کمبود ید یا غمباد

بزرگی تیروئید شایع‌ترین تظاهر کمبود ید است که به گواتر معروف است. گاهی  بزرگی غده تیروئید تنها در معاینه زیر انگشتان پزشک لمس می‌شود. گاهی هم  غده کاملا بزرگ است، به طوری که از فاصله دور هم نمایان است. در این حالت ممکن است پوشیدن و در آوردن لباس برای بیمار مشکل ایجاد کند.

در گواتر ساده با وجود این ‌که غده تیروئید بزرگ می‌شود، اما با مکانیسم‌های جبرانی هورمون کافی تهیه می‌شود. بنابراین مشکلی از نظر میزان هورمون‌های تیروئید وجود ندارد و فقط غده تیروئید بزرگ شده است.

گواتر را بعضی جدی تلقی نکرده بلکه آن را تنها مشکل زیبایی می‌دانند، اما واقعیت این است که این موضوع بسیار هم جدی است و حتما نیاز به پیگیری دارد.

تشخیص کم‌کاری تیروئید براساس علائم بیماری، معاینه پزشک، سوابق بیماری و آزمایشات تیروئید صورت می‌گیرد.

گواتر یکی از بیماری‌های شایع کشور ماست. گواتر در دختران جوان و در افرادی که در ارتفاعات بالا زندگی می‌کنند شایع‌تر است. گاهی دیده شده است میزان شیوع گواتر در خانم‌ها 8 برابر آقایان است.

ید موجود در غذای ما ایرانیان کم است. ید موجود در خاک توسط باران و سیلاب‌ها شسته می‌شود به همین علت در مناطق کوهستانی کشور ما فقر ید دیده می‌شود.

درمان

درمان کم‌کاری تیروئید بسته به علت آن می‌تواند متفاوت باشد. در اغلب موارد پزشکان داروی لووتیروکسین را برای درمان این بیماری تجویز می‌کنند. هنگام استفاده از این دارو باید بسیار دقت کنید و کاملا مطابق با دستور پزشک آن را مصرف کنید. توجه داشته باشید هورمون تیروئید در بدن بسیار کند عمل می‌کند و بنابراین چند ماه پس از شروع درمان طول می‌کشد تا در فرد علائم بهبودی مشاهده شود. از آنجا که بسیاری از موارد کم‌کاری تیروئید، دائمی می‌باشد بنابراین ضروری است که مراجعه مستمر به پزشک داشته باشید.

اگر گواتر به اندازه‌ای بزرگتر باشد که از نظر زیبایی مشکل ایجاد کند یا این‌که با فشار آوردن روی نای باعث اختلال در تنفس شود، موثرترین درمان، عمل جراحی و برداشتن مقدار زیادی از غده تیروئید است.

در بیمارانی که حالشان برای انجام عمل جراحی مساعد نیست یا خودشان مایل به عمل جراحی نیستند، می‌توان با ید رادیواکتیو تا 50 درصد اندازه تیروئید را کوچک کرد. مقدار نسبتا زیادی ید رادیواکتیو در این موارد داده می‌شود و معمولا به مدت 24 تا 48 ساعت در بیمارستان خواهید بود. در این صورت یک اتاق یک تخته به بیمار داده خواهد شد تا طی این مدت سایر بیماران یا ملاقات‌کننده‌ها را با ید رادیواکتیو آلوده نکنید. بعد از این کار، حدود چند ماه طول می‌کشد تا گواتر کوچک شود. احتمال کمی وجود دارد که تیروئید بعدها دچار کم‌کاری شود.

برای پیشگیری‌

برای پیشگیری از گواتر بهترین شیوه، رساندن ید کافی به بدن است. مصرف نمک یددار ساده‌ترین و بهترین راه رساندن ید به بدن است. غذاهای دریایی، ماهی آب شور، اسفناج، تخم‌مرغ، کره، پنیر، کلم، سیب‌زمینی، شلغم، هویج، لوبیا، شیر، کاهو، خیار، نخود، پیاز، برنج و سیب درختی حاوی مقادیر زیادی ید هستند که مصرف آنها موجب می‌شود بدن شما هیچ گاه دچار کمبود ید نشود.