فرد ممکن است در طول زندگی خود دهها کیلوگرم وزن کم کرده و دوباره اضافه کند. برخی مطالعات نشان دادهاند که چرخه وزن ممکن است کفایت متابولیکی را افزایش دهد و سبب نیاز به کاهش بیشتر انرژی برای کاستن از وزن در دفعات بعدی گردد. یعنی فردی که با یک رژیم مشخص وزن خود را کم کرده و سپس با رعایت نکردن رژیم یا حتی نکات تغذیهای دوباره وزنش برگشته و حتی به بیش از وزن قبلی خود رسیده است، اگر بخواهد دوباره رژیم بگیرد و وزن خود را کم کند، این بار به زمان بیشتر و رژیم سختتری از نظر کمتر بودن انرژی و نکات دیگر تغذیهای نیاز دارد تا به همان وزنی که قبلا راحتتر به آن رسیده بود، برسد! و هر قدر این «اثر یویو» تکرار شود، فرد بار بعد سختتر و با زمان بیشتری لاغر خواهد شد. با تمام این اوصاف توصیه کارشناسان تغذیه به افراد چاق تغییر روش زندگی برای کاستن با صبر و حوصله از وزن است نه گرفتن رژیمهای سفت و سخت که مشخص است در آیندهای نهچندان دور ادامه یافتن آن مقدور نیست و «اثر یویو» غالب خواهد شد یا حتی اگر رژیم کماکان رعایت شود، عوارض خاص خود را خواهد داشت که بحث در آن موارد در این مقاله نمیآید.
تغییر روش زندگی، استفاده از مواد غذایی سالم و کاهش استفاده از مواد چرب و قندهای ساده (مثل شیرینیجات و شکلات و...) و استفاده از قندهای کمپلکس به میزان متعادل (مثل نان و غلات) و سبزیجات و میوههای مختلف و البته داشتن یک برنامه ورزشی منظم و نظم ساعات خواب در شبانهروز است. در این بین حتی چگونه خوردن نیز مهم است که به آن نیز پرداخته خواهد شد.
به هر حال مخاطراتی که چاقی بر سلامتی دارد آنقدر زیاد است که بهتر است با وجود مساله چرخه وزن (اثر یویو) افراد سعی کنند تا حدودی از وزن خود کم کنند و حتی اگر تا به حال به این اثر دچار بودهاند، این بار رژیمی متعادل، متناسب و متنوع و حتی همگن با روح و روان خود را با کمک مشاور تغذیه برگزینند تا دیگر مجبور نباشند آن را رها کرده و دوباره به «یویو» بودن خود در بین کاهش وزن و افزایش مجدد آن بنگرند!
محمدعلی پازوکی مهر
کارشناس تغذیه و رژیم درمانی