گاهی به کودکتان‌ «نه» بگویید

یا به خاطر این که کودکتان به اندازه شما در مورد میکروب‌ها و عوامل بیماری‌زای داخل آن آب اطلاعات نداشته و به اندازه شما در این جهان تجربه کسب نکرده و به نیک و بد روزگار آشنا نیست به خاطر تشنگی بی‌موقع و گریه و سر و صدای کلافه‌کننده او سیلی‌‌ای در گوشش می‌‌خوابانید و او را به خاطر بی‌طاقتی‌‌اش در مقابل تشنگی تنبیه می‌کنید؟!

یا نه، خیلی آرام و معقول و منطقی کودک را از آلودگی و غیرقابل شرب بودن‌آب این منبع با وجود میکروب‌های بدجنس! داخل آن با خبر می‌کنید و از او می‌‌خواهید برای مدتی تشنگی را تحمل کند تا به آب آشامیدنی دست پیدا کنید و احتمالا دقایقی نیز بی‌‌تابی او را تحمل خواهید کرد؟

مطمئنا هم حماقت مورد اول و هم خشونت مورد دوم را رد کرده و سومین مورد را تحسین کرده و عکس‌‌العمل خود را منطبق بر آن خواهید دانست.

ما در مواجهه با نیازهای کودکانمان باید به شکلی معقول برخورد کنیم نه این‌که در هر شرایط و به هر قیمتی در پی برطرف کردن بی‌چون و چرای همه خواسته‌های آنان باشیم.

بعضی از والدین مخصوصا مادران جوان و تازه به دوران رسیده روزگار ما خیال می‌کنند که حتی‌‌الامکان باید از ناکامی فرزندان خود جلوگیری کنند. آنها خیال می‌کنند که اگر کودک چیزی را بخواهد و نتواند به آن دسترسی پیدا کند عقده‌ای می‌شود. حتما شما هم در اطراف خود والدینی را سراغ دارید که به بچه‌شان نمی‌گویند بالای چشمت ابروست! و هر چه می‌خواهد در اختیارش می‌گذارند. اجازه می‌دهند تا هر چه را خواست پرت کند، بشکند، بریزد، داد بکشد و آسایش را از دیگران سلب کند. وقتی به مهمانی می‌روند بچه را آزاد می‌گذارند تا همه چیز را بخواهد و صاحب‌خانه را به ستوه آورد، غذا را به دور و برش بریزد، در سفره وول بخورد و خلاصه همه را کلافه کند.

حتما شما اگر در این موقعیت حضور داشته باشید، فرصتی را آرزو خواهید کرد که این بچه لوس را دور از چشم پدر و مادرش یک گوشمالی حسابی بدهید، اما عدالت حکم می‌کند که بر فرض هم اگر به چنین فرصتی دست پیدا کردید به جای تنبیه کودک بی‌گناه، متهمان اصلی یعنی والدین کودک را مجازات کنید!

والدین باید بدانند کودکی که بارها با موقعیت‌های مختلف ناکام کننده روبه‌رو می‌شود و به مرور یاد می‌گیرد که چگونه خود را از ناکامی و حالت تعارضی نجات بخشد مسلما در آینده خواهد توانست گلیم خود را از آب بیرون بکشد و رفتاری سازگار با موقعیت داشته باشد.

کودک و بزرگسال چاره‌ای ندارند جز این که با ناکامی روبرو شوند. مهم این نیست که ما با ناکامی روبه‌رو نشویم بلکه مهم این است که راه حل آن را پیدا کنیم، راه حلی که منطقی است و اختلالات رفتاری به‌دنبال ندارد.

راضیه رجایی‌