آدرنال؛ چند روح در یک بدن
آدرنال یعنی غده فوقکلیه که همان طور که از اسمش پیداست، به بالای کلیهها چسبیده، اما هیچ ربطی به کلیهها ندارد. تازه، خود آدرنال شامل «بخش قشری» و «بخش مرکزی» است که اینها هم هیچ ربطی به هم ندارند و منشأشان از نظر جنینی متفاوت است. این طوری شده که کلیه جزو دستگاه ادراری است؛ بخش قشری فوقکلیه یک غده درونریز محسوب میشود و بخش مرکزی فوقکلیه جزو دستگاه عصبی خودمختار است!
بخش مرکزی آدرنال، هورمون معروف «آدرنالین» را در مواقع احساس خطر، اضطراب یا عصبانیت ترشح میکند که ما را برای جنگیدن یا فرار یا انجام یک کار سریع آماده میکند. به همین خاطر به آنهایی که خونسرد و یواش هستند، میگویند: «بچه بجنب، یهکم آدرنالین ترشح کن».
بخش قشری آدرنال خودش 3 لایه است که دوتایشان هورمونهایی ترشح میکنند که برای بدن از نان شب واجبترند: لایه خارجی آلدوسترون میسازد که سدیم بدن و فشارخون را تنظیم میکند (در پرکاری آدرنال فشارخون میزند بالا). لایه وسطی تحت کنترل غده هیپوفیز در مغز، کورتیزول میسازد که معجون ضدالتهاب و کورتون طبیعی بدن است (اگر نباشد، فوری میرویم توی شوک). لایه داخلی آدرنال هورمون مردانه میسازد که اتفاقا در مردان نسبت به غدد جنسی اصلی اهمیتی ندارد. پرکاری این لایه در خانمها مهم است چون باعث ایجاد علائم مردانه مثل رویش موی اضافی در بدن میشود.
دکتر یاسر مالی
گفت و گو
