نسترن داداشی‌