شبانه‌های ‌رادیو

رادیو شصت و چند سال پیش که به ایران آمد با خیلی از ویژگی‌های زندگی مردم مشرق زمین عجین شد و رنگ و بوی شرقی گرفت. برای همین است که قصه شب و نمایش‌های شبانه رادیو اولین برنامه‌هایی بودند که مورد توجه قرار گرفتند و پرطرفدار شدند تا آنجا که هنوز هم بسیاری از مردم به آنها حس نوستالژیک و خاطره‌انگیزی دارند. فرق قصه‌ها و نمایش‌های رادیو هم در این بود که هر کس به‌تنهایی و در خلوت خود و نه در جمع  به رادیو گوش می‌سپرد و طبیعی بود که این حس بر او القا شود که گوینده یا مجری یا قصه‌گو با او و برای او حرف می زند. حاصل کار اگرچه به ظاهر تک‌گویی و به اصطلاح مونولوگ گوینده بود، اما در باطن گفتگویی 2 نفری بود میان مجری و مخاطب، که البته هنوز هم چنین است. برنامه‌های شبانه رادیو مثل مجموعه‌های راه شب به همین دلیل از جمله پرطرفدارترین برنامه‌های رادیو بودند و بعد از تعدد شبکه‌های رادیویی، الگویی شدند برای دیگر شبکه‌ها و بعد از آن رادیوهایی مثل  تهران، جوان، پیام و... از این مدل بسیار استفاده کردند.

رادیو پیام از همان ابتدای شروع به کار خود در بخش شبانگاهی شیوه‌ای را اجرا کرد که بسیار از مجموعه برنامه‌های راه شب متاثر بود، اما برای خودش ابداعاتی هم داشت. در این بخش که از ساعت 22 آغاز می‌شود و در ساعت 2 بامداد پایان می‌یابد، کارشناسان مولفی حضور دارند و به صورت تک‌گویی یا مونولوگ برنامه را اجرا می‌کنند. افرادی مثل ساعد باقری، سهیل محمودی، صدرالدین شجره، رشید کاکاوند که بتازگی برنامه‌اش را تحویل داده است، حسین ابراهیمیان، رضا معینی و محمد صالح علا که هر کدام در یکی از روزهای هفته برنامه را اجرا می‌کنند.

بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام را تا مدت‌های زیادی رشید کاکاوند اجرا می‌کرد که به دلایل مختلفی این بخش از استقبال زیادی برخوردار بود.

رشید کاکاوند استاد زبان و ادبیات فارسی است، اطلاعات جامعی در این حوزه دارد، متون نظم و نثر ادبیات فارسی را خوب می‌شناسد و حافظ‌شناس شیرین‌زبانی نیز هست. خیلی‌ها بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام را به خاطر تفأل‌های او به حافظ دوست داشتند و پیگیری می‌کردند. ویژگی دیگر بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام، سخنوری و داستان‌پردازی‌های رشید کاکاوند بود که خیلی وقت‌ها هم بداهه صورت می‌گرفت. او در واقع استاد مجردگویی و مونولوگ است که این توانایی را دارد که حتی برای مدت 4 ساعت شنونده را پای حرف‌ها، قصه‌ها و متل‌هایی که تعریف می‌کند میخکوب نگه دارد. از حدود یک‌سال پیش ساختار بخش شبانگاهی سه‌شنبه دگرگون شد، به این صورت که شیوه کاکاوند از مدل مجردگویی  به برقراری دیالوگ و گفتگوی 2 نفری تغییر یافت و او با نام‌آوران عرصه موسیقی به گفتگو می‌نشست. در این ساختار اگرچه رشید کاکاوند به خاطر احاطه‌ای که به موسیقی داشت خوب ظاهر شد، اما عادت مخاطب پیش از این به سمت و سوی دیگری پیش رفته بود و ترجیح می‌داد که در آن ساعت شب با تک‌گویی‌ها، قصه‌ها و روایاتی که کاکاوند نقل می‌کرد به آرامش برسد. بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام چند ماهی با همین شیوه جدید پخش شد تا این که روال برنامه دوباره تغییر کرد و چند هفته‌ای نیز با همان شیوه قدیمی پخش شد. تا این که رشید کاکاوند بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام را ترک کرد و هم اکنون صدرالدین‌ شجره که خود اجرای یکی از روزهای شبانگاهی پیام را بر عهده داشت،  به جای او سه‌شنبه‌ها را نیز اجرا می‌کند.

خیلی‌ها  هنوز هم عادت دارند که با نوای رادیو بخوابند. خیلی از جامعه‌شناسان و روان‌شناسان بر این باور هستند که رادیو حتی در خواب هم می‌تواند روی فکر و ذهن انسان  تاثیر بگذارد،  برای این که شب لحظه آرامش است و آدمی از راه شنیدن بسیار تاثیر می‌پذیرد. در این میان هم هر برنامه‌ای که بتواند با مخاطبش دیالوگ برقرار کرده و او را برای همذات‌پنداری ترغیب کند، مورد اقبال بیشتر مردم قرار می‌گیرد. به گواهی بسیار کسانی که شنونده بخش شبانگاهی سه‌شنبه‌های رادیو پیام بودند، برنامه رشید کاکاوند این خاصیت ویژه را داشت که با فراهم آوردن دقایق آرامش‌بخش، شنونده را با خود همراه کند. برنامه‌ای که هم اکنون به دلایل نامشخصی برای مخاطب، به کار خود پایان داده و جایش در میان شبانه‌های رادیو خالی است ...

فاطمه رحیمی