معبری به آسمان‌

روایت فتح به جهت همان پیشینه خجسته و پرباری که داشته، این انتظار را نیز در ما ایجاد می‌کند که تولیدات کنونی‌اش نسبت به گذشته از نظر موضوع، محتوا و ساختار اگر عمیق و خلاقانه‌تر نباشد، حداقل نازل‌تر از آنها هم به نظر نیاید.

پرداختن به دفاع مقدس و ایده‌هایی که وقایعش رنگ و بوی تاریخی به خود گرفته‌اند، اهمیت، محدودیت و ظرافت خاص خود را دارند.

صفحه تلویزیون، سال‌هاست که مشحون از تصاویر و بیان خاطراتی درباره مقاومت مردم و  رزم‌آوران اسلام در برابر متجاوزان بعثی است. پس از گذشت قریب به دو دهه از آن دوران پرافتخار، امروزه شرایط و معادلات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی دیگری در جامعه به چشم می‌خورد. نسل و فضای متفاوتی نسبت به زمان انقلاب و جنگ، پیش رویمان قرار گرفته است، از سویی دیگر مکر و تهدید گوناگون مستکبرین جهانی علیه انقلاب و نظام جمهوری اسلامی همچنان به اشکال گوناگون تداوم دارد و همین موقعیت، ضرورت حفظ روحیه ایثار و هوشیاری را در میان مردم بیش از پیش، غیرقابل اجتناب می‌کند. آثاری مانند «معبری به آسمان» در چنین اوضاع و احوالی آن گاه خواهد توانست به اثرگذاریشان، مطمئن شود که از جهت نگرش به سوژه، توصیف، تحلیل و یا مواضع، در چنین، ساختار به روز، عمیق و بکر باشد.

«معبری به آسمان»‌به سوژه دید نوآورانه‌ای ندارد. در حوزه توصیف، با وجود آن که به خاطرات و وقایعی برمی‌خوریم که ما را به تامل وا می‌دارد، اما غالب آنها از این جهت و از نظر تاثیرگذاری هیبت شایسته‌ای ندارند. این مجموعه، همچنین حاوی تحلیل و یا مواضع راهگشا و آگاهی‌بخش و بکری نیست و با در نظر گرفتن رویکرد توصیف‌گرایانه‌اش، به طور کلی چنین اهداف و گرایشاتی را دنبال نمی‌کند.

این موضوع را می‌توان بدین گونه نیز ترسیم کرد که افعال ایثارگرانه و هر گونه مقاومت و مجاهدتی، آن‌گاه سیمایی زیبا و باقداست به خود می‌گیرد، که در سایه انگیزه و اهدافی الهی، رهایی‌بخش و روشن شکل گیرند. بر همین اساس است که می‌توان چنین پنداشت، «معبری به آسمان» از رهگذر و پیوند دادن توصیف‌هایش با مسائل و وقایع داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی می‌توانست بر طراوت، شکوه و اثرگذاری بیشتر خود بیفزاید.

در «معبری به آسمان» ساختار به گونه‌ای سامان گرفته که گاه یک نفر ، در کل یک قسمت برنامه، به بیان خاطراتش می‌پردازد. دو دوربین، پیش روی او قرار دارد و تلاش می‌شود با اتصال نماهای مختلف ضبط شده، ضرباهنگی ایجاد گردد که به دوام و قوام ارتباط مخاطب با آن، کمک کند.

واقعیت این است که ساختار در نظر گرفته شده، تناسبی با موضوع و مضامین قسمت‌هایی که هم‌اینک می‌بینیم، ندارد. پس‌زمینه خنثی و ثابت بودن کسی که به نقل خاطراتش می‌پردازد، نتیجه‌ای جز ملال مخاطب و عدم تاثیرگذاری عمیق او را به همراه ندارد.

در آثار مستند، هر اندازه واقعیت نمایی نمود بیشتری پیدا کند به همان میزان، غنی و ماناتر خواهد شد.

به عنوان نمونه، در صورتی که نقل‌کنندگان خاطره به جای قرار گرفتن در فضایی بسته و ثابت، در محل وقوع حوادث قرار می‌گرفتند، برنامه لحن عینی و حسی‌تری به خود می‌گرفت و به موازات اتخاذ چنین تمهیداتی، مجموعه، با در نظر گرفتن خاطرات پرشور و گاه تکان‌دهنده‌اش می‌توانست بخش‌هایی از وقایع را به‌گونه بازسازی شده، در شعاع دیدمان قرار دهد. این رویه، بویژه در مورد وقایعی که از پرداختی دراماتیکی هم بهره‌مندند، بر ثبت و انتقال موثرتر مقاومت و سلحشوری‌های 8 سال دفاع مقدس‌مان به نسل امروز خواهد افزود.

«معبری به آسمان»‌ ساختار ساده و تختی دارد، روایت فداکاری و حماسه‌آفرینی‌های رزم‌آوران اسلام از دید فرد یا افرادی محدود و آن هم به صورتی خطی موجب می‌شود مخاطب نتواند با چنین ساختار و روایت‌پردازی‌ای ارتباطی تعالی‌بخش پیدا کند.

نمایاندن چنین ایده و درونمایه‌هایی هنگامی که از نگاه افراد مختلف، مانند والدین، همرزمان، دوستان، همکلاسان، هم‌محله‌ای‌ها و مانند آنها انجام می‌پذیرفت، افزون بر این که ریتم مطلوب‌تری را به اثر می‌داد عمق و غنای دامنه‌دار و متنوع‌تری هم به این مجموعه می‌بخشید. «روایت فتح»‌ پنجشنبه‌ها ساعت 30/18 از شبکه یک پخش و شنبه‌ها ساعت 50/10 تکرار می‌شود.

محمد رضا کریمی‌