سلامت روان

خودم را دوست دارم‌

خودشیفتگی یا نارسیسیسم در فرهنگ روان‌شناسی و روانپزشکی با تعابیر و معانی متعددی به‌کار رفته است. این تعابیر با یکدیگر متفاوت است. برخی اوقات ممکن است به عنوان اختلال و گاهی نیز یک مولفه طبیعی باشد. هر چند که علاقه به خود در انسان‌ها به صورت عمیق وجود دارد ولی خودشیفتگی در نوع شدید می‌تواند در عملکرد فردی و روابط بین‌فردی بسیار سازگارانه باشد.

کد خبر: ۱۷۵۳۴۲

میزان متعادل خودشیفتگی برای یک شخصیت سالم، ضروری است؛ اگر میزان خودشیفتگی خیلی کم باشد، آسیب‌های روانی دیده می‌شود. اگر خودشیفتگی به یک حد متوسط برسد، شخصیت فرد سالم است و از طرف دیگر با زیاد شدن میزان خودشیفتگی در فرد، آسیب‌ها نیز افزایش می‌یابند.

آنچه امروزه به عنوان اختلال روانپزشکی مطرح است، اختلال شخصیت خودشیفتگی است. این اختلال از جمله انواع اختلال شخصیت است که از سنین نوجوانی یا اوایل جوانی آغاز می‌شود و اغلب به صورت پایدار در سراسر عمر انسان وجود دارد. این اختلالات در زمینه هیجانات عملکرد بین فردی و اجتماعی فرد تاثیرگذار است.

مشخصه‌هایی که در اختلال شخصیت خودشیفته به چشم می‌خورد، شامل خودبزرگ‌پنداری، نداشتن همدلی با دیگران، استفاده از دیگران برای رسیدن به مقاصد خود و نیاز به تایید شدن از طرف دیگران است. این افراد اغلب باهوش یا زیبا یا موفق هستند که در حقیقت این نقاط قوت‌شان، هسته مرکزی شروع این اختلال می‌شود؛ البته باید به این نکته هم توجه کرد که شخصیت هر فرد می‌تواند متغیرهای خصوصیتی خاص خود را داشته باشد یعنی شخصیت یک فرد می‌تواند خصوصیت‌های وابسته، وسواسی، پارانوئید یا خودشیفته داشته باشد؛ که به‌عنوان صفت شخصیتی وی محسوب می‌شود و بیماری به شمار نمی‌رود.

شدت صفت‌های شخصیتی از اختلالات شخصیتی کمتر است و موجب ناسازگاری جدی برای فرد نمی‌شود، حتی خصوصیت‌های خودشیفتگی سبب موقعیت‌های اجتماعی و علمی برتر برای فرد می‌شود هر چند در روابط بین‌فردی وی اثر منفی بگذارد. فرد خودشیفته به سرعت خشمگین می‌شود و در سطح رابطه فردی، پرخاشگر است و از حرف‌های رکیک هم استفاده می‌کند. این رفتارها به تحصیلات ربطی ندارد.

درمان‌

درمان اختلال خودشیفتگی ممکن است بسیار زمان‌بر و صعب‌العلاج باشد و علاوه بر اختلالات دیگر نیز به همراه آن فرد را تهدید می‌کنند. افسردگی و اضطراب بیمارگونه و گرایش به الکل و مواد مخدر و... در اکثر مواقع به‌دنبال این بیماری ظاهر می‌شوند. برای کمک به این بیماران انواع روش‌های درمانی روانشناسی از قبیل روان‌درمانی فردی، گروهی و محیط‌درمانی به کار می‌رود. البته اگر فرد خودشیفته در مقابل این روش‌ها مقاومت کند، هیچ کدام از آنها نمی‌توانند مفید واقع شوند. این افراد حتی ممکن است در مقابل پزشک معالج نیز از خود مقاومت شدیدی نشان دهند.

از میان تمام این روش‌های درمانی، گروه‌درمانی بیشتر مفید واقع می‌شود. در این روش عده‌ای از افراد خودشیفته در جلسه‌ای با روانشناس ملاقات کرده و در این میان روانشناس با بررسی مشکلات مشترک آنها، برایشان برنامه‌های خاص درمانی در نظر می‌گیرد. این بیماران در ارتباط با برخورد مستقیم با هم بهتر می‌توانند به خود و به دیگر بیماران کمک کنند.