زندگی به شرط کار

بسیاری از کودکان که معصومانه به دنبال کسب درآمدند، با حوادثی مواجه می‌شوندکه ناخواسته آنها  را به انواع آسیب‌های اجتماعی آلوده کرده و پس از چندی در دامن باندهای خلافکار می‌کشاند.

با وجودی که مسوولان بهزیستی اهواز که آماری رسمی از تعداد کودکان کار ندارند، ولی پیش‌بینی می‌شود این استان در مقایسه با شهرهای دیگر از آمار بیشتری برخوردار باشد. در میان انبوه جمعیت بازار اهواز چند کودک خردسال با لباس‌های کهنه که سن بزرگترین آنها  از 11 سال تجاوز نمی‌کند، نظر ما را به خود جلب می‌کند که از خیل جمعیت می‌خواهند از آنها  خرید کنند.

یکی از این کودکان که در بازار اهواز مشغول به کار است می‌گوید: به خاطر فقر مادی از درس خواندن محروم مانده و از چند سال گذشته تاکنون در بازار شهر خود به کار دستفروشی مشغول است.

تکدیگری، پاک کردن شیشه ماشین، جمع‌آوری ضایعات و نان خشک، واکس‌زنی، دود کردن اسپند و نواختن ضرب توسط کودکان از جمله مشاغلی است که آنها  انجام می‌دهند.

به اعتقاد کارشناسان مسایل اجتماعی به دلیل تفکیک نشدن بحث کودکان خیابانی و کار و نقص قوانین در چگونگی رسیدگی به وضعیت آنها ، هیچ متولی‌ای مسوولیت آنها  را نمی‌پذیرد. به عقیده این عده، هر بار که کودکان خیابانی از سطح شهر جمع‌آوری می‌شوند آن دسته از این کودکان که فاقد سرپرست هستند در مجموعه‌هایی چون مراکز نگهداری بخش خصوصی و بهزیستی نگهداری می‌شوند، اما کودکان کار پس از برگشت به خانه دوباره از فردای آن روز کار خود را در خیابان‌ها شروع می‌کنند.

کودکان کار در داخل خانه و یا در کنار پدر، به مشکلاتی از قبیل اختلالات روحی و روانی از جمله افسردگی دچار می‌شوند و میزان این افسردگی، زمانی گسترش می‌یابد که به رغم علاقه‌مندی او به بازی و تفریح، بدون خواست خود مجبور به کار می‌شود.

به اعتقاد کارشناسان یکی از دلایل روی آوردن کودکان کار به فعالیت‌هایی که هنوز برای آنها  مجاز نیست در خانواده‌های کم‌درآمد احساس مسوولیت کاذب است. در خانواده‌هایی که از جهت مالی و اقتصادی چندان غنی نیستند و والدین توانایی برطرف کردن نیازهای مادی یا معنوی کودکان را ندارند، آنها  برای بهبود وضعیت مالی و اقتصادی و نیز جلب توجه خانواده، به کار کردن رو می‌آورند. همچنین در برخی از خانواده‌ها که والدین به تحصیلات اهمیت نمی‌دهند، کار نشانه رشد و بلوغ فکری کودکان محسوب می‌شود و به عبارتی این کودکان با کار باید نشان دهند می‌توانند امور خود را بگذرانند.

طهماسبی مسوول دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی استان خوزستان حفظ حقوق و توسعه فردی و اجتماعی و فراهم آوردن زمینه رشد همه‌جانبه کودکان کار را دارای اهمیت ویژه‌ای می‌‌داند.

وی دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی این سازمان را به عنوان یک مرجع رسمی در امور ساماندهی کودکان کار عنوان کرد و افزود: این دفتر اقدام به راه‌اندازی مرکز ساماندهی کودکان خیابانی کرده که هدف آن حمایت از آنها  به منظور جلوگیری از آسیب‌های اجتماعی و فراهم آوردن امکانات اولیه زندگی مناسب و سالم است.

طهماسبی متذکر شد: از ابتدای سال گذشته تاکنون تعداد 192 نفر از کودکان خیابانی در خوزستان و واجد شرایط شناسایی، جمع‌آوری شدند و ساماندهی یافتند.

مسوول دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی خوزستان میانگین سنی این افراد را از 8 تا 15 ساله عنوان کرد و درخصوص دستفروشی در خیابان‌ها و حمایت قانونی از آنها  اظهار کرد: عوامل زیادی از جمله فقر، طلاق و عدم صلاحیت والدین موجب این معضل اجتماعی است.