حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
با تعویض عروق و دریچه قلب بدون باز کردن قفسه سینه صورت می گیرد
جراحی سه بعدی قلب
انجام جراحی تعویض عروق و دریچه قلب به صورت رباتیک (بدون باز کردن قفسه سینه) که ادعا میشد برای نخستین بار در کشور صورت گرفته، از مدتها پیش از عمل تا چند روز بعد از آن به تیتر اول اخبار علمی و پزشکی محافل کشور تبدیل شد.
هر چند انتظار میرود نظارت این وزارتخانه بر مراکز بیمارستانی و بهداشتی کشور باید بهگونهای باشد که پیش از هماهنگی امکان چنین ادعاهایی از طرف مراکز و افراد مختلف به وجود نیاید، ما از بحث رباتیک این عمل صرف نظر کردیم. البته جراحی قلب، آن هم بدون باز کردن قفسه سینه از دیگر بخشهای جذاب این عمل است که در این گزارش به آن میپردازیم.
عمل جراحی تعویض عروق و دریچه قلب به روش آندوسکوپی بدون بازکردن کامل قفسه سینه از سوی یک استاد ایرانی جراحی قلب دانشگاه لوبک آلمان در تهران انجام شد.
به گفته دکتر مهرداد محمودی، استاد جراحی قلب و پژوهشگر دانشگاه لوبک آلمان در حال حاضر عملهای آندوسکوپی جراحی قلب در ایران آغاز شده و استفاده از این روش برای تعویض دریچههای قلب نیز امکانپذیر است.
وی با بیان این که بسیاری از بیماران قلبی به بیماریهای عروقی مبتلا هستند، استفاده از این روش جراحی برای عملهای قلب و عروق را به نفع بیماران دانست و گفت: انجام عمل آندوسکوپی برای بیماران عروقی از طریق سیستمهای دوبعدی معمول امکانپذیر نیست. اما با استفاده از روشها و دستگاههای جدید تصویرسهبعدی ایجاد شده؛ به این ترتیب جراح میتواند عملهای کرونری را با ظرافت بیشتری به سرانجام برساند.
بهطور کلی استفاده از استنت در بیماریهای عروقی قلب یعنی آنچه در حال حاضر برای این بیماران انجام میشود، راهحلی درازمدت نیست و تحقیقات نشان میدهد در صورتی که بعد از استنتگذاری حتی پس از گذشت یک سال ، قرصهای ضد انعقاد خون بیمار قطع شود، حدود 20 تا 40 درصد خطر سکته قلبی وجود دارد بنابراین در این روش بیمار محکوم است که یک عمر از داروهای ضد انعقادی استفاده کند.
این در حالی است که هر عدد از این قرصها حدود 3000 تومان هزینه دارد. از طرف دیگر در جراحیهای باز، باز شدن قفسه سینه بار روانی زیادی را برای بیمار به همراه دارد و کیفیت وضعیت عمومی بیمار پس از عمل و بهبود و ترمیم زخمها از دیگر مشکلات بیماران بعد از جراحیهای باز قفسه سینه است.
در واقع هیچ عملی جای پیوندهای شریانی را برای بیماران قلبیعروقی نمیگیرد. چرا که استفاده از پیوندهای شریانی طول عمر بیشتری را برای بیمار به دنبال دارد. هر چند پیوندهای وریدی نیز طول تقریبا 12 سال را به همراه دارند.
محمودی با بیان این که امروزه این امکان فراهم شده که با باز کردن قسمت کمی از قفسه سینه و به روش آندوسکوپی بیماریهای قلب و عروق درمان شوند، افزود: ظرافت از مهمترین پارامترها در این جراحی است. به این ترتیب، در صورتی که بایپس مناسب و دقیق انجام نشود، نتایج مطلوب حاصل نمیشود.
جراحی منحصر به فرد برای بیماران قلبی
دستگاه آندوسکوپیای که برای جراحیهای عروق به کار گرفته میشود، از نظر ظاهر با دیگر دستگاههای آندوسکوپی تفاوتی ندارد. این دستگاه تنها تصویری سه بعدی ایجاد میکند که این تصویر برای جراح از هر چیز دیگر مهمتر است.
ویژگی دیگر این دستگاه ایجاد فیلمهای آنژیوگرافی و سیتی آنژیوگرافی است که این امکان را فراهم میکند تا اگر حین جراحی مشکلی به وجود آمد، جراح بتواند دوباره فیلم را نگاه کند و اقدامات لازم را انجام دهد.
در این روش درواقع سر آندوسکوپ در جایی که پزشک جراح بخواهد، هدایت میشود و گاهی از طریق صدای ضبط شده پزشک نیز که در دستگاه قرار میگیرد، انجامپذیر است.
به این ترتیب جراح از طریق آندوسکوپیک به توراکس یا قفسه سینه وارد میشود و رگ را جدا میکند و شریان را به آن پیوند میزند. البته این کار باید با دقت و ظرافت ویژهای انجام گیرد.
عمل جراحی به روش آندوسکوپیک یک روش کمتر تهاجمی و با باز کردن حدود چند سانت از روی قفسه سینه بیمار انجام میگیرد. بنابراین جراحان قلب میتوانند با آموزش روش آندوسکوپیک از این روش برای بیماران بیشتری استفاده کنند.
بهطور کلی، منحصر بودن این عمل قابلیت سه بعدی بودن آن است که از طریق ایجاد یک حفره و بدون باز کردن قفسهسینه، عروق قلب باز و یا پیوند زده میشود.
ضمن آنکه به دلیل سوراخ شدن سینه به بیمار کمک میشود که به لحاظ استرس و تهاجم میکروبی، فضای استریلیزه ایجاد شده و در زمان کوتاهی جوش بخورد و بیمار سریعا به فعالیت روزمره خود بازگردد. البته شرایط بدنی بیمار و اینکه چاق نباشد و همچنین ریسک پذیر بودن و شرایط مناسب مالی در این عمل موثر است.
محمودی مدت نقاهت پس از این عمل را خیلی کمتر از اعمال جراحی قلب به روش باز شدن قفسه سینه (استنت) عنوان کرد و افزود: باید سطح دانش بیماران نسبت به اقداماتی که میتوان برای آنها انجام داد، افزایش یابد. به این ترتیب با بالا رفتن توقع بیماران، رقابت در جراحان برای فراگیری و استفاده از تکنیکهای نوین جراحی نیز ایجاد میشود همانطور که دانش بیماران اروپایی نسبت به اعمالی که میتوان برای آنها انجام داد، بسیار بالاست.
شرایط لازم برای جراحی
در سراسر دنیا سعی بر این است تا حدیکه امکان دارد، بیماریهای عروقی به وسیله بایپسهای شریانی انجام شود و در جایی که این امکان وجود ندارد، از استنت استفاده شود.
در این میان، ویژگیهای بالینی بیمار برای انتخاب روش جراحی بسیار مهم است. در واقع در بیماران مسن که توانایی عملهای جراحی را ندارند، استفاده از استنت مناسبتر است؛ اما در بیماران جوان تاکید بر آن است که بدون باز کردن کامل قفسه سینه از کیفیت زندگی بهتری برخوردار شود.
دکتر محمودی با بیان این که در حال حاضر عمل جراحی قلب به کمک آندوسکوپ حدود 5 سال است که در دنیا انجام میشود و ایران پس از کشورهای اتریش، آلمان، آمریکا و کلمبیا قادر به انجام این روش شده است، افزود: از این تکنیک سه بعدی برای اعمال جراحی مغز نیز استفاده میشود. البته کار کردن با دستگاه آندوسکوپ دوره مخصوص به خود را دارد و در این عمل چشم و دست باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
دکتر محمودی با بیان این که از شهریور ماه گروهی از متخصصان آلمانی برای آموزش این تکنیک جدید به ایران میآیند، اعلام آمادگی کرد که در این زمینه به متخصصان علاقهمند کشور نیز آموزشهای لازم را ارائه کند.
محمودی به عنوان عضو هیات علمی پژوهشی دانشگاه لوبک آلمان پیش از این نیز 6 دستگاه و ابزار مورد نیاز را نیز ابداع کرده و پتنتها را به نام خود در اروپا به ثبت رسانده است که از جمله آنها میتوان از رتکتور جراحی و دریچههای مورد نیاز برای آئورت و میترال نام برد.
دکتر محمودی در پایان با تاکید بر دانش و آگاهی بالای ایرانیها افزود: افراد جامعه باید خود را باور داشته باشند و اگر شغلی دارند، خود را وابسته به آن شغل و سازمان بدانند. ایران از نظر دانش و آگاهی از توانایی بالایی برخوردار، اما انجام کار گروهی در ایران نهادینه نشده است.
بهاره صفوی
گفت و گو
