چرخه نوآوری را تکمیل کنیم‌

با اغتنام از این فرصت، نوآوری در همه عرصه‌ها باید گسترش یابد تا ایران با نقش‌آفرینی ممتاز در علم، فناوری، فرهنگ و تمدن بتواند دین خود را به جامعه جهانی ادا کند.

نوآوری علمی، چشمه زاینده و موتور محرک نوآوری در دیگر زمینه هاست. خوشبختانه دانشمندان و پژوهشگران کشور راه نوآوری علمی را به خوبی پیدا کرده‌اند و در  این راه علی‌رغم مشکلات و موانع با سرعت مطلوب پیش می‌روند.

دستاوردهای کشور در این زمینه روز افزون است، به طوری که  در چند ساله اخیر رشد سالانه انتشارات علمی ایران در سطح جهان بیش از 30 درصد بوده و فقط در یک سال گذشته به 70 درصد کل این انتشارات در 5 سال برنامه سوم توسعه بالغ شده است. 2 نکته در این خصوص حائز اهمیت است.

اول این‌که چنین رشدی برای سال‌های هر چه طولانی‌تری ادامه یابد و کند نشود. برای این منظور پژوهشگران ما باید از امکانات و تجهیزات پژوهشی مکفی برخوردار باشند. انتظار داریم با تامین منابع ارزی لازم در سال جاری، بزرگ‌ترین نوسازی تجهیزاتی در تاریخ دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور اتفاق بیفتد. برای این منظور 650 میلیون دلار اختصاص یافته است که امیدواریم با نظارت وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی این ارز به نحو احسن و بسرعت به مصرف برسد.

دوم این است که نوآوری‌های علمی بین‌المللی کشور باید بیش از پیش روی نیازها و مزیت‌های ملی متمرکز شود و زیربنای نوآوری در دیگر زمینه‌ها را فراهم کند تا از سرمایه‌های ارزنده انسانی و مالی در پیشرفت کشور استفاده شود. برای تحقق این منظور لازم است نوآوری‌های علمی به یک حلقه مهم از زنجیره یا چرخه نوآوری تبدیل شوند. به عبارت دیگر، چرخه نوآوری ملی باید تکمیل شود.

در این چرخه، نوآوری علمی به نوآوری فناورانه و پس از آن به نوآوری در کالا و خدمات تبدیل می‌شود و در اختیار مردم قرار می‌گیرد. درست مثل نوزادی که به طور پیوسته و در محیط‌های اجتماعی مختلف رشد می‌کند و به انسان بالغ و کارآمد تبدیل می‌شود. دولت از تکمیل چرخه نوآوری در خصوص هر یک از کالاها و خدمات مورد استفاده در کشور حمایت می‌کند.

اگر بازیگران چرخه نوآوری در هر مورد از کالاها و خدمات کشور گردهم بیایند و دست به دست هم نوآوری مربوط به خود را در هماهنگی با هم عرضه کنند دولت از آنها حمایت مادی و نرم‌افزاری می‌کند. در هر یک از این چرخه‌ها دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها، مراکز تحقیق و توسعه، صنایع و موسسات تولیدی وخدماتی اصلی در رشته مربوط به آن کالا و خدمات و حتی شرکت‌های تجاری بخش دولتی و خصوصی باید حضور داشته باشند.

منابع اولیه برای شروع همکاری در اختیار آنها گذاشته می‌شود تا بتوانند با جذب منابع دیگر به کار خود توسعه بدهند و نوآوری‌های علمی را تا سرحد کالا و خدمات به پیش ببرند. این حمایت در قالب برنامه توسعه و ارتقای همکاری‌های دانشگاه و صنعت انجام می‌شود که طی مطالعات علمی و جمع‌بندی تجارب کشور تدوین شده است.

نوآروی یک مفهوم علمی است و نوآور موفق کسی است که نسبت به مبانی علمی هدف‌ها، اصول و ساز و کارهای نوآوری آگاهی داشته باشد. نوآوری در کالا و خدمات معمولا با هدف‌هایی نظیر افزایش کیفیت، کاهش هزینه و صرفه‌جویی در زمان انجام می‌شود. نوآوران باید برآورده کردن نیاز و تقاضای کاربران و  مصرف‌کنندگان را به طور مستقیم و روشن مبنای کار قرار دهند؛ البته زمینه پذیرش نوآوری هم در جامعه باید فراهم شود که با تحقق سیاست‌های اصل 44 قانون اساسی و تشدید فضای رقابتی مثبت در بازار ایران امیدواریم این زمینه هر چه بیشتر فراهم شود. مقرر شد شاخص‌های نوآوری تدوین و برای تصویب به مراجع ذی‌صلاح ارائه شود تا ارزیابی نوآوری‌ها به شکل دقیق میسر شود.

امسال جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی برگزار می‌شود. برای اولین بار شمار بسیار زیادی از ابداعات و اختراعات نوآوران در یک محیط مناسب به متقاضیان سرمایه‌گذاری عرضه می‌شود. در این جشنواره همچنین نسبت به طرح‌هایی که مبتنی بر علم و فناوری به نتیجه نهایی رسیده به عنوان مظهر شکوفایی ملی اطلاع‌رسانی خواهد شد.

در این جشنواره که همزمان با سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی برگزار می‌شود از 30 نوآوری برجسته و از 30 مظهر شکوفایی تقدیر ویژه به عمل می‌آید. این جشنواره علاوه بر مرکز، در استان‌های کشور نیز برگزار می‌شود؛ البته نوآوری و شکوفایی محدود به عرصه علم و فناوری نمی‌شود. نوآوری در همه عرصه‌های اداری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ضروری است.

امیدواریم با توجه به هدف‌هایی که ذکر شد امسال سال بسترسازی برای نوآوری مستمر و ممتد در همه زمینه‌ها و سال آغاز حرکت‌های نوآورانه و بزرگ باشد. در سال جاری نقشه جامع علمی کشور ان‌شاءالله به تصویب خواهد رسید. با رهنمود رهبر معظم انقلاب در تهیه و تدوین این نقشه که در دست انجام است بر نوآوری تاکید مضاعف خواهد شد.

شرکت‌های کوچک و متوسط غیردولتی مشوق عملی نوآوری در بسیاری از جوامع هستند. امیدواریم رشد و شکوفایی این تلاش‌ها به عنوان محور برنامه‌های اقتصادی مورد توجه همکاران ما در دولت قرار گیرد. در سال گذشته، برنامه‌های خوبی نیز در معاونت برای حمایت از شرکت‌های کوچک و متوسط دانش بنیان تهیه و تدوین شده است که به زودی اعلام خواهد شد.

حدود 20 برنامه معاونت نیز که در قالب قانون بودجه کشور به تصویب رسیده است با رویکرد نوآوری در سال جاری به عمل در خواهد آمد. به یقین برنامه‌های نوآوری در حوزه علم و فناوری در همه دستگاه‌های علمی و فناوری کشور دنبال خواهد شد که اطلاع‌رسانی لازم از طریق خود آنها اعلام می‌شود.