گیاهخواران مطلق (Vegan) هیچ غذایی با منشأ حیوانی را نمیخورند و کمتر توصیه میشوند.
اما بهترین نوع از این رژیمها، حذف گوشت قرمز و استفاده از ماهی، مرغ و محصولات لبنی به همراه گیاهان است.
Lacto Vegetarianها اگر در طولانیمدت از رژیم گیاهخواری خود استفاده کنند، به کمخونی مگالوبلاستیک ناشی از کمبود ویتامین 12 B، ویتامینی که در غذاهایی با منابع حیوانی یافت میشود، مبتلا میگردند. نکته جالب این که، کمبود ویتامین 12 B در مناطقی که بهداشت ضعیف است، مشکل چندانی ایجاد نمیکند! زیرا در این مناطق باکتریها به عنوان منابع تولید کننده این ویتامین در روده انسان شناخته میشوند.
از طرفی میزان بالای اسید فولیک (از انواع ویتامینهای گروه (B در رژیم گیاهخواری، تخریب سلولی و عصبی (نورولوژیک) ناشی از ویتامین 12 B را پنهان میکند.
به هر حال گیاهخواران باید منبع قابل اعتمادی از ویتامین 12 B داشته باشند و مثلاً نوشیدنیهای سویا یا مکمل دریافت کنند.
رژیمهای گیاهخواری که به خوبی طراحی شده اند (بویژه Lacto Ovo Vegetarianها) برای نوزادان، کودکان و بالغان ایمن هستند و اگر همه نکات تغذیهای در آنها رعایت شوند، میتوانند همه نیازهای تغذیهای برای رشد را تأمین کنند.
یکی از این نکات ترکیب منابع آمینو اسیدها برای تکمیل شدن منابع پروتئینی است. برای مثال ترکیب غلات و حبوبات میتواند اکثر آمینو اسیدهای ضروری را تأمین کند حال آنکه با مصرف تخممرغ که یکی از غنیترین منابع پروتئینی است، این مشکل رفع میشود.
به هر حال رژیمهای گیاهخواری اگر با تنوع همراه شوند، با توجه به فیبر بالا و ریزمغذیهای مهم و البته آنتوسیانینها و فیتوکمیکالهایی که ضدسرطان هستند و بویژه در میوههای رنگارنگ و سبزیهای سبز و زرد یافت میشوند، مفید هستند. البته باید به وضعیت برخی ویتامینها و عناصری که ذکر شد (مانند روی، آهن و کلسیم) توجه شود. فیبر موجود در گیاهان بهکار منظم رودهها کمک میکند و در درازمدت از انواع سرطانها جلوگیری کرده و حتی کلسترول بد (LDL) را کاهش میدهد. همچنین به خاطر دانسیته کالری کمتر در کاهش وزن موثر است.
با تمام این اوصاف ماهی، مرغ و محصولات لبنی همراه یک رژیم گیاهخواری و البته فعالیت منظم بدنی، یکی از بهترین روشهای رژیم درمانی میتواند باشد.
محمدعلی پازوکیمهر