جناحی عمل نمی‌کنیم‌

احساس یک سردبیرخبری وقتی می‌بیند که بخش خبری او از برخی سریال‌های تلویزیونی بیشتر مخاطب دارد، چیست؟

این قضیه را من جور دیگر می‌بینم. احساس شادی من از این است که اخبار30/20 مخاطبان خود را راضی می‌کند و به بخشی از نیازهای خبری آنها پاسخ می‌دهد. این رضایت است که باعث می‌شود خستگی از ما دور شود و جای آن را شادی و شعف بگیرد.

شما نیاز مخاطب را چگونه تعریف می‌کنید؟

بخش‌های خبری متناسب با تعریفی که برای آنها ارائه شده است، اخبار خود را منتشر می‌کنند؛ بنابراین اگر بخش‌های خبری بتوانند به مخاطبان اطلاع‌رسانی درستی انجام دهند و نیازهای آنها را پاسخگو باشند در کار خود موفق عمل کرده‌اند.

مخاطبان اخبار 30/20 بیشتر به چه گروهی تعلق دارند؟

خواص و نخبگان، بیشترین مخاطب ما را تشکیل می‌دهند؛ البته عوام هم مخاطب ما هستند. هدفی  که از ابتدا برای 30/20 در نظر گرفته شده بود جذب جوانان به اخبار بود که تا حدودی موفق هم شد؛ البته این موفقیت کار ما را سخت‌تر کرد، چون بالا بردن تعداد مخاطب، کار دشواری نیست، اما حفظ آنها در درازمدت کارسختی است.

از همان ابتدا اخبار 30/20 برای جوانان تعریف شد؟

اخبار 30/20 اهداف مختلفی داشت که یکی از آنها جذب جوانان بود.

شبکه 3 را به عنوان شبکه جوان می‌شناسیم. چگونه شد که جلب‌توجه جوانان به اخبار به عهده یک بخش خبری در شبکه 2 گذاشته شد؟

ما در شبکه 3 اخبار 22 را داریم که صرفا برای جوانان تعریف شده است، اما 30/20 صرفا اخبار جوانان نیست، بلکه یکی از اهداف آن جذب جوانان نخبه به خبر بود. به همین دلیل دایره اطلاع‌رسانی 30/20 وسیع‌تر و سعی شد در این بخش بیشتر به اخباری پرداخته شود که در بخش‌های دیگر خبر نمی‌توان آنها را عنوان کرد. پرداختن به حاشیه‌ها نیز یکی از روش‌هایی بود که 30/20 برای جذب جوانان از آن استفاده کرد.

منظورتان از نخبه جوان چیست؟

تعداد زیادی از جوانان متعلق به گروه کارگر، کارمند، دیپلم و کم‌سواد هستند، اما گروهی از جوانان دانشجو هستند یا در محیط‌های سیاسی فعالیت می‌کنند.30/20 بیشتر گروه دوم را مد نظر دارد.

اگر مخاطبی برای مدتی اخبار 30/20 را پیگیری کند به این نتیجه می‌رسد که این بخش خبری بیشتر نخبگان سیاسی را مد نظر دارد؟

بله، به نخبگان سیاسی هم توجه داریم‌؛ البته می‌کوشیم به بیشتر خبرها توجه داشته باشیم تا بتوانیم همه مخاطبان را راضی نگه داریم. ما در بخش اخبار کوتاه، به اخبار اجتماعی هم توجه داریم، اما در بخش تحلیل و گزارش‌ها بیشتر به اخبار سیاسی توجه می‌کنیم.

گویا آقایان بیشتر از خانم‌ها مخاطب خبر 30/20 هستند؟

نظرسنجی‌هایی که تاکنون درباره 30/20 صورت گرفته این مساله را مطرح نکرده است. به همین دلیل نمی‌دانم که درصد مخاطبان ما را بیشتر آقایان تشکیل می‌دهند یا خانم‌ها، اما برایم جالب است  این را هم بدانم که کدام طیف بیشتر اخبار ما را پیگیری می‌کنند.

گویندگان شما جوان هستند. در این انتخاب تعمدی بود؟

ما برای این ‌که بتوانیم اخبار را متنوع و جذاب ارائه کنیم چند نکته را مد نظر داشتیم که یک بخش آن به گویندگان خبر برمی‌گشت. می‌خواستیم گویندگان ما تیپ، لحن و اجرای متفاوت داشته باشند که این هم یکی از ویژگی‌های 30/20 بود.

آیا گویندگان را برای حضور در این بخش خبری آموزش دادید؟

حدود 6 ماه پس از راه‌اندازی 30/20 به این گروه پیوستم. می‌دانم که تعدادی گوینده برای تلویزیون انتخاب شده و دوره‌های آموزشی را هم سپری کرده بودند و بعد از راه‌اندازی 30/20 از میان افراد آموزش‌دیده، گویندگان خانم  30/20 انتخاب شدند و آقای نجف‌زاده بعد به ما پیوست.

آیا شما وقتی به عنوان سردبیر به 30/20 آمدید تصمیم گرفتید با همان گویندگان ادامه دهید؟

بله. کار را با آنها ادامه دادم؛ البته همیشه قبل از شروع اخبار با هم صحبت کوتاهی داریم و درباره اخباری که قرار است پخش شود با هم صحبت می‌کنیم و گوینده توجیه می‌شود که اخبار را چگونه بخواند‌‌. این تعامل هر روز میان گوینده و سردبیر برقرار است. ما روی لحن گوینده‌ها تاکید داریم چون اگر گوینده، یک خبر را با لحن مناسبی نخواند خبر تاثیر مناسبی روی مخاطب نخواهد داشت.

اخبار را گوینده‌های شما تند می‌خوانند. آیا در این نوع قرائت خبر تعمدی دارید؟

تندخوانی اخبار یکی از ویژگی‌های خبر 30/20 است. بعضی وقت‌ها که خبرها طولانی می‌شود یا ما احساس می‌کنیم که گوینده خبر را کند می‌خواند، خودمان ایراد می‌گیریم چون اخبار 30/20 باید تند خوانده شود.

با این ریتم تند بیشتر می‌خواهید روی روان مخاطبتان تاثیر بگذارید یا روی اطلاع‌رسانی او؟

ریتم کند، مخاطب امروزی را خسته می‌کند. ما یک وقت محدودی داریم تا اخباری را به اطلاع مردم برسانیم. از طرف دیگر می‌دانیم که 3 تا 5 دقیقه فرصت داریم تا مخاطب را جذب کنیم. بعد از این مدت امکان دارد که مخاطب با خبر همراهی نکند حتی اگر تلویزیون او روشن باشد و او به صفحه تلویزیون هم نگاه کند؛ بنابراین باید مخاطب را در اختیار خود نگه داریم. در مهندسی خبر، روش‌های مختلفی برای این کار در نظر گرفته‌اند. یکی از روش‌ها که ما از آن استفاده می‌کنیم تند خواندن خبراست، چون در این صورت مخاطب به مرور متوجه می‌شود اگر یک لحظه به خبر گوش نکند آن را از دست می‌دهد.

میانه شما با سافت‌نیوز چگونه است؟

بیشتر وقت ما صرف پیدا کردن اخبار مناسب سافت‌نیوز می‌شود. ما تمام اخبار دنیا را در واحد مرکزی خبر رصد می‌کنیم تا اخبار سافت‌نیوز مناسب را پیدا کنیم، چون می‌دانیم این گونه خبرها چفت و بست‌هایی هستند که می‌توانند در همراهی مخاطب به ما کمک کنند؛ البته پیدا کردن این گونه اخبار، کار کردن و آماده کردن این گونه اخبار برای انتشار، وقت زیادی از ما را می‌گیرد؛ چون اخبار سافت‌نیوز در داخل خودش پیچیدگی‌هایی دارد و ما همه سافت‌نیوزها را نمی‌توانیم به مخاطب خودمان عرضه کنیم. سافت‌نیوزهای خارجی غالبا حامل پیام‌هایی هستند که مورد نظر و مطلوب مخاطب ایرانی نیست چون بافت‌های فرهنگی ما با آنها تفاوت دارد.

خبرنگاران شما با سافت‌نیوز آشنایی دارند و نرم‌نویسی را می‌شناسند؟

واحد مرکزی خبر، اخبار ما را تامین می‌کند. خبرنگارانی که اخبار و گزارش‌های 30/20 را تامین می‌کنند می‌دانند که ما چه می‌خواهیم. آنها می‌دانند که برای این بخش خبری نوع نگاهشان باید چگونه باشد، بیانشان چگونه باشد و چگونه به موضوع بپردازند. برخی وقت‌ها موفق هستیم و گاهی این موفقیت نصیب ما نمی‌شود.

درصد موفقیت شما تاکنون به چه میزان بوده است؟

موفقیتمان کم نبوده است. خبرنگارانی که با ما تعامل بیشتری دارند می‌دانند ما چه می‌خواهیم، بنابراین کار کردن با آنها خیلی راحت‌تر است، اما خبرنگارانی که با ما تعامل کمتری دارند یا با ما کمتر کار کرده‌اند باید وقت بیشتری بگذاریم تا به نقطه مشترک برسیم.

تقریبا چند خبرنگار در اختیار 30/20 است؟

برای ویژه‌های ما در طول هفته پنج، شش خبرنگار در نظر گرفته شده است. مابقی خبرها را معمولا خود خبرنگاران پیشنهاد می‌کنند و ما سوژه می‌دهیم و خبرنگاران پیگیری می‌کنند.

آیا مطلوب نیست که شما تعدادی خبرنگار مشخص داشته باشید و با آنها کار کنید؟

این ایده خوبی برای کل اخبار صداوسیماست. بهتر است هر بخش خبری‌‌‌‌، خبرنگاران ویژه خود را داشته باشد. اگر چنین شود در ره‌آورد بخش‌های خبری و تولیداتشان تاثیر مثبتی دارد، اما گویا اکنون سازمان، امکان چنین رویکردی را ندارد.

ما روزنامه‌نگاران می‌گوییم در دنیای امروز و پیشرفت ابزارهای اطلاع‌رسانی، خبر در لحظه‌ای که متولد می‌شود در همان لحظه هم می‌میرد؛ بنابراین رسانه‌ها بیشتر به تحلیل خبر نیاز دارند تا انتشار خبر. نظر شما در این باره چیست؟

این نگرش وقتی خبر معنای گزارش رویداد پیدا می‌کند، قابل قبول است؛ اما وقتی خبر تولیدی و اختصاصی می‌شود دیگر این گونه نیست. وقتی خبر تولیدی باشد تا زمانی که آن را منتشر نکرده‌اید در اختیار شماست و کسی از آن مطلع نیست. در این شرایط‌‌ فقط وقتی خبر منتشر می‌شود به گفته شما می‌میرد.

اما ما اکنون شاهدیم که یک خبر در بخش‌های مختلف خبری گفته می‌شود. آیا شما برای 30/20 اخبار اختصاصی دارید؟

بله. حتی 30/20 اخبار اختصاصی‌تری نسبت به بخش‌های دیگر خبری دارد. در واحد مرکزی خبر این باب شده است که مثلا می‌گویند این خبر یا این گزارش مناسب 30/20 است. حتی مسوولان هم که با ما تماس می‌گیرند، می‌گویند یک خبر 30/20 برایتان داریم؛ اما با تحرکی که در چند سال گذشته در بخش‌های خبری سیما ایجاد شده و هرکدام هویتی مستقل پیدا کرده‌اند می‌توان برای آنها اخبار اختصاصی تری تولید کرد که البته این حرکت مدتی است، شروع شده.

تمرکز شما بیشتر روی اخبار سیاسی است؛ اما امروز خبرنگاران همه جا هستند و اخبار را خیلی سریع منتشر می‌کنند. چگونه شما در این روند پرشتاب، خبر را از آن خود می‌کنید و آن را نگه می‌دارید تا در30/20 منتشر کنید؟

فراگیری صدا وسیما خیلی بیشتر از سایت‌ها، خبرگزاری‌ها و روزنامه‌هاست؛ البته این پایدار نخواهد بود؛ اما اکنون به ما امکان می‌دهد اگر لازم باشد به خبری بیشتر بپردازیم، حتی اگر دیگر رسانه، روز قبل به آن پرداخته باشد، ما امروز آن را مورد توجه قرار می‌دهیم. بعضی اوقات هم برخی خبرها را منتشر نمی‌کنیم، چون زاویه دید ما به خبر با دیگران فرق دارد. از آنجا که مخاطبان ما عموم مردم هستند‌ باید به خبر ملی نگاه کنیم. به همین دلیل سیاستگذاری در بخش اخبار رسانه ملی با دیگر رسانه‌ها تفاوت دارد.

شاید یک موضوع جنجال‌برانگیز باشد و بتواند مخاطب را جذب کند، اما از دیدگاه رسانه ملی قابلیت پخش از تلویزیون را نداشته باشد یا یک خبر برای تهران خبر مناسبی باشد، اما در شهرستان چندان جذابیت نداشته باشد، بنابراین ما به سراغ آن خبر نمی‌رویم، چون اکنون هم به تهران‌زدگی متهم هستیم و تا حدودی این انتقاد را قبول می‌کنم، زیرا ما باید نگاه جامعی به کل مخاطبان داشته باشیم و مخاطبی را که در دورترین نقطه کشورزندگی می‌کند هم ببینیم.

شما پیش از این‌که خبر به دست گویندگان برسد آن را می‌بینید. آیا روی نگارش آن دخل و تصرفی دارید؟

قطعا همین‌طور است. ما معمولا تا ساعت 15 تمام بخش‌های خبری را بررسی می‌کنیم و بعد در جلسه‌ای که تشکیل می‌شود اخبار را انتخاب می‌کنیم و سپس همکاران اخبار را تنظیم  و برای من ارسال می‌کنند. معمولا من با برخی همکاران درباره خبری که تنظیم کرده‌اند صحبت می‌کنم، نظراتم را می‌گویم و نظرات آنها را هم می‌شنوم.

تیتر اخبار را شما انتخاب می‌کنید یا خبرنگاران؟

خبرنگاران انتخاب می‌کنند و من نظر می‌دهم.

گاهی در 30/20 می‌بینیم که شما منابع خبری را اعلام می‌کنید و گاهی این اتفاق نمی‌افتد؟

ما به صورت خیلی محدود منابع خبری را ذکر می‌کنیم، آن هم در مواقعی است که یک منبع خاص یک خبر را انحصارا منتشر کرده باشد و منابع دیگر از آن بی‌خبر باشند؛ اما وقتی اخبار در تمام خبرگزاری‌ها منتشر شده باشد دیگر لزومی برای این کار نیست.

شما به گروه یا جناح خاص سیاسی وابسته هستید؟

وابسته به معنی این‌که عضویت رسمی داشته باشم خیر؛ اما هر فردی گرایش‌هایی دارد. اگر منظورتان این است که من گرایش‌های سیاسی‌ام را در خبر دخیل می‌کنم، باید بگویم اجازه چنین کاری را ندارم. به‌علت این‌که خبر کار انفرادی نیست و یک فعالیت گروهی است و سیاستگذاری‌های مختلفی روی خبر است که قطعا اگر یک نفر بخواهد نمی‌تواند اعمال سلیقه کند.

اما این فرد می‌تواند از یک جناح حمایت کند؟

نه، این کار را نمی‌توانیم انجام دهیم.

اما در زمان انتخابات مجلس گاهی شنیده می‌شد که می‌گفتند فلان جناح را امشب در 30/20 ببینید.

ما موردی به موضوع نگاه نمی‌کنیم. یک سیاستگذاری کلانی داریم که رده‌های بالای سازمان در آن دخیل هستند و ما به تنهایی تصمیم نمی‌گیریم؛ البته تمامی رسانه‌ها چنین هستند و برای خود سیاست‌هایی دارند که مطابق آنها پیش می‌روند. از زمان راه‌اندازی 30/20 ما به کرات این را شنیده‌ایم که در آن واحد ما را متهم می‌کردند که به نفع یک گروه خاصی داریم حرکت می‌کنیم.

برداشت کلی ما این است که ما طبق رویه مشخص خود حرکت کنیم. این رویه گروهی را در موضع موافق قرار می‌دهد و گروهی را در موضع مخالف می‌گذارد، اما واقعیت این است که وقتی وارد حیطه سیاسی می‌شوی باید آماده شنیدن این حرف و حدیث‌ها باشی‌‌.

برخی می‌گویند کامران نجف‌زاده برای جذابیت بخشیدن به اخبار 30/20 برخی اوقات مچ‌گیری می‌کند، شما به عمد وارد چنین رویکردی می‌شوید؟

قبول دارم که گاهی حرکت ما به گونه‌ای بوده که می‌شده چنین تعبیری از آن شود.اما واقعیت این است که مچگیری کار درستی نیست، مگر این‌که شما خواسته باشید یک معضل را به نمایش بگذارید و برای آن راه حل پیدا کنید که نمی‌دانم در آن زمان هم می‌توان نام مچ‌گیری به آن داد یا خیر. اگر هدف این باشد من آن را می‌پذیرم، اما اگر هدف خراب کردن یک فرد یا گروه باشد کار درستی نیست. یکی از کارهای وقتگیر ما همین است که تمام اخبار را رصد کنیم و با رعایت شان رسانه، اخباری را که قابلیت مطرح شدن دارند، منتشر کنیم.

در گزارش‌های خبری، کدام سوژه‌ها برایتان ارزش پیگیری سوژه دارند؟

سردبیران بخش‌های مختلف خبری هر روز ساعت 11 صبح با خبرنگاران و گزارشگران واحد مرکزی خبر جلسه مشترک دارند. در این جلسه سوژه‌ها مطرح می‌شوند، روی آنها بحث و تبادل‌نظر می‌شود و بنا به تعریف بخش‌های مختلف خبری، اخبار در اختیار آنها قرار می‌گیرند. وقتی خبر منتشر شد اگر ضرورتی احساس شد شاید دوباره و در روزهای بعد هم آن سوژه از زاویه‌ای دیگر در اخبار مطرح شود.

 این دکور وقتی که شما به 30/20 آمدید بود یا بعد از آمدن شما طراحی شد؟

این دکور حدود یک سال و نیم است که طراحی شده و قبل از آن از کروماکی استفاده می‌شد. چند ماه پیش گروه دکور برای 30/20 دکور جدیدی طراحی کرد که شما می‌بینید و به نظر بسیاری از استادان ارتباطات، دکور خوبی است و برای طراحی آن سنجیده عمل شده است؛ چون بدیع است و از فضای شیشه‌ای برای آن  استفاده شده و مهمترین ویژگی آن حرکت گویندگان 30/20 در آن است.

بار سنگین کار روی دوش شماست، اما شما پشت دوربین هستید و کسی شما را نمی‌بیند و شاید کمتر کسی شما را بشناسد. چه احساسی نسبت به این قضیه دارید؟

زیاد تمایل ندارم که شناخته شوم و تا امروز هم بنا به دلایل خاص خودم، از عکس و دوربین فاصله می‌گرفتم. از جایی هم که قرار بود 30/20 گوینده محور باشد از این‌که تاکنون گوینده این بخش مطرح شده‌اند خوشحالم.

شما تا حالا خبرنگار بوده‌اید؟

هیچ‌وقت خبرنگار نبوده‌ام و کارم را با دبیری خبر شروع کرده‌ام.

هیچ‌وقت وسوسه نشده‌اید که خبرنگاری را تجربه کنید؟

خیر.

چرا؟

چون خبرنگار باید ویژگی‌هایی داشته باشد که من آنها را ندارم.

در ‌سالن‌ پخش ‌اخبار ‌چه ‌می‌گذرد

سالنی بزرگ درگوشه‌ای از یکی از طبقات ساختمان شیشه‌ای. سالنی که پر از میز، رایانه و خانم‌ها و آقایانی که در حال کار با رایانه‌ها هستند. سالنی شبیه تحریریه روزنامه با این تفاوت که در پشت برخی میزهای آن چهره‌های آشنایی نشسته‌اند و در حال جستجوی اخبار از طریق اینترنت هستند. چهره‌هایی که اخبار بخش‌های مختلف خبری را می‌گویند. در یک گوشه این سالن بزرگ، دکور اخبار ساعت 14 ساخته شده است؛ دکوری که از طریق دوربین‌های پخش، خیلی وسیع به نظر می‌رسند، اما وقتی آن را از نزدیک می‌بینی متوجه می‌شوی خیلی هم جای وسیعی را نگرفته است. در گوشه دیگر سالن، دکور اخبار 30/20 قرار دارد.

دکوری شیشه‌ای که در آن دزفولی راد، سردبیر این بخش خبری و یکی از همکارانش مشغول کار هستند. به ساعت 14 زمان زیادی نمانده است. مرتضی حیدری در انتهای سالن نشسته و با یکی از همکارانش گپ می‌زند. خانم اصغری هم آمده و مشغول چای خوردن است. یکی از خانم‌هایی که اخبار هواشناسی را هم می‌گوید در سالن منتظر نشسته تا اخبار شروع شود.

تصویربرداران اخبار، ساعت 14 پشت دوربین‌های خود مستقر می‌شوند. در حالی که عوامل خبر 14 مشغول کارند، بقیه افراد داخل سالن سرشان به کار خودشان گرم است و فقط عوامل خبر 14 هستند که آماده باش پشت میز پخش نشسته‌اند تا ساعت به وقت مقرر برسد. پخش اخبار آغاز می‌شود، اما قرار نیست در سالن سکوت حاکم شود. سالن شلوغ است، اما گوینده‌ها بی‌توجه به اطراف، خونسرد اخبار را می‌خوانند.

همین اتفاق در زمان پخش خبر30/20 هم رخ می‌دهد.این سالن هیچ‌وقت خالی نیست و پخش اخبار به یک کار روزانه تبدیل شده است. سالن پخش و تحریریه خبر همیشه روشن است و گوینده‌ها آنقدر کار خبرخوانی را تکرار کرده‌اند که برایشان به یک کار عادی تبدیل شده است.

گوینده‌های ساعت14 قبل از شروع خبر روی صندلی‌های خود می‌نشینند، اما گوینده‌های خبر 30/20 با شروع خبر از اتاقک شیشه‌ای بیرون می‌آیند و مقابل دوربین‌ها می‌ایستند و اخبار را می‌خوانند. بخش‌های مختلف خبری دیگر هم از همین سالن و استودیوهایی که برای آنها طراحی شده است روی آنتن شبکه‌های مختلف می‌روند و ایرانیان داخل و خارج کشور را از اخبار مطلع می‌کنند.

طاهره آشیانی‌