در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نگاهی به «سیمای خانواده» از شبکه یک
تنوع بدون یکدستی
از تیترا ژ شروع کنیم. سیمای خانواده شروع خوبی دارد. تیترا ژ این برنامه تنها تصاویری گرافیکی برای خالی نبودن عریضه نیست بلکه ایده دارد. ایدهای همسو با نام برنامه که همسو با آن هم اجرا شده است. دوربین در وضعیت دوم شخص، خانوادههای مختلفی را نشان میدهد که رو به مخاطب نشستهاند مثل مخاطبی که رو به آنها نشسته و در واقع از همین ابتدا به ظرافت، این نکته مورد توجه قرار میگیرد که این برنامه میخواهد «سیما»ی خانواده باشد و آینهای در برابر او.
سیمای خانواده از باسابقه ترین برنامههای خانواده سیماست. در طول این زمان طولانی پخش، آیتمهای بسیاری در آن دیدهایم که بعضا در ذهنمان ماندگار شدهاند. در حال حاضر بخشهای مختلف برنامه در روزهای مختلف هفته تقسیم شده و شاید مهمترین وصفی که برای کلیت این بخشها قابل ذکر باشد تنوع آنهاست.
سیمای خانواده یک برنامه آموزشی صرف نیست. خبر دارد، گفتگو دارد، مستند دارد و مجموعه نمایشی داستانی هم دارد. اما طبعا این بخشها ارزش کیفی یکسانی ندارند و متاسفانه اختلاف زیاد کیفیت بین آنها به یکدستی و یکپارچگی برنامه صدمه زده است.
به عنوان نمونه بخشی از برنامه، اجرای اولیه و میان برنامهای آن است که فضای رسمی و خشک و بیانعطافی دارد. مجری پس از سلام و تعارفات رایج و آرزوی سلامتی و روزی خوش برای مخاطبان، بحث را با اندرزی اخلاقی آغاز میکند. یک نمونه، بحث خودپسندی بود که راهحل قاطعی هم برای غلبه بر آن ارائه شد! این پیام و نصیحت مستقیم ظاهرا قرار است حسن آغاز برنامه باشد که البته چنین نیست.
بین آیتمها هم، مجری همین توصیهها و آموزهها را ادامه میدهد و حتی گاهی بخشهای پخش شده را هم با اشارههای خود بیاثر میکند. به عنوان مثال بعد از یک آیتم پانتومیم، توضیح میدهد که «مراقب تغذیه کودکانمان باشیم» حال آن که پانتومیم اصلا و اساسا متکی بر اجرای بدون کلام است تا مضمونش با حدس و شیوه غیرمستقیم منتقل شود و در واقع پیامش را با تصویر بیان کند، نه کلام. این توضیح کلامی مستقیم پس از این برنامه چه توجیهی میتواند داشته باشد؟
عنوان بخش دیگر برنامه «عصر جدید» است که رویکرد آموزشی دارد. در خصوص این بخش، پیش از هرچیز این سؤال مطرح میشود که نقش مجری در آن چیست؟ آموزههایی مثل چگونگی منتقل کردن عکس از دوربین به کامپیوتر یا استفاده از بخشهای مختلف یک سایت گردشگری آنقدر ساده و ابتدایی هستند که اصل وجودشان در برنامه مورد بحث است چه برسد به این که دو نفر مسوول انتقال این آموزهها به مخاطب باشند.
سیمای خانواده اگر در تیترا ژ ابتدایی، هوشمندانه «ادعا» داشت در طول برنامه چنین نیست. به صراحت سؤالاتی از این دست مطرح میسازد که: راز یک زندگی موفق چیست؟ چگونه کودکان شادتر و خلاق تری داشته باشیم؟ راز یک خانه زیبا در چیست؟ و به همان صراحت این جملات را روی صفحه تلویزیون برایمان به نمایش میگذارد که: «سیمای خانواده، پنجرهای به سوی زندگی بهتر». و ما از خود خواهیم پرسید فرق این میان برنامه با یک پیام بازرگانی تبلیغاتی در چیست؟
آنچه درباره عدم یکدستی کیفی برنامه گفتیم با اشاره به یکی از بهترین آیتمهای سیمای خانواده یعنی «تازهها» به خوبی قابل مشاهده است. «تازهها» به کلی از جنس دیگری است. چه در اجرا و دکور، چه در موضوعات مطروحه و چه در کارگردانی؛ که البته عمده موفقیت و تاثیرگذاریاش را مرهون اجرای خوب مجریاش است.
اجرایی زنده و متفاوت از اجراهای معمول اخبار. مجری مسلط این برنامه با بهرهمندی از اطلاعات عمومی خوب، سرعت تکلم، بداهه و طنز مناسب و البته جوانی و سن کم، نقش کلیدی در جذابیت این بخش از سیمای خانواده دارد.
هنگام خواندن خبرها از روی متن اصراری ندارد بر اینکه خبرها را از حفظ بگوید گاه به صورت غیررسمی روی یک دست تکیه میزند، با عوامل پشت صحنه صحبت میکند، بین خبرها شوخ طبعی به خرج میدهد و به زبان محاوره با مخاطب حرف میزند و این پرش از زبان رسمی به زبان محاوره و بالعکس را هم به جا و سنجیده انجام میدهد. به طور کلی برنامه زنده تکیه زیادی به اجرا دارد.
کنترل هوشمندانه لحظه به لحظه و حذف و اضافههای آگاهانه غریزی در اجرا مهمترین عاملی است که میتواند برنامه زنده را که جزییاتش از قبل قابل پیشبینی و مدیریت نیست ،جذاب کند و مخاطب را به پیگیری و تماشا ترغیب نماید. «تازهها» به مدد اجرای سرزنده و پرتحرکش که دوربین متحرک برنامه هم با آن همسو است و نیز دکور و گرافیک بصری بالایش و موضوعات و خبرهای واقعا «تازه»اش یک سر و گردن از دیگر آیتمهای مشابه سیمای خانواده بالاتر است.
همردیف کیفی این بخش، برنامه «آفتاب شرقی» است که همچنان موفق عمل میکند و پیشتر به طور خاص به آن پرداخته شد: اینکه «معماری روح» در دقایق نزدیک به اذان را بر عهده دارد. پرداختن به مجموعههای داستانی سیمای خانواده البته مجال جداگانهای میطلبد.
این بر نامه هرروز ساعت 40/11 از شبکه یک سیما پخش می شود.
سیمای خانواده یک برنامه آموزشی صرف نیست. خبر دارد، گفتگو دارد، مستند دارد و مجموعه نمایشی داستانی هم دارد. اما طبعا این بخشها ارزش کیفی یکسانی ندارند و متاسفانه اختلاف زیاد کیفیت بین آنها به یکدستی و یکپارچگی برنامه صدمه زده است.
به عنوان نمونه بخشی از برنامه، اجرای اولیه و میان برنامهای آن است که فضای رسمی و خشک و بیانعطافی دارد. مجری پس از سلام و تعارفات رایج و آرزوی سلامتی و روزی خوش برای مخاطبان، بحث را با اندرزی اخلاقی آغاز میکند. یک نمونه، بحث خودپسندی بود که راهحل قاطعی هم برای غلبه بر آن ارائه شد! این پیام و نصیحت مستقیم ظاهرا قرار است حسن آغاز برنامه باشد که البته چنین نیست.
بین آیتمها هم، مجری همین توصیهها و آموزهها را ادامه میدهد و حتی گاهی بخشهای پخش شده را هم با اشارههای خود بیاثر میکند. به عنوان مثال بعد از یک آیتم پانتومیم، توضیح میدهد که «مراقب تغذیه کودکانمان باشیم» حال آن که پانتومیم اصلا و اساسا متکی بر اجرای بدون کلام است تا مضمونش با حدس و شیوه غیرمستقیم منتقل شود و در واقع پیامش را با تصویر بیان کند، نه کلام. این توضیح کلامی مستقیم پس از این برنامه چه توجیهی میتواند داشته باشد؟
عنوان بخش دیگر برنامه «عصر جدید» است که رویکرد آموزشی دارد. در خصوص این بخش، پیش از هرچیز این سؤال مطرح میشود که نقش مجری در آن چیست؟ آموزههایی مثل چگونگی منتقل کردن عکس از دوربین به کامپیوتر یا استفاده از بخشهای مختلف یک سایت گردشگری آنقدر ساده و ابتدایی هستند که اصل وجودشان در برنامه مورد بحث است چه برسد به این که دو نفر مسوول انتقال این آموزهها به مخاطب باشند.
سیمای خانواده اگر در تیترا ژ ابتدایی، هوشمندانه «ادعا» داشت در طول برنامه چنین نیست. به صراحت سؤالاتی از این دست مطرح میسازد که: راز یک زندگی موفق چیست؟ چگونه کودکان شادتر و خلاق تری داشته باشیم؟ راز یک خانه زیبا در چیست؟ و به همان صراحت این جملات را روی صفحه تلویزیون برایمان به نمایش میگذارد که: «سیمای خانواده، پنجرهای به سوی زندگی بهتر». و ما از خود خواهیم پرسید فرق این میان برنامه با یک پیام بازرگانی تبلیغاتی در چیست؟
آنچه درباره عدم یکدستی کیفی برنامه گفتیم با اشاره به یکی از بهترین آیتمهای سیمای خانواده یعنی «تازهها» به خوبی قابل مشاهده است. «تازهها» به کلی از جنس دیگری است. چه در اجرا و دکور، چه در موضوعات مطروحه و چه در کارگردانی؛ که البته عمده موفقیت و تاثیرگذاریاش را مرهون اجرای خوب مجریاش است.
اجرایی زنده و متفاوت از اجراهای معمول اخبار. مجری مسلط این برنامه با بهرهمندی از اطلاعات عمومی خوب، سرعت تکلم، بداهه و طنز مناسب و البته جوانی و سن کم، نقش کلیدی در جذابیت این بخش از سیمای خانواده دارد.
هنگام خواندن خبرها از روی متن اصراری ندارد بر اینکه خبرها را از حفظ بگوید گاه به صورت غیررسمی روی یک دست تکیه میزند، با عوامل پشت صحنه صحبت میکند، بین خبرها شوخ طبعی به خرج میدهد و به زبان محاوره با مخاطب حرف میزند و این پرش از زبان رسمی به زبان محاوره و بالعکس را هم به جا و سنجیده انجام میدهد. به طور کلی برنامه زنده تکیه زیادی به اجرا دارد.
کنترل هوشمندانه لحظه به لحظه و حذف و اضافههای آگاهانه غریزی در اجرا مهمترین عاملی است که میتواند برنامه زنده را که جزییاتش از قبل قابل پیشبینی و مدیریت نیست ،جذاب کند و مخاطب را به پیگیری و تماشا ترغیب نماید. «تازهها» به مدد اجرای سرزنده و پرتحرکش که دوربین متحرک برنامه هم با آن همسو است و نیز دکور و گرافیک بصری بالایش و موضوعات و خبرهای واقعا «تازه»اش یک سر و گردن از دیگر آیتمهای مشابه سیمای خانواده بالاتر است.
همردیف کیفی این بخش، برنامه «آفتاب شرقی» است که همچنان موفق عمل میکند و پیشتر به طور خاص به آن پرداخته شد: اینکه «معماری روح» در دقایق نزدیک به اذان را بر عهده دارد. پرداختن به مجموعههای داستانی سیمای خانواده البته مجال جداگانهای میطلبد.
این بر نامه هرروز ساعت 40/11 از شبکه یک سیما پخش می شود.
آزاد جعفری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
