آنچه اعتکاف را از عبادات دیگر متمایز و آن را در زمره عباداتی چون حج و عمره قرار میدهد، بهرهگیری اعتکاف از اجتماع چند عبادت است. بنابراین پرداختن به موضوع آن، بدون بررسی اجمالی این عبادات میسر نمیگردد. این عبادات عبارتند از:
کد خبر: ۱۸۸۹۲۱
1- روزه: از ارکان اعتکاف بوده و ابطال آن موجب بطلان اعتکاف میشود؛ امام صادق(ع) در این باره میگویند: روزه تنها پرهیز از خوردنی و آشامیدنی نیست. شرط روزه کامل، سکوت باطن و درون است. هرگاه روزه گرفتید، زبانتان را از دروغ نگهدارید، چشمتان را از حرام بازدارید، نزاع نکنید، حسد نورزید، یکدیگر را با القاب زشت صدا مزنید، از جدال بپرهیزید، نسبت دروغ به کسی ندهید، درصدد مخالفت با یکدیگر برنیایید، خشم نورزید و کسی را مورد سرزنش و دشنام قرار ندهید.
2 - نماز: از دیگر اعمال اعتکاف اقامه نماز است. حضرت علی(ع) در این باره میفرماید: یلزم المعتکف المسجد و یلزم ذکر الله و التلاوه و الصلاه... بر معتکف لازم است در مسجد بماند و به ذکر خداوند و تلاوت کتاب و نماز مشغول گردد. اصولا از چند منظر میتوان به نماز در حال اعتکاف نگریست: الف) نمازهای جماعت ب ) نماز شب ج) نوافل یومیه، نمازهای مستحبی روزانه.
3 - دعا: ادعیه ایام اعتکاف را از چند موضع میتوان به نظاره نشست: الف) ادعیه مخصوص ایام البیض: از مهمترین دعاها در این ایام، دعای ام داوود است. این دعا از حیث محتوا دارای 2بخش عمده میباشد: بخش اول، عبارت از فرازهایی است که در آنها عقاید اسلامی مانند توحید، صفات خدا، نبوت رسول اکرم(ص)، نبوت پیامبران سلف(ع) و وجود و عظمت مقام ملائک بیان میشود و بخش دوم دعا، عرفان ناب شیعی است که از دهان مبارک رئیس مذهب شیعه تراوش کرده است. در این فرازها، دعای ام داوود شباهتهای زیادی به دعای جوشن کبیر پیدا میکند و همه چیز هستی را متعلق به خداوند دانسته و از برای انسان جز تعلقی و ربطی به وجود خداوند، چیز دیگری قائل نمیشود. یکی دیگر از دعاهای مهم این ایام، زیارت امام حسین(ع) در نیمه ماه رجب است. در این هنگام دو زیارت از برای ایشان خوانده میشود که یکی به زیارت امام حسین در شب پانزدهم معروف است و دیگری به زیارت غفیله. ب) ادعیه ماه رمضان: اگر انسان در ماه مبارک رمضان معتکف شود از دعاهای مربوط به این ماه نیز بهرهمند میگردد که به جهت شهرت آنها، از ذکرشان خودداری میشود.
4 - قرائت قرآن کریم: از دیگر اعمال اعتکاف، قرائت قرآن کریم است. درباره اهمیت تلاوت قرآن مجید پیامبر اکرم(ص) میگویند: ای سلمان: هنگامی که مؤمن قرآن تلاوت میکند، خداوند درهای رحمت را به سوی او میگشاید.
5 - توبه و استغفار: آخرین عمل از اعمال اعتکاف که جا دارد به آن پرداخته شود، توبه و استغفار است. قرآن کریم میگوید: یا ایها الذین آمنوا توبوا الی الله توبه نصوحا؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید به سوی خدا توبه کنید، توبهای که بعد از آن به گناه باز نگردید (تحریم8). غافر الذنب و قابل التوب شدید العقاب.
(مومن: 3) خداوند بخشاینده گناه و پذیرنده توبه و کیفردهندهای سخت است.