بود و نبود یک خانه‌

حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی مهم‌ترین دلیل استقبال کمرنگ اعضا از این دور انتخابات را مصوبه هیات مدیره مبنی بر پرداخت حق عضویت‌ها می‌داند: اکثر کانون‌ها با تعداد کمتری نسبت به گذشته در انتخابات شرکت داشته‌اند که مهم‌ترین علت مصوبه‌ای بود که تنها اعضایی را مجاز به حضور در انتخابات می‌کرد که حق عضویت خود را پرداخت کرده باشند. این مصوبه چند ماه پیش از مجامع اعلام شد البته بعد از اعتراض برخی از اعضا به این مصوبه به عنوان این که مانعی برای مشارکت همه اعضاست، ممنوعیت را برداشتیم، اما اطلاع‌رسانی گسترده‌ای در این باره از سوی رسانه‌ها انجام نشد و تنها ما خودمان در سایت خانه اعلام کردیم.

این در حالی است که مدیرعامل خانه موسیقی معتقد است اعضای خانه همان‌هایی هستند که خود را عضو می‌دانند و برای حضور در خانه حق عضویت پرداخت می‌کنند: هنوز هم معتقدم تنها باید اعضایی در انتخابات مجامع شرکت کنند و عضو شناخته شوند که به این نهاد احترام بگذارند و با پرداخت حق عضویت سالانه به صورت مرتب آن را به رسمیت بگذارند. از نظر من بهتر است ما 2 هزار عضو فعال و معتقد به وجود این خانه داشته باشیم تا 7، 8 هزار عضوی که نه در انتخابات شرکت می‌کنند و نه حق عضویت پرداخت می‌کنند.

نوربخش ادامه می‌دهد: یک دلیل دیگر هم این بود که ما تاریخ برگزاری مجامع را نیز در این دوره تنها از طریق سایت خانه اعلام کردیم. در دوره‌های گذشته، به تمام اعضای خانه موسیقی نامه‌ای از طریق پست ارسال می‌شد که تاریخ مجامع عمومی کانون‌ها در آن اعلام شده بود؛ اما این کار ما را با مشکلات فراوانی مواجه می‌ساخت و با توجه به تعداد بالای اعضا امکان‌پذیر نبود. ما در این دوره تنها از طریق سایت خانه موسیقی و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار این کار را انجام دادیم.

اما کیوان ساکت عضو کانون نوازندگان سازهای ایرانی معتقد است دلیل عدم استقبال اعضا از مجامع، دلسردی از خانه موسیقی است: به نظرم در این دوره افت چشمگیری نسبت به دوره‌های قبل داشتیم. دور قبل از کانون 4 هزار نفری نوازندگان سازهای ایرانی، 600 نفر شرکت کرده بودند و در این دوره تنها 260 نفر که بیشتر آنها از نظر من نوازنده ساز ایرانی نیستند و باید برای آنها کانون مستقلی تشکیل شود. چون سازهای اکثرشان سازهای بومی مناطق مختلف ایران است و آنها را نباید جزو سازهای ایرانی به شمار آورد.

او ادامه می‌دهد: استقبال نکردن از انتخابات خانه موسیقی نشان می‌دهد دیگر آن دلبستگی نسبت به خانه موسیقی وجود ندارد. شاید بهتر بود در خانه موسیقی فضایی ایجاد می‌شد که هنرمندان دیگر هم بتوانند مشارکت بیشتری داشته باشند و در هیات مدیره‌ها شاهد حضور چهره‌های تازه باشیم و عرصه‌ای به آنها بدهیم تا ببینیم دیگر هنرمندان در این عرصه چه می‌کنند.

آنهایی که نیامدند

یکی دیگر از نکته‌هایی که در انتخابات خانه موسیقی اغلب مورد انتقاد قرار می‌گیرد، حضور برخی از اعضا در ترکیب هیات مدیره کانون‌هاست، اما امسال 2 نفر از رئیسان کانون‌ها در انتخابات شرکت نکردند. هوشنگ ظریف که از ابتدای تاسیس خانه موسیقی به عنوان رئیس کانون نوازندگان سازهای ایرانی در هیات مدیره کانون حضور داشته است، این دوره نامزد انتخابات نشد.

او فراهم کردن فضای فعالیت برای جوانان را مهم‌ترین دلیل این موضوع عنوان می‌کند: راستش خودم هم کمی خسته شده بودم. دیگر جوان نیستم که بتوانم مثل سابق فعالیت کنم. از بدو تاسیس خانه موسیقی 4 دوره به عنوان رئیس کانون انتخاب شدم، اما حالا فکر می‌کنم کافی است. حالا فرصتی است که جوان‌تر‌ها باید بیایند و زمام امور را در دست بگیرند. در این دوره 2 نفر از ترکیب نوازندگان کانون تغییر کرد و 3 نفر از دور قبل باقی ماندند؛ اما من فکر می‌کنم ترکیب هیات مدیره بیشتر از اینها باید تغییر کند و جوان شود.

ظریف ادامه می‌دهد: یکی دیگر از دلایل نامزد نشدن من در این انتخابات شایعات و حرف‌هایی بود که به دنبال این انتخابات می‌گفتند. گاهی می‌شنیدیم که بعضی‌ها اعتقاد دارند خانه موسیقی شده حیاط خلوت بعضی از هنرمندان و دولت. اگر افراد تازه‌ای وارد هیات مدیره‌ها شوند و کار را در دست بگیرند هم این ابهامات از بین می‌رود و هم فکر‌ها و طرح‌های تازه به مجموعه وارد می‌شود. با کنار کشیدن ما، امیدوارم این حرف‌ها هم دیگر تمام شود. البته باید از قدیمی‌تر‌ها و باتجربه‌تر‌ها هم تعدادی در جای خود بمانند تا تجربیات کم‌کم به جوانان منتقل شود. از طرفی مسائل دیگری هم در بین بوده که گذشته و ترجیح می‌دهم به آن اشاره‌ای نکنم.

داوود گنجه‌ای که از ابتدای شکل‌گیری خانه همپای دیگر دوستانش از این خانه حمایت کرده است و در تمامی دوره‌ها در هیات مدیره حضور داشته است، می‌گوید: اهالی موسیقی یک عمر در آرزوی داشتن یک نهاد کاملا صنفی مانند خانه موسیقی به سر می‌بردند که خوشبختانه به همت همین هنرمندان، خانه شکل گرفت و فعالیت‌های خود را آغاز کرد و با سربلندی تا به امروز دوام آورده و حالا انتظار می‌رود اعضا در پیشبرد اهداف بلندمدت خانه در امور مختلف و ازجمله در مجامع عمومی مشارکت داشته باشند نه این که با بی‌میلی یا حتی بی‌مسوولیتی از کنار این برنامه‌ها یا انتخابات اخیر گذر کنند.

رامین جزایری، رئیس هیات مدیره کانون سازندگان ساز هم یکی دیگر از اعضایی بود که در این دور از انتخابات برای حضور در هیات مدیره کانون خود نامزد نشد. جزایری با اشاره به این که در خانه موسیقی اگر می‌خواهیم کاری انجام شود باید همگی همت کنیم، گفت: اشکال اصلی خانه موسیقی، فقدان برنامه بلندمدت است. از طرفی کارها با کندی و مقطعی انجام می‌شود. به نظر من امور هنری و صنفی باید از هم تفکیک می‌شد و 2 شخص به طور مستقل مستقلا این امور را به عهده می‌گرفتند. به نظرم کارها آنچنان که باید و شاید پیش نمی‌رود. متاسفانه کسی خود را در قبال کاری مسوول نمی‌داند و از سوی دیگران نیز بازخواست نمی‌شود.

اگر خانه موسیقی تعطیل شود؟

در 4 دوره‌ای که هیات مدیره‌های مختلفی در راس کانون‌ها قرار گرفته‌اند، فعالیت چشمگیری از سوی کانون‌ها به صورت مستقل و خودجوش صورت نگرفته و شاید بتوان این فعالیت‌ها را به برگزاری چند بزرگداشت و برنامه‌هایی از این قبیل خلاصه کرد.

مدیرعامل خانه، بخشی از عدم فعالیت کانون‌ها را مشارکت نکردن جمعی اعضا می‌داند: دوستان ما کمتر با عزم راسخ و جدی پیش آمدند. غالب اعضای خانه انتظارات یک سویه‌ای از آن دارند؛ در حالی که خودشان به عنوان یک هنرمند و یک عضو، قدمی برای بهبود شرایط برنداشته‌اند. اما همان طور که گفتم، به نظر می‌آید در دوره آینده اوضاع بهتری داشته باشیم. اما هوشنگ ظریف معتقد است تا زمانی که اعضای تازه و پرانرژی جوان به هیات مدیره‌ها راه پیدا نکنند، کاری از پیش نمی‌رود. وی می‌گوید: به نظرم ما به نیروهایی نیاز داریم که بخواهند بخشی از موفقیت‌ها و برنامه‌های خود را با خانه موسیقی تجربه کنند؛ کسانی که هنوز راه زیادی در پیش رو داشته باشند، نه کسانی که کارهای خود را کرده‌اند و فعالیت هنریشان را پشت‌سر گذاشته‌اند. متاسفانه باید بگویم بیشتر فعالیت کانون‌ها تا امروز ارزیابی وضعیت عضویت متقاضیان بوده است. ما مشخصا در کانون نوازندگان ایرانی خیلی از هم دور بودیم و کمتر جلسه برگزار می‌کردیم. طبیعی است که به این ترتیب کاری هم انجام نمی‌شود.

رامین جزایری، عضو هیات مدیره خانه موسیقی و رئیس کانون سازندگان ساز معتقد است: فلسفه وجودی خانه موسیقی هنوز برای اعضای آن روشن نشده است. متاسفانه اعضای ما هنوز نمی‌دانند باید از خانه چه انتظاراتی داشته باشند. بعضی‌ها فکر می‌کنند کار خانه موسیقی فقط بیمه کردن است. چرا درباره حق مولف و مصنف، تعیین دستمزد برای نوازندگان، رفع مشکلات برگزاری کنسرت یا معرفی استعداد‌های جوان کاری صورت نگرفته است؟ به نظر شما اگر فردا خانه موسیقی تعطیل شود، چه اتفاقی برای هنرمندان و وضعیت موسیقی در کشور می‌افتد؟ چه صدمه‌ای به جامعه موسیقی می‌رسد؟

او ادامه می‌دهد: بسیاری از اعضای خانه نمی‌دانند باید چه مطالباتی از اعضای هیات مدیره داشته باشند و یک عضو هیات مدیره چه خصوصیت‌هایی باید داشته باشد. جالب است بیشتر آنها به کسانی رای می‌دهند که اشتهار بیشتری داشته باشند و جالب‌تر این که اصلا فکر نمی‌کنند تک تک اعضا چه نقشی در پیشبرد اهداف خانه داشته‌اند و باز هم به همان‌ها رای می‌دهند.

گنجه‌ای که در این دوره با بیشترین رای به عنوان رئیس کانون مدرسان شناخته شد، با اشاره به این که عدم مشارکت گسترده اعضای کانون‌ها و بی‌توجهی آنها به سرنوشت خانه به نفع هیچ یک از هنرمندان موسیقی نیست، می‌گوید: آنچه بیش از هر عنوانی ناراحت‌کننده است، انفعال در اعضا و پیکره خانه موسیقی است که در دوره جدید به اتفاق سایر اعضا سعی می‌کنیم با مشارکت همه اعضا در برنامه‌های مختلف این حالت را از بین ببریم. کیوان ساکت نیز که در دور قبل عضو هیات مدیره کانون نوازندگان ایرانی بود و در این دوره نتوانست رای مورد نیاز را برای حضور در کانون کسب کند و به عنوان عضو علی‌البدل شناخته شد، می‌گوید: برای کانون‌ها و خانه موسیقی خیلی جای کار هست. مهم‌ترین وظایفی که خانه موسیقی باید آنها را به انجام می‌رساند احقاق حق کپی‌رایت بود. بجز خانه چه کسی باید این کار را می‌کرد؟ مشکلات اجراهای موسیقی باید در کانون‌های همین خانه حل شود. این قبیل فعالیت‌ها که جایشان خالی است، نه‌تنها به وضعیت مادی هنرمندان کمک می‌کند، بلکه رشد چشمگیری در ارتقای کیفی آثار دارد. هیات مدیره‌های کانون‌ها هر کدام می‌توانستند فعالیت‌هایی برای خود تعریف کنند که به نفع جامعه موسیقی باشد، اما حالا بعد از 8 سال شاهد چه هستیم؟

ساکت همچنین معتقد است تمام اعضا باید به مشارکت فراخوانده شوند و هیات مدیره از آنها حمایت کند و می‌افزاید: من در طول سال‌های گذشته پیشنهاد و طرح‌هایی به هیات مدیره ارائه کردم، اما متاسفانه برخی از دوستان نمی‌خواهند کسی قدمی بردارد. با طرح‌های من و برخی دیگر از هنرمندان موافقت نشد و اجازه مشارکت داده نشد؛ در حالی که می‌بایست هیات مدیره کانون‌ها از ما حمایت می‌کردند. نباید اجازه دهیم سلیقه‌های شخصی مصلحت جمع را تحت‌الشعاع قرار دهد.

چهره‌های ماندگار

در طول 8 سال فعالیت خانه موسیقی، برخی از اعضا در بیشتر دوره‌های انتخابات حضور داشته‌اند و هر دوره باز هم از سوی اعضای کانون خود انتخاب شده‌اند. اگرچه انتقاداتی از سوی برخی دیگر از اعضا می‌شود، اما هیچ منع قانونی برای این حضور وجود ندارد. ضمن این که اعضای هیات مدیره برگزیدگان اعضای همان کانون به شمار می‌آیند.

نوربخش نیز با اشاره به این که انتخابات به صورت سالم برگزار شده است، می‌گوید: تغییرات در هیات مدیره‌ها زیاد نبود و کمتر از 20 درصد بود، اما نباید لزوما این عدم تغییر را اتفاق بدی تلقی کنیم؛ زیرا این خود اعضا بودند که رای دادند و باز همان‌هایی را انتخاب کردند که قبلا هم در هیات مدیره کانون‌ها بودند. باید به رای جمع احترام گذاشت.

او ادامه داد: خوشبختانه با صحبت‌هایی که از اعضای هیات مدیره‌ها  چه آنهایی که تازه به هیات مدیره آمدند و چه قدیمی‌ترها  شنیدیم این طور برمی‌آید که همه عزم خود را جزم کرده‌اند تا تغییراتی در اوضاع به وجود بیاورند و فعالیت‌های خود را گسترده‌تر کنند. اعضای کانون‌ها هم نسبت به گذشته پیگیرتر شده‌اند و از هیات مدیره مطالبات جدی دارند و می‌خواهند گفته‌های خود را محقق کنند. امیدوارم که در آینده شاهد این موضوع باشیم.

رامین جزایری نیز در این باره می‌گوید: خود اعضا هستند که رای می‌دهند و آینده خانه را تعیین می‌کنند. وقتی بازرسی که در کارش مشکلات زیادی بوده و به هیچ کدام از مواردی که خلاف اساسنامه بوده اعتراض نکرده دوباره با اکثریت آرا رای می‌آورد، چه باید گفت؟ این انتخاب اعضاست و نمی‌توان به آن ایرادی گرفت.

آزاده شهمیر نوری‌